mikudagur 18. mai 1977síða 8

Síða 8 sosialurin | ie = Nr. 36 — 18. ma nai 1977 litrar av bensin! Hetta sigur, at tad kemur at kosta meiri enn 20 mill. kr. at gera hesa roynd — og hvør hevur råd til tess? Hvussu basa GOLF —STREYMURIN SKAL HJALPA Bert eir hjålpir, halda teir sak kønu: at leida isfjøllini ur Labra- dor og New Foundland ut i Golfsteymin, ið eisini umgyrðir Føroyar. Í hesum streymi tina isfjøllini við 15 hitastigum eftir vákum vikum. Golf-streymurin ger eftir eina tid av við isfjøllini. Men ein api er tokan, ið stendst av at heit og keld luft koma saman. Henda tokan ligg- ur sum eitt tætt >teppi< yvir New Foundland á vári, og ísurin flytur gjønum hetta belt Men nýggjasta tekniska út gerðir ger møguligt við radar og við ødrum amboðum at basa isfjøllunum, so at isfjøllini kunnu verða sædd 50 km burtur frå flogorum. Og ti er møguligst at kartleggja ferð teirra so við og við. USA hevur annars í hyggju at skjóta upp ein sattelitt, ið skal geva upplýsingar um hita, streym-viðurskifti á hávinum, veður og vind Ein hin stórsti vandin fyri skipaferðslu um hov Í meira enn 60 ár hevur sonevnda ísokið, meiri enn 10 miljónir vísir í, at radar er einasta is-vaktartænastan í Atlantshavi elt umleid 25.000 isfjøll vid argus -eygum á ferð teirra år Grøn- landi og inn á skipaleiðina mill- um Europa og Amerika. Á hverj- um ári bróta nærum 10.000 is- fjall seg leys á vesturstrondini í Grønlandi og aftaná 2— 3 år flóta hesi isfjøll inn á New Foundland. Til domis í 1972 flotnaðu nærum 1600 isfjøll inn á hesa leið „til stóran ampa fyri skipaferðsluna. Eftir alheims sáttmála er ein serstøk is-yvirvaking, ein is- patrulja skipað, ið hevur eftirlit, við, hvussu isfjøllini ferðast Hvert landi í hesi yvirvaking skal gjalda fyri skip, ið sigla gjøgnum isøkid, og til dømis í 1975 sigldu fleiri hundrað norsk, donsk og svensk skip gjøgnum Alheims ís-yvirvakingin hevur heimstað í New York, og 20 lond í felag gjalda út- reiðslurnar av hesi yvirvaking, ið árliga kostar meira enn 7 miljónir krónur bruttotons tilsamans. Tað kost- aði sum vera man nógvan pen- ing. Danmark mátti gjalda meiri enn 5 miljónir krónur fyri at vera uppi í hesi ís-yvirvaking. Isfjøllini flóta oftast suður- eftir um Labrador móti New Foundland, og hvert eitt einasta ísfjall verður gjølla3 kannað. Hvønn tann einasta dag fer eitt stórt Hercules flogfar í luftina at elta isfjøllini, og síðani verða frágreiðingar sendar til land. Í New York tekur dato-tól seg av víðari viðgerðini av fråsøgnun- um VERIÐ ANSNIR! Is-patruljan biður ein og hvønn, ið ferðast har um leiðir um at halda seg minst 16 km burtur frá is-økjunum. Verið ongantíð ov 15 Tað var hendingin við risaskip- hjálpin, sigur hon eisini, ti isfjøll eru vandamikil í so máta, at tey eru ring at fáa inn áradar-skerm- in. Og vanliga er bert ein níggjunda partur av einum is- fjalli sjónligur uppi yvir havi! Tá ið stórstu isfjøllini kunnu verða meiri enn 100 metrar til longdar er ivasamt at meta um, hvat ið er undir hav, verður sagt. Roynt hevur verið at spreingja isfjøll í luftina, at tey ikki skulu tarna skipaferðsluni, men lítið hevur hjálpt. Eisini hevur verið skotið við kanónum eftir isfjøllum, og roynt hevur verið at bráðna tey. Men einki tykist koma burtur úr, tá ið saman um kemur. Skal ein royna at fáa eitt vanligt isfjall at bráðna krevur hetta ikki minni enn 9 miljónir um móti Amerika. Hetta skipi inum »Titanic« ið førdi til — fyri = hevði navnið »Mauretania«, og 65 árum síðani at alheims-is hoyrdi hetta til gitna skipafelag- yvirvakingin, sonevnda is-patr- uljan, varð íbirt. Á fyrstu ferð síni, úr Southampton til New var vid York hevði skipið, ið tá var verða farin við heimsins stórsta, 1500 ferðafólk umborð. Tað forlisti náttina til april 1912, tá ið »Titanic« — gjørdist ið »Cunard Line« i Bretlandi. norðmaður, Hann átti av rettum at »Titanic«, varð seinkaður av handilsligum samráðingum Sam Eide, men London seinur rokka rendi á eitt ísfjall. Ferðin hjá skipinum var 22 mil, ógvuliga nógv tá í tíðini, og vannlukkan hendi 600 kilometrar í ein lands- syning úr New Foundland á nátt. Hetta skip, ið varð hildið ikki kundi søkka, søkk eftir 3 tímum og einans 700 av teimum 2200 ferðafólkum bjargaðu sær. Allur heimurin var lamsligin av hesi stórstu skipavannlukku í nýggjari søgu. Bert fáar tímar eftir vannlukkuna náddu tíðindi annað skip, ið var á veg vestur »Titanic«. Sam Eide spurdi skiparin å »Mauretania« hvørji hjálpar amboð hann hevði at meta um isfjalla-vandan. Hesin sami Eid- gjørdi nú sina egnu meting um hvussu ein kundi basa isfjalla vandanum í Atlantshavi við einari alheims »is-patrulju« Stutt eftir byrjaðu USA og Bretland fyribils ís-patruljuer ing á New Foundland bankanum og 1 1913 varð spurningurin um upprættan av einari íspatrulju á + Titanie — (1912) Skipaferdlsna år Europa til Canada og USA gongum gjøgnum tad vandamikla isfjallaøkid, sum ispatruljan hjá amerikansku sjóverjuni kannar dag og nått havinum reistur fyri álvara. Amerikanska stjórnin í Wash- ington tók beinan vegin undir við teirri ætlan um at temja isfjøllini, ið Sam Eide hevði skotið upp. Longu í 1914 var »is-patrulj- an« vordin veruleiki, aftanå samtykt å fundi i London. »Is-patruljan« er i dag ein stovnur undir >The American Coast Guard« strondverjuni hjá amerikanarum, og ein hin best utgjørda í heiminum og hovuðssæti hennara á Gover- nors Ísland, ein lítil oyggj beint í havnamunnanum í New York og í nærum tilknýti av AMVER, stórsta felagsskapin til bjarg ingar á havinum. „Titanic, heimsins stórsta skipavannlukka, fekk so statt avleiðingar, ið vóru ellum heim inum til bata, hóast alt