leygardagur 24. juli 1976síða 9

Nr. 41 — 24. jul 1976 7 ÍA N NEN F ANN N 7 777 fg Ú, 7 NN 7 og SS Hr MM NN ANN Ll} SM MV 7 AMM UN TS TS í 2 7 eg Úr 77729 7 L 1Ø, 7 tø, pr H Í N Z 7 SN NN INN N (ÍA N Á SN < | w Mi | i Vi NU NN N 1974 N N NN Vin NN Z NN NN ” /// N NN VÍ Í / 2 NO N NN 4 7 7 f, 1 7 7 Mf H/ D / ————8—p sosialurin Tølini tala Longu á fyrstu síðini í bokini er greitt, at fimmáraætlanin fyrst og fremst snýr seg um ta materiellu uppbyggingina av Sovjetsamveldinum, og at tað eru hesum vidurskiftum, børnini eiga at geva gætur. Har verður millum annað sagt soleiðis: „Í nokrum bókum eru søgur, myndir og yrkingar. Hesar bøk- urnar eru stuttligar at lesa, og stuttligt er at hyggja eftir myndunum. Aðrar bekur eru fullar av tølum og tabellum. Slikar bøkur lesa vit, ti vit kunnu læra okkurt av teimum Vit lesa tær neyvan, ti at tær eru stuttligar. Vit hava eisini eina stora, tjúkka bók, sum ikki er annað enn tel og tabellir, og tó er henda bók meira áhugaverd enn allar ferðasogur, tær verði seg so áhugaverdar, tær verða vilja. Hvert einasta tal í hesi bók er ein mynd. Latum okkum til dømis nevna nøkur tel, sum standa i hesi bók: 51, 500.000, 3.385, 42. Hvat merkja hesi tøl? Jú, 51 er tað talið av målm- smeltiovnum, sum ætlanin er at framleiða í komandi fimm ára skeiði, 500.000 er talið av trak- torum, 3.385 er talið av jarn- breytavognum, og 42 er talið av elverkum, sum skulu framleið- ast; alt í hesum sama fimm ára skeiði! Hareftir verður greitt frá, hvussu gongdin verður, um ikki ætlanir verða gjørdar fyri alt virksemi í landinum. Her er Amerika tikið sum demi. Har arbeiði fólk ikki saman, men hver arbeiðir fyri seg, ikki minst teir'sum teir nógvu pengarnar eiga. Ongin hevur greiði á, hvat landið sum heild hevur fyri neyðini. Framleitt verður sum best ber til, og ofta kunnu taka seg upp kreppur orsaka av ovur- framleiðslu av ymiskum verum. Mongdin av verum stendur ikki mát við eftirspurningin, og verksmiðjur fara á heysin orsaka av planloysi og kapping, og fólk ganga arbeiðsleys. Eitt brot úr bókini, segan um harra Hall, lýsir væl, hvussu menn bera seg at, tá framleiðslan ikki er stýrd av skilagóðum lógum, men hver ber seg at, sum hann sjálvur heldur vera best: »Harra Hall hevði fingið hen- dur á eitt sindur av peningi, Kemisk verksmiðja Latum okkum siga einari milli- on. Pengar skulu sum kunnigt ikki goymast á kistubotni, so harra Hall hugdi í blødini, tosaði við vinir og kenningar og setti peningakonar menn til at peika á, hvussu peningurin best kundi nýtast. Frá morgni til myrkurs striddust menn við at finna út av, hvussu peningurin best kun- di nýtast. So varð funnið fram til eina veruframleiðslu, sum loysti seg. Hattar. Hattar vóru ein mangulvøra. Fólk spurdu eftir hattum, og í veruleikanum var ongin, ið framleiddi hattar. Tað var ikki neyðugt at hugsa seg um. Harra Hall bygdi eina hattaverksmiðju. Men um somu tid høvdu harra Gall, harra Buldur og harra Brak lagt merki til hetta sama. Eisini teir bygdu hattaverk smiðjur, og hálvt ár seinni eru allar hattaverksmiðjurnar farnar undir at framleiða. Í selubúð- unum er nú ivaleyst til av hattum, og goymslurnar eru eisini fyltar á tremur. Allastaðni eru plakatir, skeltir og lýsingar: hattar, hattar, hattar. Tað verða framleiddir nógv fleiri hattar, enn fólk hava brúk fyri. Dupult so nógvir, tríggjar ferðir so nógvir, og verksmiðjurnar fram- leiða alt fleiri og fleiri hattar. Men nú hendir nakað, sum hverki harra Hall, harra Gall, harra Buldur ella harra Brak hevdu roknað við. Teir sleppa ikki av við hattarnar, sum teir framleiða. Harra Brak lækkar hattaprisin við 50 oyrum, men samstundis lækkar harra Gall prísin við einari krónu. Harra Hall selur hattar fyri undirpris, so at betri pláss kann verða í goymslunum. Hattaframleiðsla er avgjørt ikki stuttligt virksemi longur. So verða lýsingar settar í bloðini: Tygum hava høvdid, men til tygara høvd er ein hattur alt ov lítið. Allir amerikanarar eiga at brúka tríggjar hattar. Harra Gall selur hattar, sum kunnu gjaldast so við og við í trý ár. Harra Buldur hevur útsalg: Amerikanskir hattar til allar amerikanarar. Ohoyrdir lágir prísir. Keypid Buldur-hattar. Men heldur ikki hetta hjålpir Harra Hall roynir sitt og lækkar lønina hjá arbeiðsfólk- inum við fýra krónum um vik- una. Harra Brak lækkar so sína løn við átta krónum um vikuna FH FE } Gomul russisk