leygardagur 23. juli 1977síða 40

Síða 40 sosialurin Atli Dam, løgmaður skrivar: Fremsta skylda tiðindamanns Harri G. L. Samuelsen, blaðstjóri Tygum hava fleiri ferðir, síðan landsstýrissamarbeiðið millum sambandsflokkin og javnaðar- flokkin endaði um ársskiftið 1974/75, boðað frá, at virðing tygara fyri arbeiði mínum sum logmaður hevur verið í stødugari minking. Eftir ta framúr góðu „pressu, eg átti í blaði tygara seinasta landsstýrisskeið, bar tygum illa til beinanvegin at kúvenda, men kann nú sigast, at tygum eru komin á botn í tí brunni, haðan illvild, útspilling, rangvendan av veruligum tilburðum, óarga- ligum pástandum o.s.fr. verða drignir upp. Tað legna er hent mær við, at meðan fyrra landsstýri sat, helt eg tygum hava somikið gott samband við ávísar landsstýris- menn, at tíðindaburður tygara úr Tinganesi ella viðvíkjandi åvisum politiskum hendingum og málsviðgerðum rættiliga væl samsvaradi veruleikanum, med- an eg nú må siga, at tygum sum oftast eru langt vid siduna av. Hetta i sær sjålvum skuldi ikki verið rosøk til, at virðingin fyri tygum sum blaðmanni skuldi minka. Tá tygum kortini i mini hugsan ikki standa eins høgt i metum og fyrr, kemst hetta av, at tygum hava gloymt fremstu- skyldu tíðindamannsins, nevni- liga at kanna sjónarmiðini hjá ellum pertum í eini sek, at spyrja seg fyri um veruliga til- gongd og avgerð hjá teim, sum hava við eitt mál at gera. At spyrja, hví tann og tann avgerð var tikin, og hví ikki hetta kundi verið oðrvísi. Í 2 1/2 ár hava tygum ongan- tíð spurt tygum fyri um nakað mál. Í hvussu so er ongantíð viðvíkjandi avgerðum framdum av landsstýrinum. Eg endurtaki ikki eina einastu ferð. Kortini hava tygum verið førur fyri úr filabeinstorni tyg- ara á Dimmalætting at givið av- gjørdar meiningar um endamálið við avgerðum hjá ødrum, og tað sum tygum kalla veruleikar »fakts« um hendingar, tygum onga vitan hava um og einki hava gjert fyri at fáa vitan um, sum hin journalistiskt reiðuligi tíðindamaðurin vanliga vildi gjørt. Arbeiðslag tygara hevur verið at givið eina mynd, fargaða eftir tygara hugsan, har tygum sum oftast lata smålig »motiv« liggja aftanfyri framdar avgerðir, lata fjákutan og jánkasligan viðgerð- arhátt verða hin einasti, sum kann hugsast hjá politiska mót- stødumanninum. Tá so eingin hirðir at svara til hesa skriving, kóka tygum súpan uppá hetta, sum nú er »veruleiki« í óteljandi lesarabrøvum, týs- og hósdags- prátum, oddagreinum o.s.fr. Eg kundi nevnt óteljandi dømi uppá royndarballónir, tygum hava sent upp uttan at hava fingið tygum vitan um málið. Tá eingin lat við seg koma, nýttu tygum henda sjálvskapta veru- leika mánaðir og ár at júka við. Men í letuni vil eg bert viðgera eitt dømi. Hetta er eitt, tygum lættliga kundu spart okkum fyri, bert tygum tóku hornið av telefonini og ringdu upp onkran, sum kendi til málið. Oddagreinir og lesarabrev í Dimmalætting — ofta við í so samanfallandi orðavali — hava vidgjørt krav landsstyrisins um tagnarskyldu í víðari viðgerðini av sokallaða skrokkamálinum. At landsstýrið hevur sett eitt slíkt krav er beinleiðis ósann- indi. Landsstýrið hevur merkt eitt lítið skriv um eina frágreiðing til politiið >Í