leygardagur 19. februar 1977síða 4

Síða 4 sosialurin þanelið Tad er ikki longur frítt at fara, og tað er ikki longur frítt at veiða óavmarkaðar nøgdir Veiðuekini, vit áttu saman við ødrum, eiga einstakir nú burtur- av, meðan okkara sjógv, sum aðrir troyttu í nógvar manns- aldrar, eiga vit burturav Skal so fiskiveiða skipast so, at hver bert roynir á sinum eki? Hetta vildi elvt til so kollvelt- andi broytingar at valla nakað ið í. Við honum var væl vunnið, men einki mist. Nú er annar leikur framdur, og eru hevuðsspurningarnir aðr ir. Teir verða at skifta í fýra part- ar: Fyrsti partur er mótvegis teim londum, sum einki hava at veita okkum afturfyri veiðurætt við Føroyar. Her koma uppá tal Poland, Langfaraflotin hevur enn stóran tydning fyri fiskivinnuna. land politiskt kann loyva sær burturav at útihýsa eðrum. Slíkt vildi verið beint tvertur ímóti teim hugsanum, sum enn eiga meirluta í havrættarting- ingum, har skylda einstøku landanna, sum fáa ræði á stórum búskaparligum ekjum, er at minka avleiðingarnar fyri bú- skap annara, um tey sjálvi troyta egnu mið í sterri mun. Eisini eru á flestu økjum stovn- ar, sum londini ikki sjálvi orka at rekja, og hava tey tá skyldu at geva eðrum veiðuloyvi. Hartil ferðast summir stovnar igjøgn- um so nógv búskapareki, at einsamalt land ikki kann loyva sær at aseta reglurnar fyri veiðu Hesar skyldur landanna gera tingingar neyðugar, og eru tað tær, sum vit seta álit á, nú sam- ráðast skal til so nógvar síður Einki land hevur meira brúk viðurskiftum á hesum eki enn Føroyar, ti sum kunnugt hava vit í hesi eld bert veitt umleið 15% av veiðunegd- ini svarandi til 25—30% i virði á egnum grunnum. Men júst av hesi orsek eiga vit at fara fram við ansni í ellum samráð- ingum um sínámillum rættindi, skal ikki meira verða mist fyri minni Vit hava verið samd um at vaksa egna veiðu undir Feroyum og avmarka annara, samstundis sum hildið hevur verið fast um fjarfiskirættindi í tann mun, hetta á nakran hátt læt seg gera Sattmålin frá 1973 var fyglja av hesum ynski, og meti eg hann eitt hitt frægasta úrslit av sam- ráðingum, eg sjálvur havi luttik- fyri skipaðum Svíaríki, Spania, Portugal og Eysturtýskland. Meting mín er, at Póland, sum undirritaði kassasáttmálin, eigur krav uppá at sleppa at minka fiskiskap sín sum er ógvuliga lítil yvir eitt åvist tíðarskeið, og at ein eigur at hugsa seg væl um, áðrenn ein noktar norrønum landi sum Svi- ariki tey småu rættindi, teir bidja um Hini try londini vilja royna at taka handilsviðurskifti inn i myndina, men mugu vit hesum aftur og halda fast um, at fiskiveiðurættindini mugu byggja á sínámillum áhuga, og so leingi vit ikki hava stovnar, sum eru ov lítið troyttir, ber tí ikki til at gera sáttmálar. Í ødrum lagi snýr tað seg um rættindini, við biðja um hjá londum, sum ikki beinleiðis hava áhuga fyri veiðu her, men sum kanska kunnu hava áhuga fyri tekniskari samvinnu. Kanada og Grenland eru slík lond, og fáa vit framvegis rætt- indi har. Grønlandsrættindini eru lutvist tryggjad igjøgnum rikisfelagsskapin, men skal eg venda aftur til tey. I Kanada kunnu vit enn veida um 6.000 tons av toski, 800 tons av svartkalva, væl av hemara og nøkur túsund tons av rækjum (ikki nærri ásett) i samband við rækjuveiðu Grønlandsmegin, og hartil nøkur túsund tons av summarlodnu. Skal ein meta um hverjir megulleikar eru fyri vøkstri har, liggja teir í rækju- veiðuni, lodnuveiðini og megu- liga í toskaveiðuni, um samvinn- visa a kann fáast við kanadiumenn