leygardagur 25. juni 1977síða 16

Pekingmaðurin virkjum, og eg minnist hend- urnar á flakakonunum, tá tær eftir arbeiðstið tóku handsk- arnar av — uppbólgnaðar, sár summastaðni, í so hvítar av at hava verið ov nógv í vatni. Men hesir fingrarnir vóru smalir, bleikir, nettir. Neglirnar vóru vælkliptar og gullreinar. Hesar hendurnar vóru, stutt sagt, meira eyð- kendar av at mýkja kúlu- pennin ella skrivimaskinu- tangentin (harrin viti hvussu) enn av at halda um upsa ella svartkjaft. Tað næsta, eg hefti meg við, vóru klæðini. Skræðan hevur lítið at týða, tá ið ræður um at siga nakað um ein skapning, so lat meg gera stutt av. Fyribrigdið hevði hangandi uttan á sær alskyns dingl-dangl. Har glinsaði og glitraði. Har skein og skygdi bæði um miðju og á herðum. Eg kom at hugsa um krák- una, henda rovfuglin, sum sóknast eftir tí, sum blankt er, uttan at gáa um sjálvt virðið í ti. Eg kom eisini — og henda myndin man vera meira beinrakin — at hugsa um summi primitiv folkasløg, sum meiggja seg út og tato- vera seg og pryda seg vid alskyns ståsi, annadhvørt ti tey standa å einum infantil- um buningsstigi, ella ti tey soleiðis kanska ómedvitandi vilja geva sínum primitiviteti ein fittan og prýðiligan fam (sbr. Magaret Mead: »Fas- cism and Fetishism« og, saman vid Gregory Bateson, »Pageantry and Modern Tri- balism«). Eg komi nu til skøltin. Eg havi fingist eitt sindur við frenologi, læruna um, hvussu tað ber til, út frá andlitsskapi og hevuðburði hjá einum skapningi, at siga eitt sindur um, hvat ið býr innanfyri. Pannusneiðingin hjá hesum skapninginum sýntist at benda á eitt ávíst trot uppá heilakyknur. Hetta undraði meg eitt sindur. Mær vitandi eru lorvíkskonur ikki verri fyri, hvat viti og skili vidvik- ir, enn fólk flest. Nekur orð um andlitið. Men bíða eitt sindur. Vit mugu royna at fara væl um okkara mál. Vit eiga ikki at dálka, misbrúka ella van- halga tey orð, vit eiga. Nøkur orð, ti, um trýnið á skapn- inginum. Vit vita ell, hvussu mammur plaga at gledast tá teirra nyføddu børn begynna at smílast. Hetta er tekin um, at nú fer at glógva í hjá teimum. Tað at smílast, evn- ini til at flenna, kanska serliga evnini til at flenna at sær sjálvum, verða roknað sum týðiligt prógv um, at ein skapningur hevur vit. Humor er tað besta prógvið um hugsan. Og her var nakað, sum fekk meg at hvekka heldur illa. Ti hjá hesum skapning- inum var knívskorið. Hesin skapningurin hevði ikki hu- mor. Har var einki, ikki ein feril, av spei, tíansheldur sjálvspei. Hinvegin má eg, sum sakligur vísindamaður, viðganga at, skapningurin gjørdi eina tydiliga, ja dygga, roynd til at brosa, til at kroysta nakað, ið skuldi minna um eitt smil, burtur úr sær. Dýrið gapadi. Yvir- og undurkjaftur ryktust sundur. Tunga og tanngarður komu til sjóndar. Og tað skal skapningurin eiga, at tungan var reyðari enn tungur flest og tanngarðurin hvítari enn tanngarðar flest. Eg kom at hugsa um eina mynd, eg einaferð sá, av einum gor- hungraðum úlvi, sum við opnum kjafti og vatninum rennandi úr tonnunum elti eina rossasledu á tundruni í Russlandi. Men hetta var ikki alt. Og eg komi nú til tað, sum hevur gjørt mær so nógv fortreð, sum hevur givið mær so manga andvekursnáttina, sum hevur skakað mína vis- indaligu sál dyggiligari og ørkymlad mitt steði sum genetiskur serfrødingur ruddiligari, enn eg sjålvur kanska gruni — ja, sum i roynd og veru hevur givid mær ein so meinan hvøkk, at eg helst ongantíð komi fyri meg aftur. Sum eg havi nevnt, var hetta fyribrigdið ein kvinna, ella, fyri at siga tað neyvari, eitt fyribrigdi av kvennslag. Men hvussu væl eg hugdi, dugdi eg ikki at síggja, at henda kvinnan hevði nakran av teimum