mikudagur 29. september 1976síða 4

i Sida 4 Opið kjak Virðing fyri lívinum ti einstaku menniskjuni ! Eitt litið fræ verður lagt í jørðina. verður veitt gróðrarlik indir, verður fjálgað um, spirar, veksur, gerst størri og sterri. verður til eitt stórt træ, ber frukt fruktin búnast kjarnan til eitt nýtt lív verður borin av hesi Ein login hugmynd: virðing fyri livinum ti einstaku menniskjuni, ein hugmynd, ið fyri mongum liggur sveimandi úti í havsbrúnni, og á hin bógvin kemur krúpandi inn gjøgnum hvorja sprekku og krekir seg fastan, ja, í triðja lagi tað ið alt snýr seg um, í og við, sum verður barst fyri, ímóti og við. Nakað. ið bylgist innan í einum. Verður stongt inni í kroysu, sett í krók, fyri har at sita og hýkja Í summum førum nørist, menn- ist og rembist búnast í hylki ómegtarinnar. Í rembingartíðum spirar henda hugmynd, verður sterri og stórri, 1 summum forum gerst risastór, og manna eyga í rumbli og hurlivasi fær ein feril av hesi hugmynd kámast, dólskt og verður aftur- latið fellur í hav gáloysunnar Henda hugmynd, sett í gulli eins og vakurt heystarkvøld stjórnuglampam, mánin sær, floymir útyvir tað blikstilla hav gullrandaðar ljósgeislar ligg ir í dýpi menniskunnar Men tað er so sera sjáldan henda so vakra hugmynd kemur til sjóndar Það eru lutir i kringumstødunum, ið halda henni niðri, skumpa hana niður ndiraftur Í ons bert in hvørvisjon. Trøll vid longun lor vda hennara hjåver n o kemu } fr 1 H 1 tidir iva erið karga Of en mær sær tað ut, sum um henda tidin. vit nu liva i, og framyvir r y erður t i vond mot! ren nidurbrotandi, men to kemur hon ferð eftir ferð uppundan aftur, og vær Viljun } na hon altid peningur, sjálvgóðska, vald, eginvild heiðursgirnd — alt samalt deyð- ir lutir, ið vit menniskju krøkja okkum fast vegna tess kringumstødurnar »krevja« tað alt hetta fløkir bein hugmyndar innar, fjalir hana við ymsum lótum, í ymsum sniði, á ymsan hátt Í peningagrammu eygum amfelagtrælsins sýnist hetta t ici} tekklllgt Eitt samfelag, ið verður grundað á deyðar lutir, har vera hugmyndin: virding fyri livinum ti einstaku menniskjuni, verður fjald, stongd inni í rúmi, tað er og verður eitt deytt felag eitt samfelag, sum fyrr ella seinri í ormarnar fer um her og nú sygur mergin ur ti prettandi og sum onki hevur at lova komandi ættarliðum Eitt samfelag, ið bert á deyðar lutir er grundað materialismu ið ikki gevur rúm fyri ti einstaku menniskuni har peningur verður settur í hásæti valdið við sinum úlvatonnum setir merkir í kapitalisman: peningur, vald, trælabandið, loyvir bert eitt lítið slød av sínum avlopi til tey sokallaðu sgóðu< endamál, eitt kapitalist- iskt orðasnildi í einum tilikum samfelag verður ongantíð ein hugmynd sum: virðing fyri lívi- num ti einstaku menniskjuni nevnd, ei heldur henni verður givin gætur Henda etiska, hugmyndarliga spurning kunnu vit gott — tað einstaka menniskja í hesum samfelag umhugsa gjøllari. Antin koma til ta nidurstødu, at hetta nemur id hvussu so er ikki okkum — hetta er vissuliga ikki nakad, id vit nyta at fåa høvud- pinu av ella.... nemur hetta okkum, svá at hetta krevur eina gjøllari umhugsan og kannan, 999 hvar vit standa Men ein kundi hugsa sær, at eitt tilikt samfelag, sum våra, mitt úti í ti villini Atlantshavi, *x Viðmerking I Dagblaðnum hevur Essa Arge, yvirlækni, logtingslimur, by ráðslimur v.m. tvær ferdur i seinastuni skrivað um lenaró skilið í Føroyum og vil geva teim donsku fyri, at fólk eru ósamd sokallaðu lønunum skuldina onøgd, øvundsjuk, og