mánadagur 4. apríl 1977síða 11

i Nr. 32 — 4. april 1977 sosialurin Folkaflokkurin — ein yvirstættarflokkur — egoisma og kúgan Uppundir fólkatingsvalið fyri tveimum mánaðum síðani — og fyri so vítt eisini tvey tey seinastu árini — hevur fólka- flokkurin markerað seg sum ein yvirstættarflokk burturav. Undir skálkaskjóli sum dem- krati og frælsi hevur folkaflokk- urin spilt úr teir vinstrahallu flokkarnar — serliga javnaðar- flokkin — í oddagreinum Dag- blaðsins. Ikki argumenterað, men bara skuldsett. Skuldset- ingar uttan nakað hald. På- standir, sum hverki javnaðar- flokkurin midvist kann mot- prógvað nóg mikið, nóg ofta og nóg væl. Ti standa nógvir antisosialis- tiskir, odemokratiskir og villeið- andi pástandir ósvaraðir enn tann dagin idag, eins og teir stóðu tann dagin fólkatingsvalið var. Frammanundan fólatingsval- inum tosaðu fólkaflokksvalevn- ini um vinnulívið, tess kor og vinnulivsákoðan á ein slíkan hátt, at fólk fekk taftan, at bæði javnaðarflokkurin og tjóðveldis- flokkurin lítið virdu vinnulivid og vinnulivsmenn. Spurningurin er: Nær hevur javnaðarflokkurin ikki stuðlað vinnulivstiltøkum ellum fólkin- um til frama? Tað er ikki hent, mær vitandi. Harafturímóti er flokkurin skuldsettur fyri í sírti tíð at leggja eitt flakavirki á hverjum tanga! Men tað er ein aðalmundur á áskoðanini, sum fólkaflokkurin hevur um vinnu- livsskipanina í mun til áskoðan- ina hjá javnaðarflokkinum. Tað er ein sjálvsagdur lutur sambært ta samfelagsskipan, sum javnaðarflokkurin virkar fyri nevniliga eini samfelags- skipan, har fólkið sjálvt eigur framleiðsluhjólini, hevur iognar- rætt og avgerðarrætt á sínum egna arbeiðsplássi, sum úrslit av ti meirvirðið tey arbeidandi skapa. Ella við eðrum: eitt demokratiskt vinnuliv og harvið eitt meira demokratiskt samfel- ag. Nústani tá kunnu vit kanska tosa um eitt fult út demokratiskt samfelag. Hendan áskoðanin gongur í- móti áskoðani hjá fólkaflokkin- um, har vinnulívi ikki bert skal gea, sum ti lystir, um tað so gagnar samfelagnum, fólkinum heildini ella ikki. Har vinnu- lívið helst skal savnast á nøkrum fáum hondum og miðsavnast, sum eftir borgarligum hugsun- arhátti er tað mest profittskap- andi! Eitt samfelag, har kapital- urin hevur valdi á tí einstaka og stýrir samfelagnum: (Hverjir eru teir menn, sum sita í stjórnúnum í teimum týðandi maktfaktorunum í Feroyum: í bankunum, fiskaseluni, trygg- ingarsambandinum og ødrum peningasterkum stovnum? Kanska teir sum ganga fólkinum til handa í strembanini móti einum meira demokratiskum og viðkomandi samfelagi)? Hesum Orættvisa samfelagn- um vil fólkaflokkurin ikki bert berjast fyri, men hann ynskir ganga kapitalinum upp aftur meira til handa. Samanber odda- greinirnar í Dagblaðnum sein- asta árið! Hetta er tað samfelag ið, sum fólkaflokkurin kallar: »frælsi hins einstaka« ja, til at lata seg kuga sålarliga sum kropsliga av einum kapitalisti! Hin ungi alvin hjá reaktiónini i Føroyum, Oli Breckmann, veit at tað vóru oddamenn innan javnaðarflokkin, sum bygdu upp eina fyrimyndaliga ko-operativa fyritoku, aftaná at kapitalistiska samfelagið hevði kollrent seg sjálvt. Ein fyritoka, sum fór av króranum vegna búskaparlig rakar. At tað vóru vinnulivsmenn við aðrari samfelagsáskoðan, ið stovnaðu vinnuflokkin og virkir og banka knýtt