mikudagur 8. september 1976síða 5

sosialurin Sida 5 Nr. 52 — 8. september 1976 Nato-málið Hægsta skylda — høvudståtturin Sunnudagin 22. august var fólkafundur uppi i Mjørkadali. Fundurin varð hildin, av ti at ein av hevuðsmonnunum á herstød- ini i Mjørkadali, B. J. Jensen, majorur, i vidtali vid bladid Magn, juli 1976, var komin vid ymsum upplysingum um stød- ina, um vandan fyri at hon kundi koma at verða álopin og um sambandið millum hervaldið og løgregluna. Tey nógvu fólk, sum hava havt varhugan av hesum, sum majorurin nú av: dúkaði, fingu ein hvekk. Nú segði ein ærligur maður, sum hevur tænt herstødini i 4 ár, sina sonnu hugsan. Og hvat kom burturår? Danskir myndugleik- sara orå og ar avsannadu har fluttu mannin i annad starv. Og føroyskir myndugleikar søgdu, at nu var alt i lagi aftur. Men hvussu skulu fólk kunna góðtaka yvirlýsingar frá mynd- ugleikum, sum nú í 25 ár ella meir hava dult og kávað útyvir og villleitt fólk í ellum, sum vidvikti Føroyum sum hermáls- ligt oki? Tað eru nú liðin so nógv ár, síðan málið um verndargarðin Early - Warning - radarsteðirnar (Snarboðandi - radarsteðirnar) var fyri á Løgtingi um 1960, at nógv fólk eru komin upp í vaksnamannatal, sum tá vóru so ung, at tey illa dugdu at fylgja við í gongdini í hesum stóra og sera vandamikla máli og fata til fulnar tær vanlukkur, tað kann koma at fáa fyri Føroyar, um illa vil til. Ætlanin við fundinum í Mjerkadali var, at hann skuldi upplýsa fólk um gongdina í málinum og um teir vandar sum standast av ti. Sidan fundin hava ymsar greinir og lesarabrøv verið í blødum, men eyðkenni fyri tær allar er, at tær hava malid uttan um hevuðstáttin í málinum. Eitt sum blødini hava lagt áherðslu á, er, at Feroyar hoyra upp í Vesturheimin. Hetta skuldi ver- ið heilt óneyðugt, tí tað man neyvan vera nakar føroyingur, sum skil er í, ið fer at nokta, at Føroyar landfrødiliga, søguliga, mentanarliga o.s.fr. hoyrir upp i Vesturheimin. Fleiri av bløðunum hava tveitt heitið: kommunistar eftir fyri- reikarunum og fundarfólkinum, Hetta er ein biligur máti at vidgera spurningin um herstød- ina i Mjørkadali uppå Ketan av NATO-radarstødum gongur ur Ameriku um Grøn- land, Island, Føroyar, Bretland og europiska meginlandi heilt eystur til Turkalands. Londini, ið eru liðir í hesi longu ketuni, eru ógviliga ójevn til støddar og hava millum annað av hesi orsok ógviliga ójevn líkindi til at verja ødrum seg ella verda vard av Minsta landøkid er Føroyar Bestu líkindi at verja manna- iv, um bardagi brestur á við atomvápnum, hava tey stóru ondini, sum hava stórt eki at flyta fólk á. Í Feroyum vil alt ivandi verða sum í felluni. Har er ekið so lítið, at fólk og dýr, mold og vatn kunnu um alt andið verða eitrað í somu letu, sum ein nóg sterk atombumba yrestur. Íðan kann verða spurt, er nøkur grund til at óttast, at slik våpn fara at verða nýtt móti Føroyum? Svarið má verða, at Føroyar er hin veikasti og ti eymasti liður i ketuni av NATO-radarstødum Vit hava loyvi at vóna, at menn bæði eystan- og vestanfyri duga sær hógv. Men við teimum seguligu royndunum, vit við vápnum, hevur tað higartil verið so, at vápnini fyrr ella seinni hava verðið nýtt. Soleiðis vápna- hava sum spenningurin og gerðin í heiminum veksur í dag, eru tað óráð bert at líta á vónina, uttan at óttast, at tað versta kann henda. Hægsta skylda, sum liggur á okkara myndugleikum: Løgtingi og Landsstyri, er at verja liv og heilsu og livilikindi hjá fólkin- um, sum her býr, ikki bara eitt stokkut valskeið, men eisini við framtíðini, vid føddum og ofødd- um ættum i huga. Hetta er eftir minum tykki høvudståtturin i målinum um hermålslig tiltøk i Føroyum. Majorurin er ikki i iva um, at vid stødini i Mjørkadali eru Føroyar gjørdar til ålopsmål í krigstíð. Hann játtar tað, sum all uttan okkara lagnutrúgvu myndugleikar leingi hava vitað. Myndugleikarnir vilja einki síggja og einki vita, teir taka bara blundandi alt til eftirtektar NATO-stødin er ikki gjørd fyri at verja Føroyar, tað er hon ikki for fyri í krigstid, og herseta fremmandir stødina verður hon álopsmál enn uppaftur størri frammanundan og skaðin kann koma at verða so mikið stærri. hvussu kunnu móti vanda- NATO- Spurningurin er, vit verja okkum num, sum stendst av stødini? Tad eru tvær leidir at ganga 1. Vid heimild i teimum vidtøk- um, sum Løgtingid hevur gjørt vidvikjandi NATO-målinum í løgtingssetunum 1958, 1960 1964 og 1970 streingir Lands stýrið á