leygardagur 8. oktober 1977síða 8

sosialurin Nr. 68 — 8. oktober 1977 panelið Troll á alljósum degi ella misnýtsla? Tað er altíð nakað vágið at fara undir at skriva um so viðkvæmt evni sum á- trúnað. Og hóast evnið ikki hevur mín stóra á- huga, skaf eg kortini eftir áheitan koma við orikrum spjaddum hug- leiðingum. Tað má kortini sigast at vera í tokum tíma, at SOSIALURIN er farin undir »panel« ella pallborð, har fólk við ym- iskum fortreytum og á- skoðanum fáa hevi til at leggja fram sjónarmið við- víkjandi hesum spurningi, sum tykist at hava alstór- an áhuga millum manna. Og kanska ikki minst nú, ið ein øsingaralda er um at vinda uppá seg, og meira ella minni forbronglaðar og vitleysar skuldsetingar verða slongdar eftir åvis- um bólkum í samfelag- num. Fólk við ávísari samfel- ags- og heimsáskoðan verða av øsarum brenni- merkt sum umboð hjá Illamanni, ið bert hava til endamáls at gera enda á kristindóminum. Sum um ikki okkurt annað og meira skilagott lá fremri at takast við. Serliga eru tað sosial- istar og kommunistar, ið fáa toyggið. Guð náði hann, ið vágar sær at andeva imóti ørskapinum og hysterinum. Í onkrum fori minnir ágangurin um inkvisitiónina og annað ótespiligt, sum tey krist- nu settu í verk í miðeldini. Og ungmannablaðið „Getusóparin< samanber framferðina hjá åvisum »kristnum« við tað, ið fór fram á Luthers dogum við solu av syndanna fyrigev- ing og so framvegis. Tað tykist, sum åvisir framherjar fyri kristnu trúnna vilja »verja« før- oyska fólkið móti teimum árinum, ið verða segd at koma uttanífrá. Málið tykist at vera at ómynd- uggera fólk. Á ein hátt er hetta vanlig konservatis- ma. Einki skal broytast. Best er, sum er. Steðga tíðini. Men seta vit okkum stillisliga niður at hugsa, so rennur fram fyri okk- um, at so at siga allar nýggjar rørslur, allar ný- skapanir, góðar og ringar, lutvíst eru komnar uttani- frá. Ja, tað er sanniliga so galið, at sjálvur kristin- dómurin kom uttanífrá, tá ið norski agenturin Sig- mundur Brestisson trýsti hesa nýggju læru inn á føroyingar. Trúbótin kom eisini utt- anifrå, men elvdi tó ikki til so stórar rembingar her sum á europiska megin- landinum. Og allir teir lestrar og allir teir sálmar, sum føroyingar i eldir fingu sær andligt stimbur burturúr, komu somuleið- is uttanífrá. Brockman og Kingo. Frælsis- og tjóðskapar- hugsjónirnar, sum kykn- aðu upp her á landi í sein- astu eld, vóru eisini lut- víst árin uttanifrå. Tá ið so endiliga tann trongi og óhóskandi karmur, ið gamla bónda- samfelagið setti fyri ollum vinnuligum, menningar- ligum og andligum lívi, varð sprongdur fyri gott hundrað árum síðani, megnaði kirkjan ikki at laga seg eftir tí nýgja nóg skjótt. Andliga stødid hjá fólkinum, sum hevði bygt á tað samfelagið, ið tá knappliga molnaði, fór at rilla. Sum ein partur av tí yvirbygningi, ið gamla bóndasamfelagið hevði, fór eisini stødid undir kirkjuni at rilla. Og um hesa tidina komu nyggjar trúarrerslur uttanifrå at gera seg galdandi. Summ- ar fingu stóra undirtøku frá teimum, sum kendu á sær, at tað andliga lív, ið hóskaði til gamla bónda- samfelagið, ikki nektaði tann átrúnaðarliga terv, ið tey hildu seg hava í nýggja samfelagnum. Og Hava tygum bori- og spreingiarbeiði at gera — so hava vit amboðini KOMPRESSARAR BORIMASKINUR BORAR og so hina kendu COBRA-SUPER, ið bæði borar og C.C. JOHANSEN TORSHAVN høggur. Ringid til okkara TEL 14922 — TELEX 81272 hart hevur stríðið mangan verið millum Fólkakirkj- una og nýggju rerslurnar, sum eisini hava stríðst sínamillum. Nýggju trúarrerslurnar lagaðu seg síðani meira og minni heppið eftir for- oyskum umsteðum, sum tær so við og við eisini komu at seta dám á. Nú er so tað hent, at summir talsmenn fyri ym- iskar trúarrorslur endiliga halda seg hava funnið ein »figginda«, sum teir i felag skulu berja niður. Alt, sum hellir til vinstru í politikki, verður skýrt ó- kristiligt, ræðuligt og andstyggiligt fyri Vár- harra. Hesir talsmenn eru við at gera seg sekar í somu mistøkum, sum flei- ri undangongumenn teirra og aðrir, eitt nú Stalin, gjørdu vid at blanda á- trúnað og politikk saman í ein vavgreyt. Serliga verður Russland drigið fram sum tað ræðu- liga. Men her er vert at minna á, at tað, ið fór fram har í 1917, var, at tey fátæku, kúgaðu og út- pindu fólkini gjørdu enda á útpíningini og tóku ræð- ið í landinum. Millum grovastu útpinararnar var gamla russiska kirkjan, sum var av størstu jarða- eigarum og eisini hevði stór kapitalistisk áhuga- mál. So sjálvsagt varð eis- ini gjørdur