barnabók Herfyri komu vit av tilvild fram á bókina »Det russiske systems, ið er ein donsk útgáva av russiskari barnabók Y Bókin er skrivað í 1930 og kom út á donskum í 1945. Í Y dag er bókin sostatt 46 ára gomul, og hon heuvr í dag N ikki annað enn søguligt virði. y Tað er danin, R. Broby-Johansen, ið hevur staðið fyri N donsku útgávuni. Broby-Johansen hevur staðið fyri Á NS útgávuni og sjálvur skrivað hópin av bókum. Onkur av Á Á bókum hansara er eisini umsett til foroyskt. Broby-Johansen sigur í fororðinum, at hann, tá hann fer undir at geva út eina 15 ára gamla russiska barnabók á donskum, so er tað tí, at hann vil gera sítt til at beina fyri teimum sinnissjúku og brotsmannakendu upplýs- ingunum um Sovjetsamveldið, USSR. Tað kann verða, sum tað vil, um tú meinar hetta ella hitt um eitt ella um hetta sama fyribrigdið. annað fyribrigdi, bara tú ikki verður fyltur av lygnum N Broby-Johansen strikar undir, at hann neyvan eigur at verda lagdur undir at fremja russiska propagandu Hann var ikki limur i danska kommunistaflokkinum tå og hevdi ofta ligid i stridi vid henda flokk um ymiskar spurningar. Broby-Johansen greidir eisini frå, at hoyrt, at Lenin heuði gramt seg um, at hann ikki dugdi hann heuði danskt og ti ikki kundi studera donsku andeilsrørsluna so någreiniliga, sum hann vildi. Hetta heldur Broby- Johansen vera hugvekjandi, ti i Danmark varð lítið gjørt tysku, vid at studera russisk viðurskifti. Fólk vóru nøgd við ta nazistisku propagandaina, har russarar sum Í oftast ikki fingu onnur heiti enn «jødiskir bolsche- vikkar» ella «asiatisk undirmenniskju». y Bókin, id her er talan um, er skrivað fyri russarar og kann tí neyvan kallast eitt propagandarit fyri útlend- N ingar. Hon er skrivað fyri børn og ung, so at tey kundu N fáa greiði á, hvat fimmåraætlanin umfataði. Broby-Johansen leggur í fororðinum dent á, at teir upplýsingar, sum bókin gevur, ikki eru so avgerandi sum tann ond, bókin er skrivað í. Tað er henda sama ond og hetta altavgerandi áræðið og sjálvsálitið, sum í dag merkir uppbyggingina í so ungum kommunistiskum A Men heldur ikki hetta hjálpir, og stødan gerst bara verri og verri. Og so við eitt kemur steðgur í Harra Brak steðgar sinari verksmiðju. Tvey túsund ar- beiðsfólk verða koyrd og kunnu so fara hagar, teimum lystir Dagin eftir steðgar harra Buldur sínari verksmiðju. Eftir einari viku liggja so at siga allar hattaverksmiðjurnar í landinum stillar. Arbeiðsfólk í túsundatali ganga arbeiðsleys. Góðar mask- inur standa og rusta, og bygn- ingarnir verða seldir og rivnir niður. So ganga nøkur år. Hattarnir, sum fólk keyptu frá harra Hall, Gall, Buldur og Brak, slítast so við og við, og fólk byrja aftur at spyrja eftir hattum. Tað er rætt iliga skjótt, so eru ongir hattar eftir at fáa til keyps, og prísurin á hattum fer upp. Men hesaferð er tað ikki harra Hall, men ein, ið kallar seg harra Pip, sum fær hugskot. Hví ikki byggja eina hattaverksmiðju? Sama hugskot fåa eisini harra Pap, og eitt gott Pep, Pop og endurtekur seg sum her hendi við søgan Tad sama, hattaframleidsluni, hendir eisini tá talan er um skógvar, jarn plátuspælarar, kol, bilar og ra dio. Verksmiðjur verða blástar upp sum såpublødrur og bresta tú skuldi næstan trúð, at fólk vóru ikki rættsiktað londum sum tildomis Kina og Cuba. vesturheimurin raktur av kreppu, sum tey, ið eru eitt sindur eldri, ivaleyst minnast Henda kreppan kom fyri ein part av illa stýrdari framleiðslu og peningaspekulatión, so sum seg- an sigur frá. I dag hava menn, hóast vesturheimurin aftur er raktur av kreppu, lært av mis- tokum sínum, og ongin vandi er fyri, at tær stóru heimsumfat- andi fyritøkurnar fara á heysin Í dag eru tað bara tápulingar og smámenn sum harra Hall, sum fara á heysin Skóg er viður Í bókini verður lagdur dentur á, at náttúran ikki skal njótast, men nýtast. Í ti tilafturskomna Ruslandi var ikki pláss fyri viðkvæmum yrkjarum ella droy marum. Vart tú á ferð úti í skóginum, átti tú ikki at froast um tann góða friðin, fuglasangin ella teir vekru litirnar býarmenniskju í vesturheimin kundu so sum um gera. Nei, treini brúkast til hjálkar og sperrir, og tað var hesum. ið tú átti at geva gætur. Øll børn í Ruslandi áttu at gera kanningarferðir, ikki til fremmand lond, men bygda lagnum, har tey búðu. Grót var ikki bara grót. men kundi í sum førum vera gott raevn um nógv kundi fåast burtur ur