mikudagur 28. september 1977síða 8

Elton John illur Kendi sangarin Elton John hevur nógvar trupulleikar at dragast við orsaka av illsinni sínum. Stutt herfyri bleiv hann frá sær sjálvum í London Air- port, tí hann ikki fekk atgongumerki til fyrsta klassa við flogfarinum til New York. Nú henda dagin bleiv hann eisini >sera óður<, ti atgongumerki hansara til ein sjónleik óvart var blivið slet tvær ferðir. Ikki nokk við at hann bleiv illur; hann oyðilegði eisini atgongumerkja-búðina og noktaði at gjalda fyri skaðarnar, hann hevði volt Minnist ikki »dagen derpå« Amerikanski kongress limurin Wilbur Mills, sum fyri trimum årum síðani koyrdi út í eina á í Washington hevur út- talað seg til avísina Washington Post Eg var oftani so fullur, at eg kundi vera við á fundum í Hvítu Húsunum og aftaná ikki minnast, hvat tingast varð um. Eg kundi lesa í avisunum, at eg hevði verið og vitjað forsetan og lagt tey og tey uppskotini fram. Sjálvur minnist eg einki, sigur Wilbur Mills við avisina Was- hington Post. Fólkatalið á Jørdini vaksandi Í miðuni av 1975 var fólkatalið á Jerðini 3967 milliónir. Tey seinastu fimm árini hevur vøksturin verið 357 milliónir, og hetta svarar til ein vekstur uppá 1,9%. Tað er fólkatalið í Latin-Amerika, sum økist skjotast, 2,7%, meðan tað i Afrika eru 2,6%. Í Asiu, har 57% av fólkinum á Jørdini búgva, er vøksturin 2,1%. Europa liggur á sidsta-plåssinum við 0,6%. I 1975 høvdu 7 lond á Jerðini meira enn 100 milliónir í búgvar Kina liggur ovast við 839 millión um. Síðani kemur In- dia við 598 mill., Son mill. og 14 mill. Att: ini hava eit! millum til sosialurin 12 åra gomul og burturflytari Politiið í New York hevur tikið eina 12 ára gamla gentu, sum hevði burturflutt ein 5 ára gamlan drong. Sum loysigjald fyri dreingin hevði hon kravt at fáa ein nýggj- an kjóla og 5 dollarar til einar nýggjar skógvar. Gentan varð handtikin við ein av undurgrundsbreytu- num í New York. Spara streym Myndugleikarnir í Jap- an hava sett sær fyri at fara at spara streym. Sparingin verður gjørd á henda hátt: Teir enda sjónvarpssendingarnar á midnátt! Ein líknandi roynd varð gjørd í 1973 74, og ta var streym- nytslan sett nidur vid 0,27%. Hetta svarar til uml. 175.000 kWh um dagin. Seldi konuna og keypti ein bil Ein maður i Iran hevur nýliga selt konu sína til eitt pútuhús (bordel) fyri at fáa pengar til ein nýggjan bil, sigur ein avis í ti sunnara part- inum av landinum Hjúnini høvdu bert verið gift eina stutta tíð, og kostnaðurin fyri konuna var góðar 14.000 krónur. Maður- in bjóðaði sær at gifta seg aftur við konuni, eftir at hann var hand- tikin av politinum. Fakfelggini tróta ikki í Bretlandi Nærum 12 miljónir ar- beiðstakarar ella burt- ur ímóti helvtini av ti arbeiðandi fólkinum í Bretlandi eru limir í tilsamans 488 fakfeløg- um! Beint nú er ill- semja millum flestu ar- beidarafeløg og La- bour-stjórnina, ið sigur at mark má setast fyri lonarábótum, um ikki landið skal fara á húsa gang, og í fakrorsluni tridast teir eisini. Um dagarnar var ein av fremstu monnum 1 sjålvum landsfelags skapinum nærum av arbeids 1 SINUM á opnar! í hann segði seg Nr. 65 — 28. september 1977 Konstantin Gutsenko dr. jur. Hvor brýtur mannarættindini? Orsakað av skrivingini í bløðum vestan- fyri um, at Sovjetsamveldið skal bróta mannarættindini, hevur APN biðið løg- frødingin Konstantin Gutsenko greiða frá hesum spurningi. Hetta er sostatt tann almenna sovjettiska meiningin um spurningin. Tá annar heimsbardagi endaði, og menn sótu og skrivaðu uppskot til ST sáttmála, samtyktu