leygardagur 26. februar 1977síða 5

Nr. 16 — 26. februar 1977 sosialurin Síða 5 Tað er tvórturímóti Høvudsvalevni sambandsflokksins hevur í hes- um valstríði endurgivið orð mini um, at heimastyrisskipanin røkkur líka at loysingini, um foroyingar sjálvir vilja tað, á ein slíkan hátt, at tað skilst, gongur líka at loysingini. Tað er jú tverturímóti so, at vit siga, at uttan tað frælsi, heimastýrislógin gevur til at vera hjá ella frá, enda vit aftur í konfrontation millum ein stirvn- an sambandspolitikk og eina 0- frælsa sjålvstyrisfatan av møgu- leikum okkara, medan vit sam- bært javnadarmanna hugsan, sum er og sum tað verður, hava eina skipan í framhaldandi út- viklingi við útbygging av ellum økjum, vit sjålvir umsita og við at taka eki undir hesa skipan, meðan nýggj samvinna figgjar- liga og politiskt verður tikin upp á økjum, sum í løtuni eru minni útbygd. Meðan sambandsflokkurin, sjálvstýrisflokkurin og javnað- arflokkurin í 1948—49 framdu ein hóp av yvirtøkum sum eina náttúrliga fylgju av nýggju heimastýrisskipanini, og meðan hesir flokkar síðan í samarbeiði seinni hava framt onkra minni yvirtøku, tí hetta var ætlað í 1948, sær í dag út til, at sam- bandsflokkurin, nú einar triggj- ar yvirtøkur eru nevndar í sam- gonguskjalinum hjá /sitandi landsstýri, vil nýta hesar kostn- aðarsmáu broytingar til eina áhaldandi og júkandi ræðslu- agitatión til at tryggja sær nakrar atkveður til ein politikk, sum kortini ikki eigur lív fyri sær. Tí eitt er vist, gera vit ikki broytingar, verða tær trýstar inn á okkum frá aðrari síðu, danskari ella foroyskari. Talað verður um tær ovur- stóru byrðar, sum av hesum verða lagdar á foroyskar skatta- borgarar, meðan ikki við einum orði verður nevnt tann útbygg- ing, sum á ødrum økjum fer fram, og ta nýggju samvinnu, sum so við og við verður tikin upp, ein útbygging sum figgjar- liga meira enn uppvegar hetta. Tak til dømis útbyggingina av andsveikarøktini. Hvat snýr tað seg um? Tað tykist neyðugt at umreða, hvat hesar yvirtøkur snúgva seg um. Í fyrsta lagi er tað Postverk Føroya, samtykt i 1948 og 1973. Hetta er yvirtøka har útbygg- ingin av verkinum kann koma at bera i sær útreiðslur sum rakst- urin ikki greidir. Men i løtuni gevur raksturin so ikki hall, og frimerkini, sum geva eina inn- tøku uppå 6—7 mill. kr. av sølu til savnarar, eru virdi, sum eg hugsi, sjålvt sambandsmenn, ið eisini hava virkad fyri føroysk- um frimerkjum i donskum post- verki, sum frå lidur verda so góðir við, at teir vilja ikki missa tey av hondum aftur. Soleiðis gekk við flagginum, heimastýrisskipanini og fólka- pensiónini, teir vóru trekir at fáa við, men nú vilja teir ikki broyting í hasum. Í øðrum lagi er talan um um- sitingina av skúlamálum og í triðja av avgerðarrættinum við- víkjandi undirgrundini. Hesin seinasti ber ikki kostnað í sær, vónandi tvertur ímóti, meðan hin fyrra, sum enn verður arbeitt við, bert er lítil útreiðsla sam- mett við samlaðu útreiðslurnar at stevnuskrá javnaðarflokksins av skúlaskapi okkara. Hesar verða framvegis felagsmál. Tað er vert at strika undir, at tá menn nevna yvirtøku av sosial- málum (har umsitingin varð samtykt, meðan fyrra landsstýri sat), hospitalsmálum, skúlamál- um, so er hetta ein grov einfald- gerðan, ti meðan hesi mál snúgva seg um meira enn 100 milliónir, so er umsitingin, sum tað snýr seg um, at taka yvir bert ein evarsta lítil partur av hesum og verður kostnaðurin borin í felag. Vert er at nevna tey eki, har broytingin er kravd frá danskari síðu, eitt nú viðv. havnagerðum og umsiting av sjúkrahúsverki- num. Eisini her vilja sambands- menn kroysta danir til at uppi- halda eini skipan, sum er niður- logd í Danmark. Slíkt ber ikki til, báðir partar mugu hava loyvi til at krevja broytingar, tá vildi endin verið, at sjálvræði okkara var minni enn tað hjá donsku amtskomm- ununum, og er tað tvørturimoti andanum í tí sjálvræði heima- stýrisskipanini ber í sær. Dagpengar Øki, har i løtuni verdur virkad fyri nýggjum skipanum, eru dagpengaviðurskifti og einkju- pensiónsviðurskifti = eins og figgjanarviðurskifti á mongum økjum. Agitationin vend til skatta- borgaran er ti heilt burturvid og beinleiðis osømilig. Tå javnadarflokkurin hevur Vit taka her nøkur brot úr roðuni hjá Atla Dam, logmanni sum hann helt í útvarþinum måna- kveldið. átt leiðsluna í landsstyri, hevur hann haft um hendi uttanríkis- mál og sitið fyri uttanríkissam- ráðingum. Í hesum virki hevur dentur verið lagdur á grein 8 í heimastýrisskipanini, sum