attributtum, ið vanliga hald- ast at sipa til kvinnuna. Fyribrigdið var herðabreitt og lendasmalt. Undir geila- tíkini var tað væl útgjort við ramligum, stívum bustum Fyri framman á bringuni var fyribrigdið flatt. Hvussu eg gløddi, dugdi eg ikki at siggja nakað tekin til tær tekkiligu bungur, sum vit vanliga fegnast um at síggja fyri framman á flestu súg- djórum av kvennslag. Og knappliga, sum í eini sjón, skilti eg, hvat tað var fyri fyribrigdi, eg sá framman fyri mær, og hvat avleiðing- arnar av hesi sannroynd fóru at vera. Tað sortnaði fyri mær. Eina letu stóð eg og vinglaði á vellinum. Men við- maður min fekk í meg og studdi meg yvir til eitt av sosialurin húsunum hjá óvitunum. Nakrar minuttir stóð eg og royndi at summa meg. Ein lota gekk. Fyrst kom sjokkið. So komu tankarnir. Her var fyri tað fyrsta, sum áður sagt, talan um ein mutant. Her var í oðrum lagi talan um ein mutant av kvennslag, kortini við týðiligum Ó- kvinnuligum eydkennum. Hinvegin bar ikki til, hvussu nógv ein so royndi at tamba sín fantasi, at siga, at hetta fyribrigdið á nakran hátt var kallmansligt. Tað var nakað gelt, stirt og ófruktað yvir tí. Fyribrigdið var týðiliga kynsliga lamskotið. Tað var ikki ein hann. Tað var heldur ikki ein hon. Veruleikin stóð og gálvaði eftir mær á áljós- um degi í síni grefligu ó- reingiligheit: skapningurin, eg sá fyri mær, var hvørki kvinna ella maður. Tað var ein hermafrodittur! Sum flakakonan úr Lorvík nú sýntist fjar og óverulig! Sum í ørviti fór eg vingl- andi oman aftur í Havnina. Tann fyrsti klári tankin, eg fekk, var: eg má fara og ávara fólkið! Eg mintist hendingar av sama slag í tí fylogenetisku búningsketuni. Eg mintist lagnutung vega- móti i skapanarsøguni, tá dygg og dýrabær djorasløg løgdust fyri, ti at skadiligar mutationir tóku seg upp. Eg mintist, hvussu dinosaurarn- ir doyðu út, ti teir gjørdust ov fóðurtungir til at klára seg. Eg mintist eitt slag av pungdjórum, sum doyði út, ti at vælindið, orsakað av skaðiligum mutatiónum, vaks inn ímóti barkanum, so at slektin kvaldist. Og eg sá fyri mær, hvat ið fór at henda, um hetta slagið av hermafroditiskum mutant- um, eg beint nú hevði sæð eitt eintak av, fór at nørast í heimlandi sinum. Eg sá end- an á okkara ætt. Rg sá eina tjóð komna í tronga. Ég sá okkara norrøna slag troðkað inn í ta fylogenetisku blind- getuna. Eg fór undir at ávara fólk. Eg fór inn á konditariið. Eg fór inn á Sjómansheimið. Ég fór í dans. Eg gekk úti á vegnum og royndi at koma á tal við fólk. Og nú hendi nakað undarligt. Summi tóku undir við mær. Men tað hendi seg meir enn so, at fólk ikki tóku undir við mær. Nógv søgdu, at tað var lygn, sum eg segði. Nógv søgdu, at eg sjálvur var í erviti. Tá var tað, eg begynti at fola meg sum ein mann, ið er innistongdur í einum trong- um rúmi, har vatn fossar úr einum krana, hann ikki røkk- ur at, og spakuliga floðir upp ímóti øsinum á honum. Eg fór nevniliga at hugsa um eitt og annað í seguni hjá hesum partinum av heimin- um. Eg mintist ein annan mutant. Ein lítlan, likamlig Nr. 47 — 25. juni 1977 an krypil og andiligan geld- kokk við reiki og lítlum yvir- skeggi. Eitt óbetýðiligt kria- túr, sum hverki hevði kunn- leika ella gonguvit ella evnir av nokrum slag. Eitt, sum, í vanligum tíðum, kanska hevði fingið loyvi til at sópa goturnar (við hóskandi varð- haldi sjálvandi). Hetta kria- túrið hevði ein heil tjóð, har- ímillum øll hampafólkini, landsins mest umhildnu fólk, PT prestar, heryvirmenn, keyp- menn, sett upp å ein peide- stal, dyrskad sum ein gud, sett til at hava honds- og hålsrætt yvir sær. Og fyri tad hevdi ikki bara henda tjóðin, men allur heimurin, goldið í dýrum dómum. 