teir eitt sovjetiskt uppskot um, at hetta týdningar- mikla skjalið skuldi inni- halda grundsetningarnar um mannarættindi og mannafrælsi. Nú gott og væl 30 ár seinni eru fólk vestanfyri, sum gera svart til hvítt og brúka hesar mannavinarligu reglur til uppilegging i innanhýsis viðurskifti hjá ødrum londum. Í teirri antisovjetisku propaganduni er manna- rættindajótranin rættiliga nýggj. Tað byrjaði við, at sagt varð, at Sovjetsam- veldið ikki vildi geva jød- um útferðarloyvi. Men tá tað brátt ikki var gang- andi í fleiri vestureurope- iskum høvudsstødum fyri utfluttum sovjetiskum jødum, sum vóru vón- brotnir av vestanfrælsi- num og vildu heimaftur, tagnaði hesin parturin av propaganduni. Men pro- pagandistarnir eru íkki ráðaleysir. Teir funnu straks eina nýggja óhug- nasøgu: At fólk, sum hava »eina aðra meining, < verða legd inn á sinnis- sjúkrahús og har vidgjørd við »otråligum viðgerðar- hættum«. Men hendan bloðran brast eisini, tá hesi somu fólk komu vest- urum og straks blivu innløgd á sinnissjúkrahús. Og nú í hesum døgum ganga søgur um eina »andstødu«, sum sovjet- iskir myndugleikar kúga A ————TA——A—————————g við hættum og amboðum, sum eru ósameinilig við niðurloguskjalið, sum varð undirskrivað i Hel- sinki, og við millumtjóða sáttmálar um mannarætt- indi. Við oðrum orðum verður sagt, at fólk í Sov- jetsamveldinum verða for- fylgd vegna sannfering teirra Hvar er óavmarkað frælsi? I millumtjóðasáttmála- num um borgaralig og politisk rættindi verður í grein 19 talað um, at eitt og hvert menniskja hevur rætt til fritt at siga sína hugsan. Men ell lond, sum hava undirskrivað sátt- målan, hava gjørt tað út frá tí sjónarmiði, at tað ikki er og ikki kann vera nakað absolutt og óav- markað frælsi. Tað stendur eisini bein- leiðis í somu grein 19, stk. 3, at brúkið av einum ávísum frælsi kann undir- kastast avmarkingar, sum tó mugu vera lógásettar, og sum eru neyðugar a) til at verja rættindi og um- dømi hjá ødrum og b) til at verja statsins trygd, al- ment gott skil, fólksins heilsu ella siðmenning. Ella lat okkum taka eitt annað skjal, sum er sam- tykt av limunum í Eu- roparáðnum. Í grein 10 i samtyktini um vernd av mannarættindum og mannafrælsi verður aftur talað um rættin til frítt at frambera sína hugsan. Men í hesari grein verður eisini sagt, at „tá verulig- geringin av hesum frælsi áleggur skyldur og á- byrgd, kann hon vera samanbundin við ávísar formalitetir, treytir, av- markingar ella sanktiónir, sum verða ásettar í lógini, og sum eru neyðugar í demokratiskum verja einum samfelag til at landsins trygd, tann terri- toriala integritetin ella al- mannatrygdina, til at uppihalda almennum góð- um skili og forðing av brotsgerðum, til vernd av heilsu og siðmenning og vernd av umdømi og rætt- indum hjá eðrum, til orð- ing av almannakunnger- ing av ikki almennum upplýsingum ella trygg- ing av dómstólanna au- toriteti og sjålvstødu.« Og rætt er tad: i vestan- londum eru avmarkingar i stórum tali. Verða hesar avmarkingar brotnar, við- forir tað revsirættarliga ábyrgd. Til domis eru av- markingar í rættinum til at útbreiða skrivlig verk, ljóðupptekur, myndir, sum verða venda sær móti grundlógarsettum stovn- um, hermegini osfr. Í grein 2384 og 2385 stk. 18 í lógarkodeksi USA verð- ur ásett, hvussu fram skal farast móti persónum, sum samansverja seg um at undirgrava ta verandi skipanina, ella slíkum, sum „prenta, almanna- kunngera, ritstjórna, út- geva, býta út ella alment útbreiða<É tilfar av hesum slagi. Grein 953 ásetir, at ein og hver borgari í