leygardagur 11. september 1976síða 7

Nr. 53 — 11. september 1976 > við tann stóra munin millum almennar frágreiðingar og tey veruligi viðurskiftini. Mótmæl- ini móti persisku keisaravitjan- ini í Berlin 2. juni 1968 er eitt domi. Tað var mótsteðan frá studentunum, sum breyt ta politisku persónsgeringina — fyrireikað av myndapressuni og styrkt av statsligum seremon- ium — hon gjerdi týðuligan mun á ti kunngjørda myndatilfari- num frå eysturlendsku ævintyr- unum og veruliga leiklutin hja einum góðum monarki. Tað vóru studentamótmæli, sum við konkretum hendingum í Suður-Afrika, Suður-Amerika og Eystur-Asien sum grundar- lag, vístu á fyri pressu, flokkum og stjórnum, at politiska staðið í verðinsseguligum samanhangi er broytt og ikki longur kann metast út frá teimum grund- sjónarmiðum, sum í farnu eld — at uttanrikispolitikkur ikki long- ur kann forast, sum maktpoli- tikkur á diplomatiskan og hern- aðarligan hátt, men sum ein samfelagspolitikkur umfatandi alla verdina. Studentauppreisturin i Frankariki 1968 I 1968 før fram mikil studenta- uppreistur i Frankariki. Rørslan byrjaði sára óskyldiga vid krøv- um um sterri rættindi á univers- itetinum. Neistin, ið ivaleyst birti brandin, var tendraður, tá stud- entar í Nanterre mótmæltu at tað hevði fingið diciplinerar fylgjur fyri studentar, ið høvdu luttikið í eini Vietnammótmælis- gongu. Stutt eftir hesa var ein sosialurin onnur mótmælisgonga á Sor bonne universitetinum í Paris og krevini vóru tey eftirhondini klassísku: eina radikala broyt- ing av galdandi universitetsupp byggingini. Fyri at leggja sterri dent á krevini, mótmæltu studentarnir í sjálvum forgarðinum á Sor- bonne. Mótmælisgongan fór friðarliga fram, men uttan nakra skiljandi frágreiðing um hví, bað universitetsrektarin lógregluna koma at rudda forgarðin. Iva- leyst var avgerðin tikin í samráð við innanríkisráðharran. Lóg- reglan kom og hersetti univers- itetið fyri fyrstu ferð í søguni. Higartil hevði tað verið forboðið og heilt óhugsandi at lógreglan kom á gátt á universitetunum í ollum Europa. Hetta var fyrstu ferð, at politi hevði ruddað universitetsgarð við makt. Fleiri fingu snuddir. Aftaná komu fleiri og størri mótmælisgongur í lag ymsastaðni í Paris, sum allar endaðu í Latinarbyarpartinum. Ímeðan var Sorbonne univers- itetið stongt, og alt ekið um universitetið eisini. Studentarnir kravdu universitetið uppaftur- latið og lógregluna burtur frá Latinarbyarpartinum, sum studentarnir meta sum teirra egna. Teir samladust vid Sor- bonne. Og tå tad for at hoyrast sum slatur at lógreglan hevði i hyggju at noyda studentarnar burtur frå Sorbonneøkinum, fóru studentarnir undir at byggja vegskansar av bilum og tílíkum sum var fyri hond. Teir tóku eisini steinarnar úr veg- num at hava sum vápn móti lógregluni. Skansarnir vóru millum 3,5 og og4 metur til hæddar. Avgjert var ikki at leypa á lógregluna, men at steðga henni á skansun- um um hon leyp á! At enda fekk lógreglan boð um at rudda gøturnar og fáa skansarnar burturbeindar. Tað óhugnaliga sum nú hendir er, at lógreglan fer undir at brúka gasslødingar, táragass helst eisini gass við klorlogi hesum avnokta teir sjálvir, men ymiskt bendir á at tað veruliga hevur verið brúkt. Gassið noyddi teir lesandi at flýggja. Nú setti lógreglan eld á skansarnar og so kundi sýnast sum stríðið var av, og student- arnir høvdu tapt, men tað mundi ikki fara at vera endaliga úrslit- ið. Tað sum