leygardagur 14. august 1976síða 7

Nr. 46 — 14. august 1976 sosialurin Caspar Koch um fagnaðin av Glataðu Spælimonnunum: Tað kostar eisini at seta góðan leik upp — Og sjónleikarhúsið eigur at fáa fastar leikarar — Ja, eg kann ikki siga annað enn, at framførslan av teimum glataðu spælimonnunum hevur verið ein stór success. Ikki minst í Sjónleikarahúsinum, har vit veruliga føldu, at åskodarafjøldin var við í leikinum. Ta einu løtuna sótu åskod- ararnir djúpt og lurtaðu eftir tí meiri álvarskenda, meðan teir ta næstu lotuna við lógvabrestum flentu eftir ti humoristiska. Henda skiftanin frá einum stem ningi til ein annan var nógv størri enn undir framførslunum i Århus. Hetta sigur Caspar Koch, sum hevur gjørt dramatiseringina, sett leikin upp og sjålvur spældi við i leikinum. Caspar Koch var í Føroyum i 1972 vid einum lidi av Eydun Johan starvadist å næmingum hjå nesen, sum (ta Árhus Teater, og liðugur setti hann sjónleikin Woyzek upp í Havn 1974. Um hetta mundið hann við handritinum til Glat aðu Spælimenninar og setti seg annars inn í foroysk viðurskifti. Men tað mugu tey, sum hava sæð leikin, eisini hava skilt, at tað kostar ikki smávegis at seta ein slíkan leik upp, sigur Caspar Koch. — Skal nakað gerast gott, sum fólk eisini gjarna vilja hava, krevjast tær røttu umstødurnar, tað rætta fólkið, og av ikki minsta týdningi eru peningaligu umstødurnar. —Men tad er just har, at kjarnan til trupulleikarnar er at finna. Ti i ti løtu, at pengar skulu til, svikur hugurin bædi hjå åskodarum og myndugleika. arbeiddi Utbyggjan av sjónleikarahúsinum Um útbyggjanina av sjónleik arahúsinum sigur Caspar Koch, at hana duga øll at síggja tað neyðuga i. Hann heldur, at sjónleikarahúsið er tann rætta stoddin fyri eitt sjónleikarahús Harafturat hvílir ein atmosfera yvir húsinum, tí húsið hevur verið ramman um stóran part av ti mentunarlivi, sum er farið fram i avnini i hålva øld Men tad, sum størstur tørv ur er å, eru nakrir fastknyttir sjónleikarar, sigur Caspar. Sjálvandi verður tað nakað, sum fer at hverva hetta, at fólk — amatørar koma saman og spæla hava tað hugnaligt saman. Men kann pressið gerast ov stórt á amatør leikararnar. Teir gerast betri og betri, men samstundis krevur fólkið meir og meir av teimum, og so trúgvi eg, at stuttleikin og hinvegin amatøråhugin hvørvur Við til at halda uppá tjóðareyðkenni Just í hesum sjónvarps-úiðum haldi eg, at sjónleikur skal stuðlast meir enn nakrantið. Politiskt er tað so at siga avgjørt, at Føroyar skulu hava sjonvarp innan ikki nogv år. Enn er eingin avgerð tikin um, hvussu kemur at vera. Men ein kann rokna við, eitt foroyskt sjónvarp, eins og tey í oðrum norðanlondum, eis- sjónvarpið ini fer at senda >biliga< fram- leiðslu Og hetta verður, sigur Cas- par Koch, hin rætti vegurin til at gera av við oll tjóðareyðkenni. Serliga ger hetta seg galdandi í teimum londunum, sum fullkomiliga koma undir ávirkan frá teimum stóru løndunum. Felagsskapurin, sum enn eyðkennir lívið í Foroyum, kann lættliga fara fyri skeyti. Hetta, at fólk stokka inn til hvenn annan, hvervur. Familjuhugnin ístaðin situr fólk og framman fyri eitt Hetta verða avleiðing- smau hvørvur starir varpstól arnar, um myndugleikar og fólk- sjon- ið ger sær greitt, hvussu eitt sjónvarp