55 milliónir lík hevði tað kostað, at krypi- lin ikki í rættari tid varð stikaður inni. Eg royndi at hugsa mer um. Vit eiga at vera tolerant. Mutantar verða ikki avlivad- ir. Teir verða stikaðir inni ella á onkran hátt avbyrgdir, ti at teir hótta stovnin. Ofta doyggja mutantarnir út av sær sjálvum, tí at teir undir vanligum umsteðum ikki klåra seg. Men undir óvanligum um- støðum og í avskeplaðum tíðum er sum oftast laga- manni hjá mutantinum. Lat meg sum dømi nevna ta muteradu langabakteriuna. Undir vanligum umstødum doyr hon. Men er streptomy- cin i langanum, livir hon væl. Ja tå er tað bara tann muteraða langabakterian, sum livir, meðan tann reina, ómuteraða langabakterian doyr. Somuleidis við ti lítla van- skapninginum við yvirskegg- inum og reikinum. Undir vanligum umstødum hevði hann í besta feri sloppið at sópa vegirnar, í versta føri verið settur handan rimarnar. Ella hann hevði hímast burt- ur av sær sjálvum, ti at hansara muteraða sál neyvan hevði tolt so nógv rein, frisk og Ospilt fólk rundan um seg. Men tá hann fekk fótin fyri seg, vóru umsteðurnar óvan- ligar. Ein peningalig kreppa skolaði um heimin. Hon endavendi øllum. Ein heil tjóð var tikin av fótum. Hon kravdi ikki longur vit og skil av sinum oddamonnum. Hon kravdi býttheit, lygn, fá- vitsku, skendskheit. Hon kravdi ta evundsjúku, sum altíð elvist av steðgaðum am- bitionum og kunnleikanum um eins egna tronga sjónar- ring. Og so bleiv ein krypil gjørdur til gud! Eg siggi nú tað sama henda í mínum heimlandi. Og tað nyttar einki, hvat eg sigi. Eingin lurtar eftir mær. Fáur skilir meg. Eingin órar ilt. Fólkið hevur ongantíð upp- livað slíkt fyrr. Fólkið heldur væl til standa. Ég síggi mutantarnar ríða inn í fólksins sål. Eg síggi Cro-magnon-maðurin tjóðina falla til fóta fyri teimum býttu, teimum óvit- andi, teimum óndu, lygi- vættunum, teimu skendsku, teimum ráu og teimum oev- undsjúku. Eg foli, at eg kann einki gera. Eitur er í tíðini. Eg veit ikki, hvat ið feilar. Men eg foli, hvussu eg spakuliga, dag frá degi, hímist burtur. Missi kreftirnar fyri hvenn dag, ið gongur. Eri eg um at geva upp andan — líkasum tann ómuteraða langabakt- erian í tí streptomycineitraða langanum? Eg fari sjáldan út fyri dyr longur. Eg orki ikki so væl at ganga. Ofta má eg steðga á, seta meg niður og royna at rinda meðina, Men har er eisini nakað annað. Tað er ikki longur bara tann eini mutanturin. Eg havi sæð fleiri mutantar. Tað sær út, sum teir fjølgast. Og fyri hvorju ferð, eg siggi ein aft- rat, er tað sum tað setur at hjartanum og eg kenni á mær, sum eitt sindur aftrat av livsmegini rennur úr mær. Sålin er likasum blivin sjuk å mær. Teir eru farnir at reidrast nu, mutantarnir. Tad ring- asta nosid er av. Teir sita tryggir nú. Yviri i Klokkara- gøtu hevur ein fingið sær búgv. Hann fær 3 — triggjar — almennar lønir. Og hann hevur uppiborið tær. Ti hann hevur sett eina rekord. Hann er landsins stersta professio- nella, betalta lygivætti. Uppi á Ovara Snobbhill situr tann næsti. Tjóðin hevur givið honum serloyvi til ímóti landsins samtyktum at byggja á friðaðum eki. Og tann tridi er á veg. Hvat verður gávan til hansara? Ein logmanssessur? Tjóðin hjúklar um síni keli- dýr. Tjóðin lívgar sínar bast- ardar. Tjóðin hugnar um sínar kryplar. Ein kemur at hugsa um, hvussu móttekan man hava verið fyri hálvt- annað hundrað árum síðani, tá tann fyrsti havhesturin legði at landi her. Ein fittur fuglur. Ein dámligur fuglur. Og flogið, flogið! Hví ikki vera eitt sindur blíður, gorrar lomvigin. Og her er ivaleyst av plåssi, karrar ritan. Og hvi ikki vera eitt sindur råmur, áar hin vangagråi. Og gor- fuglurin, tann seinasti av