gjerdi hesa hending- ina serstaka áhugaverda, var at fólk sum heild fóru í part við studentunum og fordomdu fram- ferðina hjá lógregluni. Tey blak- aðu alt meguligt út gjøgnum vindeyguni eftir lógreglumonn- unum. Men hesir svaraðu aftur við at skjóta gassloðingar inn í íbúðirnar. Studentarnir royndu at flýggja, men nú vísti tað seg, at teirra egnu byrgingar blivu teimum til hindurs av tí, at teir hevdu typt vegirnar í báðum endum. Lógreglan hevði sostatt allar fyrimunirnar. Hesa náttina vóru umleið 800 fólk særd, teirra millum 300-400 lógreglumenn. Men stríðið steðgaði ikki fyri tað, heldur hinvegin økti henda harða við- ferð um mótstaðuna frá student- unum. Tann ungi leiðarin Daniel Cohn-Bendit, sum tilrættalegði skansabyggina, og luttók í bar- daganum til klokkan seks um morgunin, tá lógreglan hevði vunnið slagið, segði: >Nú er bert ein vegur eftir at ganga og tað er at fara i adalverkfall«. Morgunin eftir var verkfallið ein veruleiki við 100% lutteku. Framhald komandi leygardag TL AA AAA AA AAA AN AAA ————w—w—wÐ Framhald frå sidu 3 — Vit royndu at vera nærlagd- ir, medan vit vandu. Hoyrdu vit eina góða plátu, so royndu vit at fáa okkara spæl at líkjast tí á plátuni sum mest. Eisini lurtaðu vit nógv eftir tónleiki í radio og lærdu okkum leg haðani. Tey fyrstu ljóðferini, Jazz- band Triumph fekk, vórðu bí- løgd úr Paris. — Gjøgnum ein prislista keyptu vit eitt trummusett og eina C-saxofon. Klaver var í Klubba- num frammanundan. Andreas sigur, at aðru ferð teir spældu fyri fólki, var til eitt sokallað »damuball« í Føroya Banka. Tað vóru konufólkini, sum stílaðu fyri. Eg minnist, at Dagny Mohr var ein av fyrireik- arunum. Síðani fóru vit av álvara at spæla til dans hvert sunnukveld í Klubbanum aftan á biosýningina. Okkara uppgáva var eisini at flyta stólar, og tað gjørdu vit so skjótt, at sveittin lak úr hverj- um hári. Harumframt varð spælt til brúðleyp og veitslur. Ungir spælimenn Tað vóru ungir spælimenn í Jazzband Triumph. Sjálvur var Andreas ikki eldri enn 16 ár, tá teir byrjaðu. Tå gekk eg í realskúla. Tað var tíðum, at vit spældu til klokkan fimm, seks um mornar- nar, og skúlin byrjaði klokkan átta. Men tað løgdu vit einki i. Eitt atgongumerki til Gággu- dans nú og tey árini, Andreas spældi, kostar eins nógv og teir fingu fyri at spæla eitt heilt kveld. — Tá fingu vit einar 10— 15 kr. í part, og atgongugjaldið var 1 kr. fyri konufólk og 1,25 kr. fyri mannfólk. Tá Tórshell stóð liðug fór Gággan úr Klubbanum og niðan hagar at spæla. — Har varð spælt til almennan dans i nøkur ár, men undir krignum fóru vit at spæla i Sjónleikarhúsinum, har Gággan spælir enn. — Tá varð spælt einar fýra, fimm ferðir um vikuna fyri ymsum herdeildum hjá eingilsk- monnum, og altíð vóru tað tær somu genturnar, sum vóru við. Men sunnukvøld varð altíð spælt til almennan dans. Sum sild í tunnu Andreas minnist, hvussu tað var at spæla undir krignum. Tá varð blendað fyri vind- eyguni við tjúkkum plátum. Eingilskmenn og marinarar royktu stórar Virginia-sigarir og roykurin var øgiligur. Eingin ventilation var heldur, so mang- an var tað ikki inniverandi. Fólkið stóð sum sild í tunnu, men tey stuttleikadu sær ófort. Tað skuldi eitt sterkt bróst til at spæla so ofta um vikuna. Ég minnist, at tá vit spældu eitt ávíst lag, komu eingilskmenn ella marinarar við einari whisky - fløsku upp á pallin til okkara. Andreas sigur, at tað var eitt sjáldsama gott vinarlag millum