donsku stjórnina um at loysa spurningin í samsvar við logtingssamtyktirnar, tað vil siga, at vápn og herútgerð ikki mugu verða goymd á føroyskum land- ella sjoøki og at Føroyar skulu haldast uttan fyri allar hermålsligar samgongur Røkkur Danmark, sum enn umbodar Føroyar uttanríkis- politiskt, ikki å mål hendan vegin, verdur 2. leidin roynd: 2. Landsstyrid gevur vid studli av sakkønari hjålp — eina gjølla frågreiding um, hvussu vandamikil stødan hjå Føroyum kann koma at verda, um bardagi brestur å frågreiding leggur Danmark fyri ST (Sam eindu tjóðirnar) við lýsing um, at Feroyar verða tiknar burtur úr NATO, og bøn um, at ST átekur sær verndina av Feroy um Hví skipar útvarpið ikki fyri einum orðadrátti um NATO- málið? Hesin orðadráttur skuldi sjálvandi verið á breiðum grund- arlag, so folk við ymiskum áskoðanum fingu sagt sína Hesa hugsan Karsten Hoydal Hvar er Sihanouk? Vinir eru farnir at bera ótta fyri, hvat ið er hent ti fyrrverandi cambodiska rikisleidaranum hjá Sihanouk, fúrsta sum ikki hevur svarað bra um síðani fyrst í aða Sihanouk ipril mar fær regluliga sendandi brøv frá vinum og kenningum úr ellum heimin um. Meðan prinsurin fram vegis var rikisovasti, til mars í ár, var hann vanur at svara brovum, sigur ein vin maður hansara Hann leggur aftrat, at brø til Sihanouk, sum eru send úr Peking, eru aftursend. Ein ålitandi kelda sigur, at Siha nouk býr nú saman við konu og børnum í Takmau im er ein forstaður til høvudsstadin Phom Penh Bumbuspreingingar vær bumbur brustu í by num Oporto i Norðurportugál riggjadagin, bert faar tímar áðrenn forsetin í landinum Antonio Ramalho Eanes kom á almenna vitjan í býnum Eitt fólk varð løstad, tá ein bumba brast uttan fyri høv uðssætið hjá sosialistaflokk inum, sigur ein talsmaður hjá politinum Handilsbýlingur sum vigvøllur Annan dagin á rað gjordist tann hvíti handilsbýlingurin í Cape Town í Sudurafrika til ein vigvøll, tå suðurafrik anska politiið friggjadagin gjørdi álop á ungar littar við táragassi. Ungdómurin mót- mælti inum. Samstundis helt ófrið rasuskiljanarpolitikk urin fram í bynum uttan fyri Cape Town, har politiið eisini gjørdi álop og drap tveir littar Suðurafrikanska tíðinda stovan, SAPA, sigur, at annar av teimum dripnu var ein 10 ára gamal drongur Politiið sigur harimoti, at báðir teir dripnu vóru eldri enn 18 ár. Kornheystingin góð Sovjetsamveldið fer eftir øll um at døma at framleiða nóg mikið av korni í ár, floksskrivarin sigur sovjettiski Lecnid Bresnjev Hóast tað óvanliga heita summarveðrið er longu um leið helvtin av kornheysting ini bjargað, sigur Bresnjev Kornheystingin er til gleði fyri okkum. Alt bendir á, at landið fær nóg mikið av korni í ár, sigur hann Flyta út Norska uppskot fyri stjórnin hevur lagt stórtingið um eitt buskaparligt eki. Enda málið við lógaruppskotinum er at fáa ta neyðugu heimild ina til eitt 200 fjórðinga búskaparligt oki kring norsku strendurnar Eftir ippskotinum kal Noreg einsamalt hava rættindi til rikidømid innan 200 fjórðing ar Indianar leypa á brotsmenn Umleið 100 indianar, våpnad við skotvapnun hava gjørt álop á hvítar im eru á ingarferð eft liamant har norðuri í Brasil í eir 1 í 111 1 rsi 1 igur Drasiliansit dlánara felagsskapurin FUNAI Mopid varð fr eftir eitt kalt strid millum indianar ur lanomi inmuni o hvitar i fleiri mánaðair. Fyrr ár vørðu tveir indianar tiknir av døgum av tveir aðrir vørðu særdir Hvítir leitað eftir diamantum á ekj hvítum, meðan sum í fleiri ár hava um, har indianar búgva, hava havt til vana at skjóta eftir ollum indianum, sum teir fáa eyga á Málningur afturfunnin Friggir málningar til eitt samlað virði upp á meiri enn 130 milliónir kr. eru afturiaft nnir. Teir vórðu stolnir UrKOT frå einum listasavni i Prag fyri fýra árum síðani Fidindini um, at málning arnir eru afturiafturkomnir, verða borin einum tjekk- iskum ungdómsblað sum at måiningarnir voru latnir listasavninum av tjekkiska innanrikismålaråd- harranum So kendir listamenn sum El Greco, Franz Hals og Tin toretto hava málað málning arnar Vatntrotið er ein hóttan móti manna- ættini Vatn kunnu menniskjuni ikki Aður truu nytiligt vera fyri uttan tey, at vatn t.V.S vatn var millum tær ótemuligu rikidømiskeldur úr náttúruni. Men henda trúgv hoyrir nú fortidini til: vatn verður í stødugt størri mun dálkað. Haraftrat kemur, at folkavøksturin mong ár fram eftir kemur at føra við sær, at i framtidini verður brúk fyri reinum vatni nogv meiri av