leygardagur 22. oktober 1977síða 6

Síða 6 sosialurin Nr. 72 — 22. oktober 1977 »Mær dåmar« — »ymær dámar ikki« Eg siti í eini skulahøll i Ålesund. Ein nógv umtal- adur madur hevur lyst til „stórt vekingarmøti«. Eg havi hoyrt um hann. Ikki alt so vakurt, og eg havi hug til at siggja og hoyra henda sjåldsama mann. Eg hoyrdi hann syngja å grammofonplåtu i sinari tid og kann ikki siga, at eg var hugtikin av redd hansara. So eg sat har einki serliga opin fyri ti, ið skuldi fara fram — tvert- urímóti við nógvum fyri- varni, hóast eg sjálvur havi hildið meg verið frían og rúmskygdan. Har var ikki nógv fólk, og metið var ikki byrjað, táið ein kona kom gang- andi fram við stólareðini og stýrdi við festum fóta- stigum móti pallinum, har sum prædikumaðurin við fylgi sínum var staddur. Hon var vælklødd, hevði lítlan pelskraga um hálsin og eina tasku skorðaða millum albogan og bringuna. Meðan hon gekk, segði hon hart og skilliga, so at oll hoyrdu! „Du er kommet hit for á forstyrre Álesund Kirke!< Uttan at steðga á gekk hon út aftur hinumegin stólareðina, og hvarv Prædikumaðurin tendr- aði. Hann nýtti ógvislig orð og hermdi uppi á pall- óbiliga inum eftir hesi braneggj- aðu konuni. Tey sungu lystiligar sangir og maðurin talaði. Um politikk, um religión, sum hann fór rættiliga illa við, og um seg sjálvan, sum hann afturímóti hevði nógv gott at siga um og breggjaði sær av, hvat hann hevði gjørt, talað og skrivað (hann skrivar andaligar sangir) og hvus- su týðandi og ríkar menn hann hevði tikið í hondina á. So maðurin vaks ikki í mínum metum, tað var sum ein hevur tikið til: „Eg visti ikki, hvussu lítil hann var, fyrr enn hann fortaldi mær, hvussu stór- ur hann var!< So lesarin skilir óivað, at mær dámdi einki ser- ligt. Og so fór flokkurin á pallinum at syngja, með- an tey spældu á ein so lystiligan hátt, at mær heldur ikki dámdi tað: »Når de frelste drager ind« Hvussu nógv vegar í Guds eygum, hvat »okk- um dåmar« og, hvat >okk- um ikki dámar?< Tvey donsk trúgvandi vóru í orðastríði nettupp um hetta, og kvinnan, sum er heldur gomul sigur: >Men jeg mener nu — « og kvik- ur var maðurin, andaligur og hittinorðaður, at svara: „Og derfor er det forkert!< Og hetta er tað: „Hvat ið mær dåmar« ella »Hvat ið mær ikki dåmar«, hevur so ómetaliga lítlan tydn- ing. Hetta hevur spilt so nógv fyri sannan kristin- dóm og loypt rivur í sam- komur. Tað kann vera metisið- urin, tað kann vera præd- ikuhátturin, tað kann vera sangurin, tað kann vera sangframførslan og tað kann vera tónleikurin og tað kann vera ljóðferini, »summum dámar eitt astmatiskt harmonium, ødrum hornblåstur, oðrum dåmar livligan sang hava enntá trummusett. »Mær dåmar og mær dåmar ikki« hetta hevur for- volt skada. Sett split mill- um samkomur og i sam- komum. Ein ráðaríkur kristin skrykkir ein gitt- ara sum >honum opinbárt ikki dåmar« úr hondunum á einum ungum kristnum, ið »dåmar væla, at sang- urin verður styðjaður av streingjaleiki. »Mær dåmar« og »Mær dåmar ikki« kann køva ødiliga nógv fordar fyri nogvari signing. Og soleiðis siti eg í skulahøllini i Ålesund, og medan tey syngja so lysti- liga: »Når de frelste drager ind, når de frelste drager ind, Frydesangen da skal lyde gennem Himmelen, når de frelste drager ind,« eins og birtist fyri mær, hvussu tad verdur tann dag, ið fer at líkjast burt- ur úr øllum eðrum døgum. »Tå tey frelstu ganga inn.