trúnaði< ella >for- troligt<, meðan alt annað tilfar hevur havt somu stødu mótvegis fíggjarnevndini sum tað upp- runaliga tilfarið. Hetta kundu tygum fingið at vita annaðhvort frá landsstyrin- um, fíggjarnevndini ella frá Paula Ellefsen, men vitan um málið hevur óivað ikki áhuga tygara. Ti hava tygum kunnað hongt landsstýrið og figgjarnevndar- limir út sum myrkursins menn, sum fremja óreiðuligar gerðir undir tagnarskyldu aftanfyri læstar hurðar. Hendan tagnarskyldan var betri »funnin fressur« enn skyld- an til at upplýsa objektivt. Oll figgjarnevndarviðgerð av skipabyggimálum fer sambært lógina fram undir tagnarskyldu, men hesa hevði sum kunnugt Pauli Ellefsen brotið fyri einum ári síðani í Rávumálinum, so har var landsstýrið samt um ikki at seta eykakrøv viðvikjandi tagn- arskyldu, burtursæð frá einum lítlum upplysingini, sum ikki hevði stóran týdning, men sum viðkom stovni uttanfyri eigar- arnar, uttanfyri landsstýrið og figgjarnevnd, uttanfyri seljarar- nar og uttanfyri Skála Skipa- smiðju. Hesum lítla brævi valdi P. Ellefsen at leypa út á getuna undan, so hann enn einaferð kundi leggja landsstýrinum 6- reiðuligar ætlanir fyri, og „Dimmac< var til reiðar til somu útlegging. Málið hevur verið nógv við- gjørt í pressuni. Frágreiðing landsstýrisins í heyst er al- mannakunngjørd sum svar uppá skriving P. Ellefsen, metingin, sum donsku verkfrødingarnir gjørdu, er nógv umredd o.s.fr., tað vildi ti verið legið um ikki seinni tilfar kundi komið fyri almenningin, hóast hetta løgna móti reglunum við viðgerð av skipsbyggimálum. Men tað løgna er hent, at P. Ellefsen nú skrivar um málið, at einki nytt er komið fram. Orsekin til, at hann ikki viðger tað drúgva tilfar og tær sakførarametingar, sum fyriliggja, er væl at tað er ikki nýtuligt í spæli hansara. Ti sjálvandi hevur ein meiri- luti i figgjarnevndini ikki broytt stødu, uttan at nýtt tilfar fyri- liggur, men tað er betri fyri P. Ellefsen og Dimmalætting at krógva hetta aftanfyri eitt sjálv- skapt landsstýriskrav um tagn- arskyldu. Fyri at eingin misskiljing skal vera, kunnu tygum almanna- kunngera tað tilfar, sum lands- stýrið sendi fíggjarnevndini, áðrenn hon tók endaliga stødu til studningsveitan. Skjal I er frá- greiðing landsstýrisin, skjølini Il og III eru skriv frá L. Waagstein, landsrættarsakfor- ara og skjal IV er brævið, sum merkt var »I trinadi«. Hetta seinasta dámar mær lítið at almannakunngera, men tá hetta er fjødurin, sum gjørdist fimm høsn, kenni eg meg noyddan til tess, so tygum ikki skapa fleiri sokallaðar »mytir« um hetta, og eg skal gera vart við, at ánararnir at skrokkinum og tann parturin, sum skrivið viðvíkur, eru vit- andi um, at tað kemur fram. Umframt hesi skjal lá uppstill- ing yvir eginpeningin eisini hjá: Skjal Í Fíggjarnevndin hevur í skrivi 5. april í år sagt frá nidurstødu síni viðvíkjandi studnings- og veð- haldsmáli hjá Pr. Rávuni. Fíggjarnevndin hevur ta stødu, at eginpeningur er ikki til, og at studningslån ti ikki kann veitast. Landsstýrið hevur í skrivi 27. september 1976 greitt figgjar- nevndini frá viðgerð síni av hesum máli, har vist varð á, at viðgerðin hevði verið hon sama sum í eðrum studningsmálum, og