leygardagur 7. august 1976síða 11

Nr. 44 — 7. august 1976 sosialurin Drekkivanin hjá føroyingum broyttur: Meir verður drukkið av rúsdrekka og víni — men minni av øli Hesi seinastu årini eru tydiligar broytingar farnar fram i drekkivanunum hjå føroyingum. Medan samlaða nytslan av øli er minkað við umleið einum tridingi frå 1973 til 1975, er nytslan av råsdrekka vaksin vid meir enn einum fimtingi, samstundis sum umleið dupult so nógv vin er drukkið i 1975 í mun til 1973 Hetta framgongur av einum serligum yvirliti, sum Gjald- stovan hevur gjørt fyri Lands- stýrið. Telini í hesum yvirliti eru fingin frá sølumonnunum i Dan- mark, og hetta er fyrsta hald- góða grundarlagið, ið kann brú- kast til at gera eina samlaða nágreiniliga meting av nýtsluni hjá foroyingum av rúsandi legi. Tilfairð, ið fyrr hevur verið til taks, hevur verið ov ófullfiggjað. Vert er at hava í huga, at statistikkur ikki altíð visir veru- ligu støduna, men tó nýggja yvirlitið eina so týðiliga broyting í innfluttningstelun- um, at feroyingar í veruleikan- um hava broytt sín drekkivana eitt sindur. visir Nýtslan er vaksin Yvirlitið fegnir yvir árini 1973, 74 og 75, og sum heild hevur nýtslan av rúsandi logi verið vaksandi í hesum tidarskeidi. Av rúsdrekka eru innfluttir Hesti seinastu árini hevur stórur vøkstur verið í alkoholnýtsluni í tilsamans góðir 200.000 litrar í 1975, og hetta er ein vekstur uppá 22,4 pst. í mun til 73. Nýtslan svarar til umleið fimm litrar av rúsdrekka fyri hvenn ibugva í landinum, men her må havast í huga, at allir íbúgvarnir eru roknaðir við. Verða øll undir 15 ár tikin frá, er hetta talið sjálvandi munandi hægri. Gin og Akvavit eru stødugt tey best umtóktu sløgini, men Vodka, Fintspritt, Bitter og Likør hava tó havt veksturin í hesum tíðarskeiði við millum 80 og 120 pst. størsta I tidarskeidinum, sum yvirlit- ið umfatar, eru foroyingar farnir at drekka munandi meira vin. I 1975 vórðu innfluttir tilsamans 120.000 lítrar. Hetta er ein tvífalding í mun til 73 og svarar til góðar triggjar litrar fyri hvønn íbúgva. Ringt er at siga við vissu, hvor orsekin er til henda ógvuliga stóra veksturin í vinnytsluni í hesum stutta tíðarskeiði, men havast kann í huga, at foroying- ari 1974 byrjaðu at keypa nógv „den med av sokallada tyren« vininum Drekka meir av veikum øli Av yvirlitinum sæst, at umleið ein triðingur minni er drukkið av øli i 1975 í mun til 73. Seinasta ár vórðu innfluttar 2.170.000 floskur av eli, og hetta svarar til 723.500 ltr. ella 18 ltr. fyri hvønn íbúgva. tilsamans Tað sæst eisini, at foroyingar eru farnir at drekka veikum øli. Meðan eleta$tar, fevndu um 61 pst. av samlaðu nýtsluni í 1973, var hesin parturin minkaður niður í 15 pst. í fjør. Samstundis er lutfalsligi parturin hjá teimum veikaru slogunum vorðin størri meir av sterkastu sløgini, giraffar 0.s.fr., Tað eru óivað fleiri orsøkir til henda utviklingin í ølnytsluni. Eitt tíðarskeið varð nógv ol selt út úr ólógligum ølklubbum, og tá henda varð steðgað, hevur tað óivað sett síni spor í sola innfluttningstølunum I april 1974 vórðu eisini nýggj LONDON DISTILLED DRYGIN APR BAR BO MT tn Akvavit og Gin eru steðugt tey best umtóktu sløgini tollgjøld samtykt, soleiðis at tollurin á teimum sterkaru slog unum varð tyngdur, meðan tey veikaru slogini sluppu lættari í tolli. Endamálið við hesum var júst at fáa ein útvikling, sum vit í veruleikanum hava fingið Føroysku bryggjaríini Tað hevur í nógv ár verið tosað um at geva foroysku bryggjari unum loyvi at bryggja sterkari øl, ti tey hava framleidsluorku til Vid fólkaatkveðuna i 1973 geva før tess varð atkvøtt um at oysku bryggjariunum loyvi at bryggja øl vid eini styrki upp til Fr Stødugt fleiri doyggja av fimm vektprosent, samstundis sum sterkara ølid skuldi bann ast. Men hetta varð felt a fólkinum saman við hinum upp skotinum, og tá varð spátt, at nógv år fóru at ganga, áðrenn hesin spurningurin varð reistur aftur. Steðan í hesum spurningi er í løtuni tann, at bryggjariini hava sekt Landsstýrið um loyvi at bryggja sterkari, men umsóknin er ikki svarað enn. Í løgmans røduni í ár segði Atli Dam at málið um innflutt ning og bryggjan av eli í Føroyum helst átti at verði tikið løgmadur upp aftur alkoholovurnytslu i Nordanlondum Meir enn fimm øl dagliga er vandamikið kunngjørt, framgongur, at talið Danmark, livurskaðum av fólki í sum doyggja av standast av ovurnýtslu av alko hol, er fýrfaldað eftir bert tiggju árum Kanningin fevnir yvir árini frá 1961 til 72, og í hesum tíðar- skeiðinum er nýtslan av alkohol tvífaldað í litrar av Danmark til alkohol fyri tiggju reinum hvønn ibúgva yvir 15 år gva. Í Finlandi er talið av deyða- follum, ið skyldast seksfaldað í hesum og 1 Noregi og Svo trýfaldað livurskaðar, sama tíðar skeiðinum ríki er talið åvikavist og tvifaldad Í nidurstøduni av hesi norður lendsku kanningini verður sagt, at tørvur er á at steðga teirri vaksandi nýtsluni av rúsandi logi, ti tað er eitt klárt samband deydsføllini. So hvort n im lad Í et of I 12-14 snapsir um dagin I greinini i danska bladnum verður eisini sagt, at ið doyðu av ovurnytslu av drukku í meðal 14 um dagin, meðan kvinn 1 menninir alkohol ;napsir 11 urnar drukku 12 i medal um dagin Læknarnir slåa eisini fast, at millum 10 og 20 pst. av all olistum faa livurskadar, van liga eftir 10-15 år xy ið einari stødugari dagligari nýtslu a rúsdrekka Veir undirstrika, at ein das Kann vera gram mikið til nytsla nog vidføra livurskadar, og hetta varar til meir enn fimm øl um dagin Setið sparipening tyg! FØROYA OO LS LO ORDO AT SPARIKASSA — fólksins peningastovn