USA, sum hevur samband við stjórn í oðrum landi í teirri ætlan at ávirka atburð hennara í sambandi við stríð ella ósemju við USA, eigur at verða revsaður við bót upp til 5000 doll- arar, trý ára fongsli ella báðum tveimum. A Dupultmoralur Okkara vestanligu mót- stødumenn halda slíkar avmarkingar í frælsinum vera rímiligar, tá tær snúgva seg um teirra egnu lond, men í Sovjetsam- veldinum ella ødrum sosi- alistiskum londum eru tær »omenniskjansligar«. Hetta er dupultmoralur. Tann, sum kannar rættarmálini móti teim- um, sum teir vestanligu »verjarnir av rættindum og frælsi i Sovjetsamveld- inum« eru so harmir um, sær straks, at eingin er drigin fyri rættin vegna sina sannføring, men or- sakad av greitt og klårt dokumenteraðum lógar- brotum: uppfinning av út- spilling, sum skaðar stats- ins autoritet, útbreiðsla av hesari útspilling í skrivligum formi, valuta- svindil osfr. Sovjetisk log- gáva gevur ikki heimild til at ákæra nakran fyri sjón armið. Í grein 3 í rammu- lóg Sovjetsamveldisins fyri revsirætt verður klárt og týðiliga sagt: >Bert persónar, sum eru sekir í brotsgerð, t.e. sum við vilja ella av óansni hava framt eina gerð, sum eftir revsilógini er samfelags- skaðilig, kunnu koma undir rættarábyrgd og revsast.« Tad, sum liggur aftanfyri Orsøkin til ta fariseisku øsingina um »mannarætt- indini« er sera einføld: propagandistarnir vita, at i Sovjetsamveldinum eru mannarættindini tryggj- að, ikki bara á pappiri- num, men í veruleikanum. Við teimum undantekum, sum nevnd eru, hevur sovjetborgarin øll rætt- indi, og hesi rættindi eru grundlógarfest: sovjet- borgarin kann tala og skriva, hann hevur lógar- festan rætt til arbeiði og bústað og útbúgving. Hann er sosialt tryggjað- ur móti vanlukku og sjúku. Hann kann liva sítt lív í friði og trivnaði. Í USA hava menn rættindi til at doyggja í hungri. Henda møguleika hava sovjetbúgvar ikki. »Hin svarti fiskiskapurin“ undir eftirliti Í øllum trimum norður- londum, Danmark, Svø- ríki og Noreg, hevur stór misnøgd seinnu árini verið við, hvat teir nevna „hin svarti fiskiskapurin«: tað er, tá ið menn hava fiski- skap bert sum ítriv, mót vegis teimum, ið hava fiskiskap sum livibreyð Deir, ið hava fiskiskap burt sum itriv, eru teir so ne /ndu sportsfiskarar, ið mest sum einans stutt- leika sær við at fiska, men eisini er eitt annað slag av fiskimonnum, teir sonevn du frítíðar-fiskimenninir, ið aftaná arbeidstid royna at fáa sær eitt kók, men sum annars slettis ikki hava fiskiskap sum yrki. Nú tykist semja vera í øllum trimum londum um, at frítíðarfiskiskapur ein ans eigur at vera loyvdur við sneri og snellu, men ikki við gørnum og línu Aftaná, at fólk flest ha- va fingið longri frítið er eisini talið av fritidarfiski vaksið, »E fiskimaður ið monnum mangur hevur fiskiskap sum ein astu innu, sær ein vanda í hesum slagi av fiskiskapi. Fleiri fiskahandlar í Norð- urjútlandi hava verið noyddir at steingja, av tí at teir ikki sleppa av við fiskin, ið vanligir fiski- menn avreiða orsakað av, at so mangir fritidar- fiskimenn bjarga sær eitt kók, tá ið teir hava tað fyri neyðini og so stendur fiskahandlarin við sviðið sod Ein fiskihandlari i Strandby, John T. Lar sen, sigur vid blødini: I fleiri størri byum i Vend- syssel t.d. eru mong dømi um, at privatbilar vid stappadum fullum bagas- jurúmi av fiski steðga á gøtunum og við dyrnar hjá fólki og bjóða fisk til sølu til undirpris. Hetta óskil eigur ikki at sleppa at halda fram, ti vinnandi fiskimanni og fiskihandl- aranum, ið keypur fisk hansara til óbetiligan skaða á