serliga at váttanir lógu fyri frá sakføraranum, at eginpen- ingurin var tekur. Fíggjarnevndin hevur óivað nýtt meting gjørda av donsku verkfrødingunum harra Steffen- sen og harra Dwinger sum grundarlag fyri stødutakan sini um, at eingin eginpeningur er til, men ynskir landsstýrið her at gera vart við, at ein meting í sjálvum sær ikki sigur nakað um, at tann handil, sum gjørdur er við keypinum av einum skipa- skrokki úr Svøriki og sølu av m/t Bjarnoy II til Svørikis, er framdur á óreiðuligum grundar- lag. Metingar av somu skipum kunnu vera ymiskar, og heldur landsstýrið ikki, at tær meting- ar, sum higartil eru gjørdar frá ymsum síðum, og sum fyri skrokkin liggja úr 7,5 og upp í 12 mill kr., kunnu leggjast til grund fyri stødutakan til studn- ingsveitan. Metingin, sum hevur avger- andi týdning í málinum, er hon, sum gerast skal av landsins metingarmonnum, tá skipið er liðugt, og verður hon grund- leggjandi fyri upphæddina av studningsláninum. Samsvarar hendan meting ikki við kostnað- in, er tað uppgáva eigaranna at útvega írestandi fígging. Hetta var t.d. galdandi við keypinum av Kristinu Logos, har metingarmenninir settu virðið skipsins til 15,5 mill. kr., hóast tað kostaði 18,5 mill. kr. og slík dømi eru sum figgjar- nevndini kunnugt mong. Landsstýrið hevur aftaná stødutakan figgjarnevndarinnar seinasta heyst og nú 5. april kannað eginpeningsspurningin nærri og serliga kannað viður- skiftini hjá svensku seljarunum. Henda kanning gevur ikki landsstýrinum orsek til at halda, at tann eginpeningur, sum advo- katur frá felagnum L. Liitzen hevði váttað var til, ikki er til. Afturat fyriliggur nú frá L. Waagstein, landsrættarskafer- ara, stødutakan, sum sigur, at eginpeningurin er í lagi. * Nr. 48 — 23. juli 1977 Viðvíkjandi svensku seljarun- um, sum landsstýrið hevur havt fund við, er at siga: Talan er um eina stórfyriteku, sum fevnir um 6 virki í Sveríki við deildum í Noregi, Finlandi og Týsklandi, eina sokallaða koncern, sum hevur loyvi at hava koncernroknskap fyri oll hesi virki undir einum. 1100 fólk eru í vinnu hjá hesum feløgum, sum byggja og selja skip annaðhvert liðugt- gjørd ella hálvliðug; feløgini keypa eisini viðhvert eldri skip til umbyggingar, tá slíkt er skilagott at gera. Landsstýrið metir fyritøkuna at hava slíkan standard, at ikki skuldi verið henni neyðugt at arbeitt við »ivasomum« handl- um. Uppá fyrispurning upplýsti felagið, at skrokkurin hevur kostað knappar 11 mill. kr. at byggja, og er tá eingin vinning- ur roknaður. Hann hava teir sett til 1,3 mill, kr., sum ikki er óvanligt í Svøriki. Til metingarprisin hjá donsku verkfreðingunum uppá 9,7 mill. kr. segdu teir, at hann svaraði ikki til prísleguna í Svøriki, men megulig kundi hann verið bygd- ur á eðrum europeiskum verfti fyri tann pris, tað var t.d. kunnugt, at skip, sum í Europa kosta 110—120 mill. kr., kunnu útvegast úr Japan fyri 80 mill. kr., so tað er ikki ókent, at ymiskar skipasmiðjur byggja til ymiskan kostnað. Landsstýrið helt fram iva figgjarnevndarinnar vidvikj- andi, at tað kann vera skilagóð forrætning at lata 5 mill. kr. fyri Bjarnoy II. Hetta var fyri hesa koncern avgjørd ein góð forrættning, tí í