at flokkinum. veit hvert mansbarn í Føroyum. Tað skulu teir hava allan heiður fyri. Men hvussu teir skipaðu fyri, er kanska eitt minni fyri- myndaligt brot í foroyskari vinnulivssegu. Men tíbetur er vinnulivs- struktururin broyttur munandi. Vit hava ein flota, sum fiski- menninir í nógvum forum sjálvir eiga og ikki nakrir einaráðandi útgerðarmenn. Vit'hava flaka- virkir, sum bygdafólki í fleiri forum sjálvt eigur. At tað nógvastaðni kundi verið farið meira demokratiskt fram er eyð- sæð, men tað fer helst at koma. Samfelagið er so smátt við at broytast til eitt meira viðkom- andi samfelag, sum fólk eigur Sambandsflokkurin aðra kós? Tá ið eg í Sosialinum nr. 29, hevdi eitt lesarabræv undir somu yvirskrift, vildi eg bert gera vart við, at tann andstødu- politikkur, ið sambandsflokkur- in hevur rikið, serliga ímóti javnaðarflokkinum, var sera nógv broytt. Og hetta er fram- vegis mín meting; Sambands- flokkurin hevur broytt kós so tað forslær. At Pauli Ellefsen ikki vil viðganga hetta í Dimma- lætting er lætt at skilja, tíð harvið hevði hann sligið seg sjálvan á munnin. Sambandsflokkurin er í hesum døgum-: Gingið varliga um hurðarnar, tá tað snýr seg um javnaðarflokkin, tí annars verð- ur eingin ábyrgdarflokkur í komandi samgongu, um vit skulu verða við í eini tilikari. Verða vit stersti flokkur, er tað okkara skylda at finna flokkin, ið vilja samarbeiða. Ti mugu vit nú ansa okkum í okkara and- stødupolitikki. Mín meting er, at Landsstýrið sitandi hevur prógvað, at her á landi kann arbeiðast, og arbeið- ast væl Sambandsflokkin fyri- uttan. Um tað skuldi hent, at sam- bandsflokkurin, aftaná komandi val, skuldi komið at sitið í eini Landsstýrissamgongu, uttan javnaðarflokkin, so eri eg stór- liga bangin fyri, at orðini hjá Jóhan Nielsen, um bukkuna hjá Anker, fara at verða verðuleiki. Ég vildi ynskt, at legmaður var úr :Vágunum. Harvid høvdu vit átt føroya besta politikkara. Hetta vildi verið ein fragd fyri okkum. sami Vágamaður x KK Reydur 1. mai Eins og årini frammanundan varð 1 mai hildin her i Havn aftur í ár. Reður vórðu hildin uttanfyri tinghúsið, har greitt varð frá stødu arbeiðsmanna. Tá ið hesar reður vóru hildnar, skipaði ein bólkur av kommu- mistum fyri sjónleiki á vaglin- um. Leikurin var heiti >Træla- liv«. Hvat í hesin leikur hevði við føroyskan verkamann at gera, veit eg ikki. Síðani vórðu reður hildnar. Men munur var á hesum reðum, og so teimum vit hoyrdu undir tinghúsinum. Nei, hesir seinnu reðararnir vóru Osakligir, og líkasum sáð- aðu hatur niður í fólk. Sama kann sigast um reðurn- ar, hesir somu kommunistar hildu úti á skansanum. Nei, mínir góðu menn, uppá handan mátan verður einki vunnið. Eitt annað, sum eg eisini legði til merkis var, at á einum av skeltunum, sum hesir reyðu bóru stóð: Fyri sosialistiskum arbeiðaraveldi, móti felskum ar- beiðarapolitikki. Hetta seinna má altso vera eitt skot til flokk okkara, javn- aðarflokkin. Nei, eitt kann eg lata tykkum, sum kalla tykkum kommunistar vita, at vit hava ikki brúk fyri slíkum ødingarmonnum sum tykkum, men vit hava brúk fyri einum demokratiskum javnaðar flokki. Javnaðarmaður Síða 11 leggja sær í geyma og virka uppaftur meira fyri-heildini at gagni. Eitt samfelag, sum enn gongur eftir eini kapitalistiskari skipan, men hvussu leingi