endi á teirri út- píning, ið henda kirkja framdi mótvegis fjøldini. Hetta verður ikki nevnt til at bera í bøtuflaka fyri tær misgerðir, ið vóru framdar móti kristnum eitt skeið í søgu Sovjetsamveldisins, men bert til at vísa á, at onkur onnur forklárilig or- sek man hava verið enn hatur og forfylging av teim kristnu. Men so at flyta alt hetta, og meira afturat, yvir á sosialistar og kommunistar í Føroyum i 1977, tað er lika ort og skammleyst sum at skuld- seta varabiskup ella Petur Håberg fyri tær misgerð- ir, sum yvirgangskroppar i kristindémsins navni ha- va framt og fremja vida um heimin. Eitt sindur løgid og øv- ugt man tað tykjast mongum, at tað eru slík, ið siga seg byggja á kristi- ligt-humanistiskt = staði, sum í Feroyum eru í harð- astu andstødu mótvegis teimum, ið byggja á sosi- alistisku samfelagsåskod- anina. I sinum uppruna var kristindémurin hug- sjónarliga og átrúnaðar- liga grundarlagið hjá teimum fátæku, teimum kúgaðu og utpindu. Og sosialisman berjist fyri somu áhugamálum við at vísa á tað órættvisa í samfelagnum og greiða frá, hvussu eitt nýtt, betri og rættvisari samfelag kann byggjast upp. Sosi- alisman er ein humanist- isk, ein mannavinarlig samfelagsåskodan. Men sum frá leið fekk kirkjan størri og størri vald og varð misnytt av sínum egnu. Hon legði undir seg jorðiskt góðs, og oddamenn hennara livdu eitt ókristiligt lív og trælkaðu og útpíndu fjøld- ina. Teir fóru í part við teimum ríku kongum, góðseigarum, kapitalist- um og gjørdust lýðin amboð hjá teimum ráð- andi. Sjálvt Luther, sum av- dúkaði rotinskapin í mið- aldarligu katólsku kirkj- uni og stríddist ímóti henni, fór, tå ið á stóð, eisini í part við teimum ríku. Tá ið bøndur saman við prestum og ødrum vit- bornum í Týsklandi, brynjaðir við frælsis- og frigeringarhugsjónum Luthers, settu fram krøv um betri og rættvísari kor, hálsaði hann um og fór í part við góðseigar- unum, sum síðani kvaldu bóndauppreisturin í blóði. Tað er mangt, ið bendir á, at tað eru samvitsku- leysir spekulantar, sum í dag misnýta kristindómin og summar av framherj- um hans sum skálkaskjól til at rekja egin áhugamál. Tað er mangt, ið bendir á, at øll tann øsing, sum í navni kristindómsins er sett í verk móti sosialist- um og kommunistum, í veruleikanum bert tænir áhugamálunum hjá einari stætt: útlendskum og heimligum kapitalistum og kraddarum, sum jú ongan áhuga hava í, at nakar skal fáa eyguni upp fyri ti himinrópandi 6- rættvísi og teirri eirindar- leysu utpining, sum verð- ur framd móti fjøldini av fólkinum. Kraddingin og útpíningin skal halda á- fram. Alt, ið kann avdúka órættvísið, skal gerast andstyggiligt. Og her verða øll vápn nýtt. — Eisini kristindómurin. Onkur hevur stillisliga loyvt sær at finnast at tí háttalagi, sum åvisir trú- arbólkar nýta. Beinanveg- in verður viðkomandi skuldsettur fyri blasfemi og háð móti sjálvari kristnini. Blað, ið hýsir slíkum, verður kallað »skøkja«. Og annars Tórður Jóansson skilagóðir blaðstjórar royna so, illa kroystir, at bera í bøtuflaka við at lát- ast, sum teir taka undir við øsingini. — Spurning- urin er, hverji tað eru, sum eru »skøkjur«. Ella um tað ikki eru spekulantar av ymsum slag, sum misnýta sjálvan kristindómin sum >skek- ju« til at renna erindi fyri seg, ið tey kristnu áttu at vent sær imóti. Sosialistar og kommun- istar hava ongar ætlanir um at avtaka kristindóm- in i Føroyum. Slíkt er lát- urligt at skuldseta nakran fyri. Og ikki sørt ónæris- ligt. Ókristiligt. Sosial- isman er ein samfelagslig, politisk-okonomisk áskoð- an, sum hevur til enda- máls at beina fyri teimum órættvisu ognarviður- skiftunum til framleiðslu- amboðini, sum er grund- arlagið undir kapitalist- isku útpíningini. Mær vit- andi er eingin politiskur ella annar felagsskapur ella flokkur í Feroyum, sum hevur avteku kristin- dómsins á dagsskránni. Hetta er at síggja trøll á alljósum degi. Eins og aðrir foroyingar eru eisini sosialistar og kommunist- ar fyri trúarfrælsi. Trúar- frælsi í víðastu merking. Eisini frælsi til einki at trúgva. Í eini aðrari panelgrein her í blaðnum varð biðið um at „geva okkum frið<. Hetta var glogg og skila- góð tala. Serliga í hesum broytingar- og rembingar- tíðum ræður um ikki at lata seg syfta av nálini av ógrundaðari mistonkilig- gering og øsing mótvegis oðrvísi hugsandi. Tað er óneyðugt at nevna dømi um lond, har slíkt hevur elvt til daprar sorgarleik- ir. Men roknað verður við, at føroyingar eru so mikið at sær komnir, at teir ikki lata slíkt um seg ganga. Tórður Jónasson