teirra, sum spældu í Gágguni. Har kundi av sonnum orðafellið „en for alle, alle for en« brúkast. Gággan plagdi eisini at fara út um landið at spæla til ymsar samkomur. T.d. varð spælt í Klaksvík og í Suðuroy. Men treytin var, at eitt klaver var har á plássinum, sum spælt varð. Tað varð ferðast við Sleipner og Tjaldrinum. Tá útvarpið byrjaði i 1957 varð onkuntid spælt har eisini. Trúlovilsi og giftarmål — Nú ljóðar, at Sjónleikarhúsið skal umbyggjast og samstundis útihýsa Gágguni og eg skilji, at tað er stór mótsteða í blødunum ímóti hesi ætlan. Ja, Gággan má víkja fyri finari tingum, og helst fara teir at halda uppat, tá teir ikki sleppa at spæla har longur. Tað havi eg skilt á lagnum. Men Gåggan man hava verið orsøkin til mong trúlovilsini og giftar- málini gjøgnum tíðina. Í Gåggu dansi fanst ið hvussu er altíð eitt høvi til at trúlova seg .....,endar Andreas Restorff. Síða 7 stubbar uttaneftir 25% stórri enn nýtslan Ráoljuframleiðslan í ellum heiminum í undanfarna ári upp á 3,59 milliardir tons hevur víst seg at verið 25% nytslan. Hetta serliga stórri enn lutfallið gjørdi seg Kolkreppa Samstundis sum orðaskiftið um atomorku er í hæddini í Felagsmarknaðinum upplýsir EF-nevndin, at kolvinnan fer at minka. og at tað verður neyðugt at finna nýggj kola- framleiðslan skal hædd. sum EF nám, um rokka ta hevur sett. Roknað verður vid, at kol- framleiðslan í EF-limalond unum fer at minka úr 259 miljónum tonsum í fjør til 249 miljónir í 1979. Tað eru umleið prosent minni enn tann framleiðsla, sum EF hevur roknað við at verða í 1985 seks galdandi í Vestureuropa, har tey vestureuropeisku olju reinsiverkini vidgjørdu 1,04 milliardir tons av råolju imoti einari nytslu upp å 665 milj. tons, verður sagt í einari frágreiðing frá oljufelagnum British Petroleum. Tapið seks milliardir Norskir oljuspekulantar hava mist milliardir av krónum. Rokningin aftan á tann stóra eftirspurningin á oljuparta- brovum í dag ljóðar upp á seks milliardir. Tað er mun- urin millum tað virðið, sum oljupartabrøvini vórðu um- sett fyri, tá eftirspurningurin var upp á tað mesta og virðið, sum tað er gjørligt at keypa tilik partabrov fyri i dag, skrivar norska Dagblaðið. Blaðið sigur, at partabrov- ini í oljufelagnum Hydro eru minkað i virði við umleið fýra milliardum krónum síðani í januar 1974, tá tey vórðu seld fyri 1165 kr. Í dag hava tey eitt virði av bert 265 kr. Afturgongd Maðurin her á myndini kann vísa á eina góða grund fyri, at hann hevur ein bakspegil á brillunum. Tað hongur sam- an við royndum hansara at seta met i nøkrum, sum er sera torført at met i: Tann 81 ára gamli Pennie Wingo er nú á veg úr San Fransisco til Los Angeles — eitt strekki upp á 725 kilo- metrar. Um nakar framvegis ivast í seguni, so kann upp- lýsast, at Wingo í árunum 1931/32 gekk aftureftir frá Forth Worth í Texas til Istanbul í Turkalandi. Hetta er eitt strekki upp á 13.000 kilometrar, sambært bókina hjá Guiness um ymisk heims- seta met. Ewald spælir — uttan vindil Vann kendi fiolspælarin, Ewald Thomsen, sum saman við soni sinum Hardy vitjadi í Føroyvum fyri nøkrum mán aðum síðani. hevur nógv um Fedg arnir spæla javnan til ymsar at vera í hesum tíðum heystveitslur í Danmark Feir eru júst afturkomnir úr USA. har teir hava luttikið í 200 ára håtidarhaldinum Sjáldsamt. Men Ewald Thomsen hevur ongan vindil i Kanska kemst trøini aftan fyri munninum tað av. at hann á myndini eru so eldvið- kvom.