« Og eg skilti, hvussu trong ið náði min er, tå tað um onnur ræður. Fleiri staðir stendur í Nýggja Testamenti um: „Náði Harra okkara Jesu Krists< t.d. í Galatar- brævinum. Henda náði, sum er so rúm, langt langt útum øll »Mær dåmar« og »mær dåmar ikki«. Tey hvørva sum døgg fyri Náðisólini. Eg hugsaði um hesi fólkini uppi á pallinum — av sonnum vera tey við, so satt tey eru fødd av nýggjum, og eg sá fyri mær øll hesi ganga inn: Tey, ið tvíhalda um, at tey hava allan sannleikan og einans sannleikan. Ég sá tey, sum ikki halda so nógv um seg sjálvi. Har ganga bleikir, álvarsamir skriftlærdir, har ganga glað trúgvandi, summi hava nýtt eyðkennisbúna fyri at vísa, at tey vóru frelst, har ganga flokkar, ið nýta nógv ymisk ljóðfer afturvið sanginum, har ganga tey, sum halda sangin vera andaligari, jú vánaligari hann er, har ganga tey, sum hava nógva formalismu í sam- komum. Har ganga menn, ið prædikaðu í ornati og stundum í messuskjúrtu. Har gongur fjøld, sum ikki er nevnd her, men sum uppfylla treytina: Endurfødd við trúnni á Jesus Kristus og endur- loyst í hansara blóði — umfevnd av hini ómeta- ligu náði Harra vårs Jesu Krists.< (Gal. 6.18). Alt varir ikki um, hvat „okkum dámar< ella »ikki dåmar« — valt varir um at vera nýggjur skapning- ur!< (Gal. 6.15). Gud er suverenur, vá undurfullan loyndan hátt hann fremur alt sitt råd!« Hann er ikki bundin av einum vissum prædiku- hátti, einum åvisum meti og sangstili, ella lær- dómi og tilikum. Eg skal lysa hetta vid einum dømi: Ein trúgvandi maður beyð einum ófrelstum vini til 6 fyrilestrar, hann skuldi halda um kristilig evni, t.d. endurfødingina. Maðurin kom til allar fyrilestrarnar, og táið fy- rilesarin seinni spurdi vin sin um hann nú var føddur av nýggjum, svaraði hann: »Ja!« Hver av fyrilestru- num sannførdi teg so? Eingin! var hitt ó- væntaða svarið. Og so greiddi hann frá hesum: Aftaná ein av fyrilestr- Petur Háberg unum sá hann eina eldri nekarakonu, sum ætlaði sær yvir um getuna, men himpraðist, tí har var so nógv ferðsla. Maðurin býður sær til at hjálpa henni yvirum. Meðan tey so ganga yvirum undir arm, hyggur hon knapp- liga uppá hann við glógv- andi eygum og spyr: „Kenna tygum mín væl- signaða Frelsara?« Hon segði tað so inniliga og við slíkari andaligari kraft, at tað gekk honum til hjarta. Og tað, sum góðir, væl- fyrireikaðir fyrilestrar ikki virkaðu tað avrikaði hesin andaborni spurning- urin frá hesi eintaldu nek- arakonu. Petur Háberg MINNINGARORÐ um SÁMAL SAMUELSEN f. 24/12 1902 d. 28/9 1977 Mikudagin 28 andaðist Sámal sen í Klaksvík. Sámal september Samuel- var lorvikingur og í dagligari talu varð hann róptur Sámal úr Lor- vík. Hann var sonur til bátasmiðin Johan Lorvik, og Simin Samuelsen í Kristionnu, sum var ætt að úr Fuglafirði. Sum flestu aðrir fer ovingar á hansara aldri, fór Sámal til skips 14 ára gar al og varð hann skipsfiskimaður í fyra ár Hugurin stóð tó til hand verkið og Sámal fór í læru hjá Nordahl Jacobsen Í Hetta var í Í sínum yrki sum hand- verkari, hevði Sámal ein langan arbeiðsdag — ja, vit kunnu næstan siga, at hann stóð í hesum yrki til bert fáar dagar áðrenn hann andaðist nærum 75 ára gamal. Sámal var ein framúr nærlagdur og iðin hand verkari, og fleiri eru bygg standa sum eitt prýði eftir Sámal ningsverkini, ið úr Lorvik Mær er sagt, at Sámal nú nakað áðrenn hann doyði, hevði roynt at talt sum hann hevði verið við til at bygt, staðið sum tey húsini, ella bygn ingsmeistari fyri, og var hann komin nakað upp um 100 hús. Hetta má sigast ið so stór. Nevnast kann, at hann í tríati árunum bygdi eini hús fyri 500 kr. Í bardagaárunum stóðu Sámal úr Lorvík og Jens Vilhelm, sáli fyri afturat- byggingini av skúlanum í Klaksvík. Storsta verkið, sum stendur eftir Sámal úr Lorvik, man kortini verða Múlahúsini á Frilandsmu- Lyngby, og ber hetta prógv um, at Sámal var ein framúr nærlagdur og iðin handverkari. Fyri Sámal tað ein hending, tá hann varð bið- in um at taka húsini Har seet 1 var stór- Frammi í Múla niður, og byggja tey uppaftur á Fri landsmuscet í Lyngby Hetta var eitt arbeidi sum ørdi v kærleika } stoltleika. Sån Sámal undir arbeiðnum Frilandsmuseet hevur mangt rósandi orðið fingið fyri hetta verk Sámal hevði eisini aðrar handverksgá N t | tl N nast Ka i, if hann varð ein góður og dyggur stuðul hjá Klaks vikar Tonleikarfelag, sum hevði orkestur seinast I árunum. Eisini varð hann við til at stovnseta Klaks Hornorkestur i Hjå Framhald á síðu 8 k VIKA! 1950 hornorkestri