at danska lønarlagid skal órógva pris- og lønarlagid i Føroyum uppeftir I fyrstu grein hildu lærararnir i atfinningunum, so ein ungur vrari noyddist at siga atfinn hevði umleið 60. — 70.000,- kr. árliga i løn laðnum 9 sigur Arge 50, hvat hann skilir við foroyst ar og danskar lønir og heldur, at einki sjålvstyri kann koma í Foroyum, fyrr enn lønirnar eru gjørdar føroyskar allar. Stars av ymiskum slogum verða nevndir. Eg eri starvsmaður við danskari« løn, 15 árs anciniteti fyri uttan praktiska og teoret- iska lærutid, månadarløn kr 5.689,56 ella eina årsløn upp å kr. 70.000,- sløk. Eg havi konu og børn og havi stutt sidan bygt bygt Hesar bådu donsku lønirnar kunnu lítið metast vid feroysku og donsku lønirnar hjá Essa Arge, sum jú bæði er danskt lentur yvirlækni og foroykst- løntur løgtingsmadur og limur í løgtingsnevndum av ymiskum slagi, býráðslimur og limur i býráðsneyndum av ymiskum slagi v.m. og kanska hevur eina løn upp á, eg loyvi mær at meta ] mill. krónur árliga Her er kjarnar í lenaróskili num, men tað nevnir Arge onki um. Oli kunnu meta um, hver av oman fyri nevndu lenarupp hæddum elvir til meiri ósemju onøgd, øvindsjuku og meiri pris- sosialurin hagar nema jú ikki kløvur kapitalismunnar til hetta samfelag hevur jú hvor einstak r samfelagsborgari lagt eitt klýpi og tessvegna so háttað, at ikki er rúm fyri tilikum deydn ingahøvdum!!!!!! Men um tú skoðar, og væl at merkja nýtur eygu tíni rætt, so verður tú varur við, at hetta »høvd« reisist uppundan til ymsa síða, ja, til alra síða, hóast tað dugir væl at fjala seg á ymsan hátt, í ymsum líki, ja, enntá á ti politiska pallinum, verður tú varur við, at hetta høvd tíðum trínur fram, men eftir mínum tykki, er tað bert ein flokkur, har hetta »høvd« ikki kann fjala seg so væl sum í eðrum flokkum, og tað er í Javnaðarflokkinum — og tå er væl vunnið, ti tá seyðurin er komin í rætt, tá verður hann betur at hagreiða enn tá hann gongur villur í ógongdum haga ti vónum vær, at glogg- skygnir/nar og framfúsir/nar menn og kvinnuri innan henda flokk vilja taka lógvatak saman og berjast móti herviligum á- gangi berjast móti ellum niðurbrótandi, afturhaldandi kreftum í samfelag vára veruliga standa aftanfyri orðini: frælsi, brødralag og javnadur, tå kann henda hugmynd, hesin byrjunnarsetningur, lutfalsvis gerast veruleiki. Sólmundur Joensen Nr. Hver er vara- logmaður? Vil blaðið svara mær uppá henda spurning. Er nakar varalogmaður í hesi landsstýrissamgonguni? Og hver er hann? Í seinastu landsstýrissam- gongu, har sambandið var umboðað, hoyrdi man í tið og ótið orðið varaløgmadur um landsstýrismannin Peter F. Christiansen. Men undarligt er tað nú ongangtid at hoyra um nakran varalogmann. Antin er ongin, ella er orðið landsstýrismaður gott nokk. Vit eru spent, um vit eiga nakran »varaløgmann«. Per Víst hevur núsitandi lands- stýrið eisini ein varalogmann. Tað er landsstýrismaðurin Finnbogi Isaksen, sum ber heitið. Sos. Tekniska nevnd og Ferðslunevndin Hesar báðar nevndirnar arbeiða nógv við at finna eina betri loysn av øllum teimum spurningum, sum stinga seg upp her i Havn Tað, at nógvir bilar standa ólógliga parkeraðir í ollum gotum, tað ger, at sóping ararbeiðið hjá kommunu monnunum verður tarnað nógv í ti dagliga arbeiði num Og hetta óskilið kann ikki halda fram, skulu allar geturnar haldast reinar hvønn dag í vikuni Gerið so væl, allir bilførar ar og parkerið bilar tykk ara so, at teir hvønn dag standa til minst møgulig- in ampa fyri sópingar