skal brúkast Eitt alternativ til sjónvarp er sjonleikur, ti haldi eg, at foroyingar eiga at fáa sitt egna tjóðarleikhús, ið kann vera eitt berandi lid i stríðnum móti einari tjóðskaparligari bliknan. Eg kann bara nevna eitt domi: Skipið — ein sjónleikur av týdningi, sum viðger tilveru okkara, ið skapar okkara eyð- kenni og søgu. Kundu ferðast kring landið Um ein setti fólk í fast starv við sjónleikarahúsið, sum eg haldi, føroyvingar áttu, høvdu tey eisini havt møguleika fyri at ferðast kring landið og hjálpt til. Ti, sum eg skilji, er áhugin fyri sjónleiki úti á nógvum bygdum stórur Til samanberingar kann eg nevna, at á Akureyri í Íslandi hava teir við sjónleikarahúsið heilar átta fastar sjónleikarar. Akureyri er eitt sindur minni enn Havnin, so hon skuldi kunnað verið eitt størri og betri wrundarlag fyri einum tjóðar- leikhúsið Heldur best um tey smáu sjónleikarahúsini dámar best tey Hann sigur, at Caspar Koch smáu leikhúsini a teimum storu teatrunum, t d Arhus Teater, har hann starv ast, er alt arbeiðið býtt upp. og Caspar Koch, sum hevur drama- tiserað Glataðu Spælimenninar tann einstaki hevur lítið árin á tað heila. Mótvegis eru oll við til at skapa eina uppseting á teimum Sjálvir gera handritini, småu teatrunum sjonleikararnir ofta gera pallin o.s.fr. Av ti verdur arbeidid meiri fjøllbroytt sama og skapandi Hetta er ein av grundunum til, at eg fari frå Århus Teater næsta år og byrji á Svale- gangen, sum er eitt minni teatur enn sjónleikarhúsið, men hevur einar 8—10 fastar sjónleikarar umframt tekniskt starvsfólk, si gur Caspar Koch. Vit eru nøkur, arbeitt saman um spælimennin- ar, ið hava fingið hug at halda fram við samarbeiðinum. Á tei mum stóru teatrunum kunnu vit til eina framførslu hava fingið gott samstarv í lag, men tað fer til einki, tá fólk aðrar uppgávur aftaná sum hava vera sett til Persónarnir ikki bevist gjørdir Caspar Koch sigur, at sjonleik ararnir sturdu fyri at framføra leikin i Føroyum,her bøkin ju hevur sin uppruna. Tad vil i sjålvum gera foroyingar meiri kritiskar Men tað var eingin grund til ti fólkinum dåmdi ómetaliga sær at stúra, leikin væl positivt. Tað er ju kent, at William brúkt og Var Heinesen hevur ávisar persónar sum fyrimynd. Aftaná framførslurnar søgdu fólk, at tey kendu persónarnar aftur, m.a Ankersen, men tað hevur verið av tilvild, ti vit fyrimynd at arbeiða eftir høvdu onga endar Caspar Koch Kanning av skipasýnislóggávuni Sambandsflokkurin ynskir reglurnar fyri skipasyninum í Føroyum kannaðar Mortenser hevur lagt Jákup vegna sambandsflokkin fyri tingið uppskot til sam tyktar um at áleggja lands stýrinum at kanna, um l gáva og reglur fyri skipa syninum í Førovum lúka tey sum eiga at verða sett t fáa krov. til ein slíkan stovn og á lagt møguligar og tørvandi broytingar Sambandsflokkurin sigur í viðmerkingunum til uppskot ið, at tað er av avgerandi týdningi, at loggåva og regl ur fyri skipasynid í Føroyum til eina og hvorja tid lúka tey krøv, sum setast skulu fyri at tryggja skip. Avisar hendingar benda okkara sjómenn og á, at tað kundi verið torvur á hesum eki, sigur sambands flokkurin Inntøkumunurin góðar tvær milj. Millum tey mál, sum logting ið skal V 101 ra. ld tað kemur attur | saman november verður eitt uppskot frá land