leygardagur 19. februar 1977síða 5

Nr. 14 — 19. februar 1977 sosialurin Síða 5 = má farast út um reglur, sum —-— + ikki megu brótast, leiðir sum * : donskum og grønlendskum sjógvi í hendur felagsmarknað arins, ikki skal hava rættindi síni skerd til frama fyri onnur felagsmarknaðarlond Danska stjórnin hevur við okkum í sær út til, at í 1977 ber langt ávegis verður tikið undir hesum, og fyribils hetta men kann bert tíðin visa. I møgulig um sáttmála við EEC um sína- sjónarmið hvussu framyvir, millum rættindini vilja vit krev ja ávísar trygdir viðvíkjandi Grenlandsrættindum Sum kunnugt hava vit í 7 rættuliga rúmar ræsur Vesturgrønlandi og í Eystur grønlandi Treytirnar fyri fiskiveidu bædi burturi og heima verða aðrar enn tað verða kvotur, sum ikki fyrr, skulu roynast, um ein kanska heldur hevur hug at royna aðrar Fiskiamboð, sum bert mugu nýtast ávísar tíðir á åvisum leið- um o.s.fr Men verður úrslitið soltnari av hesum? Ikki givið, ti tann støda fiska- verur handilsverur eru í dag, er ein onnur enn fyrr, og ivalesyt kann marknaðurin verða betri stýrdur undir hesum sum viðurskiftum enn áður, so betri rentabilitetur verður í fiskivinn- uni Men tað vit mugu ansa mest eftir, er at veiðugrundarlagið fyri einstaka fiskifarið ikki má- ast burtur av ovfisking, ti at ov stórt tal av forum fara í somu vinnu. Ti mugu vit í útbygging okkara, og her serliga útbygg- Nótabátarnir hav veitt mong tonsini í EF sjógvi Utr6drarbåtarnir hava størri tydning, nú fiskimarkið er flutt út. ingin til roynd á Føroyaøkinum, leggja dent á at fjøltåtta, so stovnar, sum nú eru minni royndir, veiddir, heldur enn at allir leggja seg í somu veiðu. Her kemur inn í myndina øll okkara studningsskipan, ti eisini vid henni ber til at styra samlada verða fiskiskapinum, so at úrslitið tænir heildini best. Hovuðssjónarmið okkara í samráðingum um rættindini má vera, at vit hugsa um heildina fram um einstakar veiðuhættir ella einstakar leiðir; tað er samlaða úrslitið sum telur. Samlaða úrslitið burturi og heima. Í samráðingum okkara verður so framhaldandi tikið fram tað sjónarmið, at tað tykist mest rationelt og skilagott fyri nøktan av proteintørvi mannaættarinn- ar, at slíkt arbeiðsbýti verður framt, at teim, sum Harrin gav henda eina meguleika at veiða, verður loyvt at veiða. Hesir áttu at duga best, at troytt verandi møguleikar uttan at tikið staðið undan sær sjálv- um við ovfisking. Mær tykir, at meguleikar for oyinga ikki eru lakari, síðan myndin broyttist, kanska heldur hinvegin Atli P. Dam Socialmál Nú durum fólkatingsval stendur fyri verður nógv skrivað um sosiala lóggeving Undir orðaskiftinum á tingi um fíggjarlógaruppskotið skilt ist, at Sambandsmenn leggja stóran dent á at fortelja fólki, at teir ongantíð hava verið ímóti fremjan av teimum sosialu lóg um, sum i dag eru stórstu samfelagsstuðlar okkara. Hjá hugdandi fólki, hjá fólki sum minnist eitt sindur aftur í tíðini, má tað vera hugstoytt at hoyra menn sum P. Ellefsen ferð afnaná ferð koma fram við rangvørum pástandum. Tí tað er grov ósannind, at javnaðar menn ikki hava sett fram full fíggjað uppskot um sosialu lógir okkara, uppskot sum m.a. Sambandsmenn ikki vildu fremja og ikki stemmaðu fyri, fyrrenn hart trýst varð lagt á teir frá Javnaðarflokkinum. Sambandsflokkurin stemm- aði ikki fyri uppskotinum frå Javnaðarflokkinum um at seta í gildi lóg um fólkatrygging fyri Foroyar og at heimliað lands- stýrinum, sum semja kann fáast við ríkisstýrið um í samráð við logtingsins figgjarnevnd, tå hetta uppskot var sett fram å løgtingi i 1957 