fríggjadagur 22. apríl 1977síða 4

sosialurin Drepa vit hønuna, sum leggur gullegg Í felagseuropeiska arvinum finst eitt ævintýr, um mannin sum átti eina hønu sum legði gullegg. Men í staðin fyri at henda høna varð væl goymd og viðfarin, so varð hon dripin fyri at fáa fatur á gulleggunum beinavegin Nógv av tí sum hevur farið fram og støðugt fer fram innan fiskivinnuna, tykist benda á sama framferðarhátt. Havið leggur okkum egg ár undan ári, men vit evna í dag, og tykjast hava góðan hug til at drepa møguleikarnar Gongdin í fiski- skapinum seinastu árini Fiskiskapurin sum á alheimssjógvi hevur eitt miðskeiðis Í heimaleiðum sermerki, síðan sekstiárunum. Her verður hugs: um altjóðafiskiskap undir ein um. Tað er at skipatalið er ov stórt í mun til teir fiskastovnar sum eru st1ar hon, at enn Taka vit I st i sel unum, so var stødan var onkustaðni at fara. Var uppi onkustaðni, t.e skipini við ovfisking minkað munandi um stovnin á einum stað, so bar til at flyta aðrastaðni. T.d. tað næstan reglubundið, at norski toskastovnurin varð ov- fiskaður til eitt mark, har skipini fingu lítið burtur úr, og so var flutt, og tá norski stovnurin so kom fyri seg aftur so var at hevdu var leggja í vaðið. Hetta fiskimynstur, sum kanska serliga Japan og Sovjet hava verið talsmenn fyri, var ikki av leið so leingi, pláss var á havinum. Í roynd og veru førdi hetta mynstur til ein skjótan vøkstur í heildarveiðuni í heim- inum. Men um 1970 var henda sega liðug, skipatalið var nú so stórt, at eingin fiskastovnur nakrantið fekk frið, ongastaðni var at flyta, í hvussu so er ikki um okkara leiðir. Hetta setti gongd í fiskimarksútflytingarnar, tí nú ráddi um at í hvussu so er at vissa sær eina javna úrteku, av tí sum var á heimaleiðum, tá nú fjarleiðirnar fóru at treingjast. Í roynd og veru var hetta byrjanin til eitt heilt nýtt fiski- mynstur. har havið ikki longur var roknað sum ótemiligt, men har nú haldast skuldi hús við avmarkaðum fiskanegdum. Og hetta merkti aftur, at hugsunar- hátturin skuldi broytast frá rúgvufiskiskapinum í fjarfiski- skapinum, har fiskað var fyri litaleyst og óstýrt, til ein útróðr- arhugsunarhátt, har stýrast má fyri at fáast mest burturúr Og eitt hevur víst seg heilt týðuliga, at hin einasta stýring in sum veruliga munar er at hava eftirlit við. hvussu nógv skip sleppa til at fiska ávisan stovn Gongdin í Føroyum i seinastum Tå íslendingar fluttu ut i 1972 var hetta byrjanin til eina veld- uga skipabyggjan. Einki er at ivast at tad sum hendi var at fyri hvønn enskan trolara, sum fór út kom ein islendskur í staðin, so at tann stødan við ovurfisking, sum hevði verið atvoldin til útflytingina helt áfram, bert nú íslendingum í leiklutinum hjá bretum Stødan er síðani broytt í Íslandi. Teir islendsku fiskifrød- ingarnir ávarðaðu um gongdina, og mynduleikar og vinnustovnar hava fylgt ráðum teirra, so at flestu stovnar nú eru undir við tryggum og stýrdum eftirliti, sum tryggjar at uttan mun til hvat náttúran letur koma und- an, so fæst mest burtur úr í vekt mm — Vandin er, at vit knappliga hava alt ov nógv skip... og ikki bert fyrsta árið, men eisini tey fylgjandi. Mær tykir, at vit eru um at gera sama feil sum íslendingar gjørdu í 1972. At sleppa ov nógvum skipum upp í part. Ikki so at nógv skip eru til at taka fiskin undir Føroyum, men hin væntandi stýringin vísir seg í, at allar ílogur tykjast fara til bátar og skip, sum fyrst og fremst skulu dúva upp á toska- stovnin (av tí hann gevur besta pris). Vandin er, at vit knapp- liga hava alt ov nógv skip í mun til tey tons toskastovnurin kann kasta av sær og royndin visir, at tá fyrst skipini eru komin, so er ringt at stýra rættvist, øll styring verður tå skerjing og hon verður nú ikki borin við góðum tannbiti Tveir møguleikar Mær tykist at bert tveir