arbeiðinum. Borgarar hækking og lønarhækkingar i Føroyum Vissuliga er lønaroskil i Før- oyum, fyrst og fremst ti, at nøkur hava alt og nógv i løn og nógv fleiri alt ov lítið. Vilja Essa Arge og fólkaflokkurin gera nakað við hetta? Skúlalærarin og starvsmad- urin eru ikki ringast fyri lenar- liga í Føroyum i dag, hugsa um arbeiðsmannin og stóran part av fiskarum okkara, tey gomlu o.s.fr. Tað má haldast at vera »sekundært«, um ein løn er donsk ella foroysk í Arge'sa týdningi ímóti óskilinum í lønar- ojavnanum Hartil kemur, at tað må haldast vera skeivt, at menn átaka sær fleiri heiltíðs arbeiðir verða at gera so vælat lata verða við at tveita alt órudd á gøturnar. Tað hevði verið betri at lært seg at verða reinligur við at brúka ruskiløtini, sum eru uppsett ymsastaðni Etlanin er at fáa sett fleiri ruskilot upp. um tey bert fáa frið og ikki verða oyðilogd av ófriðarkropp um Okkara ynski er, at tit oll somul vilja hjálpa okk um til at halda heitið „at Havnin skal skina<. Latið okkum øll í felag royna at koma ollum hesum óskili num til livs, so at Havnin verður ein reinur byur Hans Birgir Hansen samstundis i åravis. At vera yvirlækni á Landsjúkrarhúsi- num átti at verið heiltíðsarbeiði. At veri bæði byrådslimur og logtingslimur í 1976 átti líkaleið is at verið heiltidsarbeidi at røkt, og løgtingslønin og nevndarsyn- ingar tingsins eru vist eisini settar hareftir i stødd. Kann nakar maður røkja og taka fulla løn fyri hesi størv samstundis og hartil átaka sær at broyta lønarvidurskiftini hjá hinum samstundis? Jú, her er nakað at umhugsa Næsta mál at yvirtaka frá dønum er sambært Essa og flokk hansara LØNAR OSKILID i Førovum Starvsmaður 58 — 29. september 1976 við: "merkingar Sosialurin, Dagblað- ið og stættarmunur- Um trætuna millum So- sialin og Dagblaðið um tað finnst stættarmunur ella ikki, skrivar Tinga- krossur: Nú vilja vit ikki siga, at hasi telini hjá Sosial- inum lúgva. Tað ger tey helst ikki, nei, vit fara at halda, at tey siga so púra satt. Tey siga ikki bara tað, sum Sosialurin held- ur tey siga. Sosialurin heldur, at tað er stættarmunurin, sum ger hasi telini, men tað er tað bara als ikki. Hann hevur altid verið, og hann fer eisini altid at vera. Tvungin uppsparing Um tvungna uppsparing skrivar Kári Thorsteins- son í Dagblaðnum, at uppsparingin ikki hevur roynst so væl, tí fleiri vilja m.a. ikki gjalda: So kunnu ymiskar hug- sjónir koma fram um, hvat eigur at verða gjert, tá ungdómar sýta fyri at uppspara eftir skipanini. Eftir míni meining eig- ur spurningurin at takast upp til umhugsunnar av nýggjum, tá tað ikki gongur so væl við upp- sparinga-skipanini, og finna fram til aðra loysn, at spara uppá, sum betri loysir seg fyri ungdómin. Nær ásanna vit erskapin? Dagblaðið viðger nakrar av teimum vitleysa dýru bygningunum, m.a. skúlaheimið fyri 14 mill. kr., sum gjørdir eru sein- astu árini og fólk einki fata kostnaðin av. Blaðið skrivar, at tað var Mog- ens Wahl, ið lærdi okk- um hendan óvanan, sum ikki samsvarar við okk- ara búskaparorku: Vit kunnu taka sum domi ellisheimid í Våg- um, sum kostaði 300.000 kr. pr. patient, og sum hevur meira enn eitt starvsfólk fyri hvenn. Er nøkur meining í slikari byggjan, tá vit vita, hvussu striltið tað gong- ur hjá vinnulívi okkara at bera seg. Ellis- og røktarheimini i Klaksvik, å Tvøroyri, i Eysturoy og i Streymoy mugu ikki gerast javnt dyr. Tad synir slikan sosialdemokratiskan bú- skaparligan lutfalsans, at tað er stór skomm fyri okkum. á i = ER 3