loyv- ir beinleiðis samráðingar við onnur lond, men samstundis hevur ein í fullt mát haft fyri- mun av teirri expertisu og tí stuðli uttanríkisráðið danska hevur veitt. Og týdningurin av, at javnaðarumboðið á fólkatingi hevur so neyva samvinnu við stjórnina, er alstórur í slíkum málum. Listasamgongan gevur heilt skeiva mynd Tá allir flokkar stilla upp og sjålvt einstaklingar gera lista, er tað eitt sindur burturvið at gera hetta val til ein spurning um torvandi demokrati í okkara landi. Uppí tað valstríðið, sum leikar á nú, eru drignir mangir spurning- ar. Spurningar, sum viðvíkja fólkatingsumboðanini og ríkis- felagsskapinum sjálvum, men eisini mangir spurningar av lokalpolitiskum týdningi ella av landspolitiskum týdningi, spurningar sum ikki koma fólka- tingsarbeiðinum við, men sum burturav verða loystir í Føroy- um. Afturat hesum koma hesaferð innanflokks ósemjur, sum als einki hava við fólkatingsstarvið at gera. Tað er tíverri so, at vit loyva listasamgongu millum flokks- sjónarmið og einstaklingaspurn- ingar, sum kunnu geva heilt skeiva mynd av ynskjum veljar- anna viðvíkjandi hvørji høvuds- sjónarmið skulu berast fram á fólkatingi. Vatnspurningurin í Vági Gerið so væl at hýsa mær hesurn lesarabrævi. Í Dimmalætting tann 15. febru- ar 1977 stendur á fyrstu síðu. LOYSN FUNNIN A VATN: SPURNINGINUM Í VÁGI: Ein, ið kennir eitt sindur til tey lokalu viðurskiftini, ógvast ikki sort, yvir tann framgangs- máta, býráðið í Vági roynir at loysa hendan, um eg so má siga kreppuspurning uppá. Nú leikar á, ti nú er skjótt flakavirkið hjá J. Joensen í Lopra liðugt at taka í nýtslu. Og býraðið í Vági hevur bundið seg til at skaffa tað neyturvuliga vatni til hetta stórvirkið. Í fleiri ár hevur Vág ligið í vatnloysi tað mesta av sumrin- um, og onki er gjørt fyri at bøta um hetta óskil. Okkurt neyðtiltak er gjørt, so sum tann nógv umtalaða slang- an, teir løgdu um fjørdin. Nokk um hana, tað kann Ulf ella onkur annar, taka sær av. Tað, ið eg her má tala at, er tann mátin býráðið roynur at skúgva problemið yvur a“ PORKENINGAR, og samst- undis fáa Fíggjarnevndina til at gjalda. Býráðið í Vági vil við ødrum orðum loysa sín vatnspurning við at seta ein vatnleiðing í vatnkassan hjá porkeningum. Vágsvatn hevur nå gjøgnum fleiri harrans ár verið tann keldan, ið hevur veitt vatn til Porkeri. Navnið á vatninum virkar kanska nakað misvísandi fyri tann, ið ikki er heilt kønur í landalæruni. Vatnið nevnist Vágsvatn, tí tað liggur við Vágfelli, og hevur als onki við vágbingar at gera. Tað ljóðar temmiliga flott, tá Sverri Skaalum greiðir frá og sigur, at tá byrgingin er gjørd, tá er eisini nokk til porkening- af, Nei Sverri, sum nå er, er nokk til porkeningar, ti i pork- eri eru nýggir vatnleiðingar lagdir um alt økid, ið hoyrir til bygdina, so at ikki vatnið skal renna til spillis. Men svara mær uppá, hvussu er í Vági. Rennur har nakað vatn til spillis gjøgn- um holutar vatnleidingar? Porkeringar nokta nokk ikki tyrstum sålum vatn, men eg haldi, at tað er ikki for nógv at forlanga, at tann maður, sum kemur at biðja vatn, tá vatntrot er, hevur eina heila byttu at varðveita vatnið í, og ikki eitt sold til sama endamál. Eitt er vist, at um vágbingar fáa loyvi at binda fast í vatnfor- sýningina hjá porkeningum, so verður mangan turrligt í Pork- eri, um ikki porkeningar for- langa at avløbid til Vág kemur at liggja so ovarliga í byrging- ini, at teir, vágbingar ikki kunna slúka meira enn tað, ið er til avlops hjá porkeningum. Minnist til orðatakið um tunnur og kør og hvalin i havinum, og so vågbingin. Væl hevdi verid hjå våbing- um, um teir kundu bråkt somu patentloysn å ti økonomiska økinum. Tappa av yvurskotin- um hjá grannakommununum. Heilsan og ynski um eitt vátt ár fyri vágbingar. PORKENINGUR kk KK Nyggi politikkur Paulusar Mær fellur fyri brósti upp undir fólkatingsvalið í samband við valfundirnar, at Pauli Ellefsen, leiðari sambandsfloksins, hevur bert eitt mál á politisku skrá síni, tað er: >politikkur javnað arfloksins«. Hvi, spyr mann seg sjálvan, hvi talar og skrivar leidarin av størsta anstøduflokki bert um, hvat javnadarflokkurin hevur gjørt, og hvat Atli sigur, hvat Johan Nielsen meinar, hvat Øregård hugsar o. s.fr., men nærum ikki eitt orð um, hvat Pauli Ellefsen vildi haft gjørt ella vil gera. Hevur sambands- flokkurin yvirhøvdur nakran al ternativan andstødupolitikk? Sum er nei! Sjålvdan hevur ein flokkur og leiðari haft avdúkað sín tørv- andi vilja og evni til at gera Framhald á síðu 7