Tå Javnadarflokkurin aftaná løgtingsvalid 8. november 1958 segði seg vera sinnadan at fara í landsstýrið við sam bandsflokkinum og Sjálvstýris flokkinum, tað við teirri avgjørdu treyt, at tær donsku lógirnar um fólkapensjón, av lamispensjón, einkjupensjón og forsorgarlógin, vórðu framdar saman var beinanvegin frekt gingu hesar samråd- ingar, tí tað var ilt at fáa nakra semju um loysn av hesi abso luttu tteyt Javnaðarfloksins fyri í heila tikið at fara uppí landsstýrið. Javnaðarflokkurin hevði lagt so hart upp, at tað ikki uppá nakran máta kundi umgangast at gjøgnumføra hetta sosialpoli tiska stórmál. Tað átti at verið óneyðugt at tikið hetta uppaftur og tað skuldi verið óneyðugt at sagt, at tað einans var við Javnaðarflokksins fasthaldan av 50% býtinum millum statin og landið, at hetta stóra sosiala framstigið, fjøldini av førova fólki til ómetaligt gagn, varð Stórsta framstig framt sum foroya fólk nakrantíð sum heild hevur kent á fíggjarliga okin um. Men hvat hendir — og hvat kemur so at henda nå? Landsstyri er i samråd vid ríkisstýrið í ferð við at fremja broyting av einkjupensjónini soleiðis at einkjur sum eru forsyrgjarar hava born undir 18 ár fáa eina hækking av pensjónini uppá góðar kr. 8.000 árliga, ella knappar kr. 700.- í hækking um mánaðan. Her- aftrat at einkjubarnapengar „ikki skulu verða skattaðir, ein peningshædd sum í dag telur kr. 3.744.- og uppaftur at broyta tað upphædd, sum pensjonistar kunnu tjena uttan at pensjónin verður minkað, úr kr. 2.600 upp í kr. 5.200 fyri stakan pensjonist og frá kr. 3.600 upp í kr. 7.200 fyri hjún Hesar broytingar vilja koma fólka- avlamis- og einkjupensjo- nistum tilgóðar. Sambandsflokkurin hevur sum sítt altervativ sett fram uppskot í skattalógini at veita einkjum sonevnda konufrá dráttinum, sum í mesta lagi kann vera kr. 4.000 ella helvtina av inntøkuni, um fortjenasta er minni enn kr. 8.000. Hetta uppskot kemur fram samstundis sum tað er greitt, at konufrá drátturin dettur burtur í 1978 ella við inntøkuårinum 1977, tå samskattingin verður avtikin. Hinvegin vil uppskot lands styrisins í pensjónslógunum geva einkjum við forsyrgjara skyldu beinleiðis hækking av penjónini kr. 8.000 og skattafrí- tøku umleið kr. 4.000 fyri hvert barnið. Hesi uppskot høvdu verið framd, um val ikki hevði verið í Danmark nú í februar Javnaðarflokkurin vil fremja hesar ábetur í samsvar við galdandi reglur um býti av sosialum útreiðslum. Javnaðar flokkurin metur tað av allar stórsta týdningi, at vit fremja sosialar ábetur saman við ríkis stýrinum, tí helvtarbýti, higartil hevur verið, gevur okk sum um væl størri møguleikar at fremja munagóðar sosialar á betur og nyskipanir, enn vit annars makta Dagpeningaskipan Tað er á sama hátt vit vilja fremja nýskipanina um lóg um dagpeningaskipan undir sjúku vanlukku og barnburði. Upp skot um dagpeningaskipan er til viðgerð í landsstýrinum. Javn aðarflokkurin ynskir at upp skotið nú fer út til fakfelogini og stovnar til ummælis, áðrenn endaligauppskotiðverður framt. Dagpeningaskipanin skal endurrinda mista arbeiðsinn tóku upp í ávísa peningshædd upp í 3 mánaða óarbeiðsfori vegna sjúku, vanlukku, barn ferð. Utreislurnar av hesi skipan skulu eftir hesum fíggjast av landskassanum og statskassanum á sama hátt sum uppskoti útreiðslurnar av ødrum sosial um veitingum Sum er hava stórir lønmåt takarabólkar lønartrygd undir sjúku, heruppií barnferð, við fullari løn. Tey einastu at kalla, sum ikki eiga hesa trygd, eru arbeiðsfólk, kvinnur og menn sum eru tímalont, heimagang andi kvinnur og útróðrarmenn