er bert spurningurin, um vit taka lógvatak saman. Ikki bert til komandi logtingsval, men eisini í ti dagliga i fakfeløgunum og i teimum politisku javnaðar feløgunum. Serliga triggjar røddir royndu uppundir seinasta valid at mana sosialista-spøkilsi fram: Levi Niclasen, Øssur Dam Jacobsen og Oli Breckmann. Hugtøkini demokrati, frælsi og sjålv- bjargnifsett upp ímóti ti kuling og einsrætting, sum sosialisman førir vid sær eftir teirra åsktåan Men hvat hesir góðu menn meintu við hugtekini var meira tokukent. Halda teir, at tað er demokra- tiskt, at ell ikki eru borin í heim við somu meguleikum, men harafturímóti við ójavna og ólíka møguleikum í vøggugåvu? Halda teir tað t.d. vera demo- kratiskt, at lenarójavnin er so stórur sum hann er i ti foroyska samfelagnum? Halda teir, at tað er demokratiskt, at løntakarin ikki fær lut i ti virdisøking, sum hann er við at skapa í framleidsl- uni, og einki hevur skula sagt? Men kæft, trit og retning! Halda teir, at tad er demokra- tiskt, at øll ikki hava havt møguleikan at byggja sær sini hus, tf privati ognarrætturin og fría marknaðarsekan av grund- stykkjum er og hevur verið orsøkin til ovurhondsdyr grund- stykkir og tessvegna dyra husa- bygging? Orsøkin eru ikki bara teir vånaligu lånimøguleikarnir. Skeivleikin liggur i grund- stykkjaspekulatiónini. Ein våk- an av Husalånsgrunninum kann hjålpa i ein vissan mun, men hin styðlar fyrst og fremst ikki fæ- loysingunum, men spekulantun- um! Soleiðis kundi verði hildið fram, ti skeivleikarnir eru nógv ir Sjálvandi siga egoistarnir at tey, summótmæla, eru øv undsjúk. Øl] hava ju møguleikan fyri at smíða sær eydnuna góða (fyri seinri kanska at kúga onn ur). So litið undirbygd argument hava verið at sæð í Dagblaðn- um! Men alt er so sera demokra- tiskt oll skulu bara rurast í blund Tað er mongum ófatuligt, at tað framvegis finnast fólk, sum taka undir við ti egoistiska fólkaflokkstankunum, sum ong- antid vil føra til eina menniskja- liga tilveru hjá teimum, ið ikki eru fødd til skorin klæði, men bert vil fera til ein framhaldandi ójavna! Onkur spyr helst, hvar er demokratiið hjá teimum. Tað finst ikki! Víst hevur fólkið vunnið sær nøkur frælsiskver - talu, skrivi og hugsunnarfrælsi, men tað er ikki hent við hjálp frá fólki við borgarligum tankum. Og satt frælsi, lívsfrælsi, fær fólkið ikki undir tí kapitalistisku samfel- agsskipanini, ið partur av fólka- flokkinum berjist fyri. Hann sigur seg vera liberalan, men hann er eftir flestramanna hugs- an konservativur og er stovnað- ur á einum konservativum stødi. Hann berjist fyri einum ófræls- um, Orættvisum og ómenniskja- ligum stættarsamfelagi. Vist hava vit nøkur demokrat- isk rættindi - at fara á val bæði menn og kvinnur. Ein rættur sum kvinnurnat fingu fyri tveimum mansaldrum síðani, men ikki við borgarligari med- virkan. Tann borgarligi hugsun- arhátturin hverki er ella hevur verið frisinnadur tær læntu fjarðarnir oddagreinaskrivarin nú pyntar flokkin við! Vit kunnu finnast at og æra tað, vit hava hug til, men okkara bestu demokratisku rættindi eru at arbeiða fyri einari rættvísari samfelagskipan, har fólkið sjálvt skapar sína tilveru í samljóði hvert við annað. Hesum arbeiða javnaðarfólk fyri og fara at gera tað i ein størri mun. Samáhugaði takið tykkum saman! Strgymur