styrinum til eykafiggjarlog fyri figgjarárið 1975/76 Eftir uppskotinum eru så manlagdar inntøkur settar til 305,3 milj. kr.. meðan sam- anlagdar útreiðslur eru settar til 303,2 milj. kr. Soleidis verður ein inntøkumunur upp å samanlagt godar 2 milj. kr Hentze, segði Demmus lands stýrismaður, undir framløguni av uppskotinum at å eykafiggjarlogini eru m.a. inntøkur og útreiðslur, ið standast av broytingum í sum eru at figgjarlógin lógum, komnar í gildi, aftan á varð samtykt Inntøkan á eykafiggjarlog ini uppå 35,4 milj. kr pst. hækking samanborið við inntøkutalid á sjålvari figgj var 269,8 milj er 13 arlogini, sum kr. Henda hækking stendst eina mest av hægri skatta milj framleidslu inntøku, ið var 18,8 hægri, gjøldum uppå 6,2 milj. og avlop frå danska tjóðarbank milj. kr tolli og uppå 10,7 Skattalogirnar eru obroyttar, so vøksturin stavar frå hægri inntøkum, meðan tolllógin er nakað broytt Utreiðslan á eykafiggjar- lógini. 3 milj. kr., er 12,6 pst hækking samanborið við út reiðslutalið á sjálvari figgjar lógini, sum var 269,2 milj. kr | figgjarårinum hækkaði pristalið við 5,8 pst. og lenirnar vid 8—10 anum almennu pst Midvågs kommuna fær vedhald Løgtingid hevur samtykt eitt Síða 7 tingnýtt | uppskot frá landsstyrinun um at veðhalda fyri einum láni uppá 4 milj. kr. úr Kre ditforeningen af kommuner Danmark til Miðvags unu komm Peningurin skal nytast lut vist til figgjan av kommun utreidslunum Innar parti av til vidkan av Midvågs-Sanda vågs havn og lutvist (il figgjan av utreidslunum til breiðkan og regulering a høvudsvegnum Midvåg Málið fekk neyndarviðgerð figgjarnevndini mælt tók undir við uppskot gjøgnum sum ein inum frá landsstyrinum Landsstýrið fær heimild til lántøku Landsstýrið hevur fingið heimild til at taka upp neyð ug lán til bygging av einari fysiurgiskari deild og til onn ir byggiarbeidi á Klaksvíkar Sjukrahusi Landsstyrid bad tingid um heimil il at fremja tann partin av útbyggingini im vidvikir fysiurgisl deildi og sjukrahusinun ella til mans 6.040.000 kr pg at økja rikismyndugleikarnar im 50 pst. í byggistudningi imframt heimild til um neyð gt at upptaka lán til figgjan av landskassans parti Frammanundan er gjørd ein heildarætlan um bygging av røktar og aldurheimi heilsumidstød, fysiurgiskari deild og sjúkrahúsi fyri tils samans 16.5 milj. kr Figgjarnevndin, sum við ) gjørdi målid millum 1. og viðgerð tók við uppskotinum frá einmælt undir lands- styrinum Nýggjar lóggávur fyri skúlaskapin Landsstyrisins meting er, at áðrenn endalig uppskot verða gjørd fyri skúlaskapin yvir hovur, eigur logtingið at taka spurningin til viðgerðar sum heild Pad var Finnbogi Isaksen, sum vegna landsstýrið kom við hesum ynski undir fram øguni av einum uppskoti til um at landsstýrið halda fram við arbeiðinum at gera uppskot samtyktar kemur at til nýggjar lóggávur fyri skú askapin i Foroyum. Fyribils ievur landsstýrið saman við iesum uppskotinum lagt fyri tingið álit og rit, sum nevndir hava sambandi við ætlanina um skúlaskapinum, stýrið upplýsir, at tað seinni í gjørt í nyskipan av men lands hesi tingsetuni fer at koma við uppskotum nýskapan á åvisum okjum. Serliga verður miðað imóti at fáa eina nyggja læraralóg og eina nygg fólkaskúlalóg a greidda í hesi tingsetuni sigur landsstýrið