møgu- leikar eru. Tað er at politikarar og vinnuliv gera sær avleiðing- arnar av tí, sum teir gera púra greitt við at nýta tað eftirhond- ini rættuliga stóru vitan vit hava um stødd og berievni hjá stovnunum undir Feroyum, og út frá hesum leggja ein fiski- vinnupolitikk til rættis, við ein- um vælgreindum endamáli. Ella gera sum nú, har tað mest tykist vera at lata standa til. Ella sagt á ein anna hátt, so er trúgvin uppá, at bruttoregist- aratons og rúgva av fiski er einasta sáliggerandi fyri fer- oyska búskapin enn so sterk, at ein og hver sum leggur í fær stuðul til bygging, klárar hann bert síni 10% í eginpeningi. Eg haldi, at tað er alt í lagi, at menn sleppa at byggja, men tá skattaborgararnir gjøgnum studningslån og skattalættar bera so mikið stóran part av flestu skipum sum koma til landi, so haldi eg, at krav kann setast um at farið verður fram við hógv Eg ivist ikki i, at meguleik- arnir høvdu verið væl meira gjølla umhugsaðir áðrenn farið var undir bygging, um bæði skattalættar og studningslán vóru burtur. Tað er ikki bara tað, at stovnurin verður fiskaður á ein skilaleysan hátt, tað er nóg ringt, men uttan at vera búskap- arfroðingur havi eg ongantid skilt, at tað skal vera figgjarligt skilagott, at sleppa t.d. 40! bátum at fiska ta rúgvu, sum í veruleikanum 20 bátar kundu Veiða | 6 | 12 ialt | | Pr. fiski— | 6 | 6 mann I | um tíman =rz ? lært t Tal å | 1 2 fiski — | monnum | Stovnur a I re» rr rr + re Kk ernære I ren re Fm er pet rer me Nr. 29 — 23. april 1977 hevur verið so ringt at fingið ráðini frá fiskifrødingum fylgd, er, at har er ein týðiligur munur í langtíðaráhugamálum hjá sam- felagnum sum heild, og hjá ti einstaka, sum skal hava bátin at bera seg í ár. Fyri at báturin skal bera seg, kann hann ikki leggja seg undir kvotur, men má sleppa 10 -— — -— 1 —— rr I um dd rr Fo + rep ——— rt nkukákøusdlkini Vøkstur i fiskiskapi er soleiðis lýstur: Heildarveiða, veiða pr. fiskara um tíman, tal av fiskarum og steddin á stovninum. Við fiskimanna- talinum veksur heildarveiðan og veiða pr. fiskara um tíman, men bert til eitt ávíst punkt. Tá skipanin er vorðin nóg lítil, minkar fyrst veiðan hjá teim einsteku fiskarunum og síðan eisini heildarveiðan ógvuliga skjótt — vit eru komin til steðið fyri ovurfisking. (hegri teigur). Færri fiskarar føra bæði til størri heildarveiðu og meira til hvenn fiskara klárað. Tí soleiðis er saman- hangurin, at teir fyrstu sum tað svíður til, tá vit hava havt áhaldandi ovfisking, er fiski- mannin og útróðrarmannin, tí minni verður fiskað upp á mann- in og bátin. Interssustríðið millum langtíðaráhugamál og dagsins áhugamál Onkur hevur sagt, at stýring av fiskastovnum eftir ráðum frá serfrødingum, í hesum førum fiskifrødingum, eru altid langtið- arætlanir. Vinningurin sæst ikki fyrr enn nøkur ár eftir, júst sum missurin kanska heldur íkki kemur fyrr enn nekur ár, um fiskað verður uttan skil. Fiskiflotin hevur nokk við at hugsa um dagin í dag og fáa endarnar at rokka saman. Og hetta er púra rætt. Ein av høvudsgrundunum til, at ofta at fiska í ár, tað hjálpir lítið honum, at útlitini vera betri um 2—83 ár, tá stovnurin av skerj- ingunum er komin fyri seg aftur, kanska. Og her eru vit í kjarnanum av, um tað er møguligt at stýra. Tað er spurningurin um hvat polit- ikkarnir leggja størsta dent á, langtidarsamfelagsåhugamålini, å tryggum grundarlagi, sum úrslit av einum miðvisum fiski- vinnupolitikki, ella um teir leggja storri dent á hin átroðk- andi dagstervin hjá einstakling- inum, at sleppa at leggja í skip, at fiska óavmarkað etc. etc. Tað er úrslitið av hesum interessustríði, sum kemur at avgera lagnuna hjá stovnunum undir Føroyum. Og tilfar er til at ein og hver kann gera sær avleiðingarnar greiðar, uttan mun til úrslitið av stríðnum. Kjartan Hoydal