um veiðu innan teirra kvotur, sum í løtuni tykjast i størra lagi Tridi høvudsspurningurin vid- vikur teim londum, har sinamill- um rættindini koma inn i mynd- ina. Her er talan um Noreg, Felagsmarknadin, Russland og lutvist Island (svartkjaft/lodnu og norðhavssild). , Fyribilssemjur eiga at fåast i lag vid Noreg og Felagsmarkn adin skjotast, ti 1. mars fer kassasåttmålin úr gildi. Noreg hevur áhuga fyri línu- og garnaveiðu við Feroyar, men ikki trolveiðu, fiskaslogini, teir veiða, hava ikki so alstóran áhuga fyri foroyingar, men hjá teim eins stórt virði, sum toska- veiðan við Norðurnoreg og kraftblokka- og idnadarveidan í Norðsjónum hevur fyri okkum. Her skuldi tí ligið væl fyri at fingið sáttmála í lag Verri er við Felagsmarknaði num. Teir eru ósamdir innan hysis, og fyrr enn greitt er, hvar vit sleppa at veiða hjá teim og hverjar nøgdir, ber illa til at fylla nakran karm í møguligum sáttmála. Her skuldu felagsá- hugamálini hver hjá oðrum ann- ars elvt til, at vit komu til sættis sum skjótast. Teir veiða virðis- miklan fisk undir Feroyum og vit idnadarfisk og sild og makrel til matna i Norðsjónum. Virði av ti, teir veiða hjá okkum, er nakað størri, enn tað vit veiða hjá teimum, men trupulleikin er, at bretar, sum er felagsmarknaðar- landið, vit veiða mest hjá, leggja størsta dentin á at veiða tosk og hýsu hjá okkum, sum eru sløgini vit hava minst at lata av. Tað Krúnborg, februar 1977. Feroyingar fáa lut í íslendsku lodnuveiðini. verða sostatt fransar og týskar- ar, sum fáa mesta fyrimunin av at vit veiða í bretskum sjógvi, og hetta ger tað ikki lættari at fåa semju 1 lag innan felags- marknaðin og serliga ikki í let uni, har týskarar og belgiumenn hava veiðuloyvi undir Islandi, men ikki bretar Tjak hevur staðist i Føroyum, um hvert vit hava ráð at lata nakað av toski og hýsu Kg meti støduna so, at ikki sleppst undan at lata nakað, skulu bretar inn í myndina Allir eru samdir um at lata sum minst av toski og hýsu fyri at sleppa undan at avmarka veiðuna hjá teim feroyingum sum í letuni royna hesar stovn ar. Men hesum valla undan, skulu ráð fiskifroðinga verða fylgd. Antin sleppa vit at veiða í bretskum sjógvi, og fáa nekur tons av toski og sleppst teir tá hýsu umframt kalva og annan matfisk, skulu vit burtur av bretskum eki og skulu part av upsa ella tá hava so stóran norðsjóarflotanum undir Feroy ar at royna, at hesin veiðir mun andi meira av toski og hýsu, enn tað latið kann verða bretum Okkum tænir tað best, um felagsmarknaðarlondini semj ast, ti tå vil åhugi fransa og tyskara fyri upsa, longu, blå- longu og kongafiski studla okk- ara ynski um avmarkan i fremm andari veidu eftir toski og hýsu Russar hava sýnt áhuga fyri at veiða svartkjaft, langasporl og meguliga kongafisk undir Foroyum. Kunnu teir lata nøkur túsund tons av toski í Barents- | Nr. 14 - Atli Dam, løgmadur. havinum, eiga vit at fáa sátt åla í lag við teir Íslandssáttinálarnir hava tydning, og eg svartkjaftaveið mentur metaligan glaður um, at på SUdáa pg ein møguliga tovnur kunnu fáa betri javnvå; her; tað kundi kanska giv vónir um bettan toskasåttmå 3 (8 ella 1979 Fjórði um snyr seg um rættin: høvudståtturin hann ini í hinum rikispørtunum b um tvey sjónarmið moti Her koma tanda hvert eðrun Felagsmarknaðarins, at líma skapur Danmarkar og Grøn kommissiónini vidvikjan lands letur hendi at fyriskipa Í fiskiskapi á hesum økjum okkara, at ein ríkislutur, sun ikki hevur givið rættindini, rikisborgararnir í Feroyum eiga í