mikudagur 26. oktober 1977síða 9

Søen A —— Nr. 73 — 26. oktober 1977 sosialurin Sida 9 Føroyar eitt kapital- og profittstyrt land, sum reindyrkar illgresi i teim borgarligu akrunum? Tey flestu målgøgn verða stýrd og merkt av kapital- og profittkendum skutils- sveinum, tó eittans mál- gagn undantikið — nevni- liga »Sosialurin«. Tá id eg nú nevni hetta síðsta, so kundi tað hugsast, at hetta er bert ein vakur ynskidreymur uttan hald í veruleikanum, bert ein vekur lognbrá. Men skoða, grava í djúptina í hesum áðurnevnda mål- gagni, so finnur tú í mongum liðum, at hetta er ein veruleiki; men eitt er givið, at tað er sera, sera torvelt at draga fram í ljósmála og fáa framt allar tær hugsjónir, tær sonnu javnaðarhugsjónir, tá ið nú hesin flokkur grípur um eina so stóra mannfjøld, sum hann nú einaferð ger. Hvert mans- barn á hesum klettum ynskir at nema eitt sindur av hesum, men tað heim- liga jørØildid er í mongum forum ein meinbogi, og tessvegna verður torført at lata tað grundleggjandi í einum vinna fastatekur, og fleiri av hesum egin- sintu kreftum, sum eru í umhvervinum, fáa valdið. Tessvegna verður tað tor- fort at reka óynsktar borgarligar = afturhalds- kreftir av durum, men hó ast hetta viljum vær við búnum brandi í hendi heyja tann reina javnaðar- andan hátt. Og tað eru uttan vit geva tí stórvegis ans, júst hesar afturhalds, oyðandi, borgarligu, nið- urbrótandi og eginsintu kreftir, ið geva okkara flokki og ikki minst hug- sjónum våra styrki og å- ræði at halda áfram at stridast. Vær viljum sigra! Í góðum tíðum, har kapitalist- og profittmak- araveldið verður maga- uppblást, har andin doyr, tá er lætt at vera: fólka- flokshetja, sambands hetja og lutvist tjóðveld- ishetja, og í hesum ruðu- leikanum verða javnaðar- menn og -kvinnur undir- oyst í ókvæmisorðum og siðalagsloysisframferð, tá tykist vera lag á manni hjá teim borgarligu at oysa út gor og gall, tá hava teir góðar dagar, tá er ikki brúk fyri javnaðar- andanum longur — hver hevur nóg mikið í sjálvum sær, samanhald nýtist ei heldur, hver situr í síni kroysu. Tann gullrandaða borgarliga mentanin verð- ur rótfest í barnalundina, ungdóminum og veikum sálum í vaksnamannatil- veruni og tá ið elli tekur at boyggja. Javnaðar- hugsjónin er hon deyð, ella durvar hon bert? Í ollum eginsintum um- hvervum og júst eftir mínum tykki í hesum tid- um er torført at vera »or- todoksur« (um eg havi loyvi at nýta hetta orðið) javnaðarmaður og -kvin- na. Materilistgudurin hevur fingið valdið bæði á tí jarðliga og á tí andaliga virkseminum í dag. Tað verður bert ein vágskál nýtt í dag; góðs og fæ, styrki og reystleiki. Tað einstaka menniskjað verð- ur skúgvað til viks, gloymt, er bert ein onki- sigandi lutur. Men eitt skulu tit sov- andi, durvandi javnadar- sinnað fólk vita, at javn- aðarhugsjónin er íkki deyð, tann rætti andin spirar, og verður sum ongantið áður sterkur og virkisfúsur. Tit ungu, til- komnu og eldri: fylkist í bólk og stríðist móti ellum afturhaldi, korruptión, borgarligum snævursýni, maktgirnd og móti egin- vild. Blaðstjórin á Dagblaðnum Ein hevur lisið í málgagni fólkafloksins hesa sein- astu tidina, og hetta eitur- bland heldur áfram, grein- ir festar á blað av tess blaðstjóra, har hesin mað- ur við feitum stavum greiðir frá, at javnaðar- flokkurin javnaðar- floksins breður í andanum — at teir oyðsla og søpla landsins pening burtur, og hesin sami blaðstjóri held- ur, at tað kann í hvussu so er ikki bera til, at javnað- arfloksins breður í anda- num kunnu taka frá teim ríku og geva teim fátæku, henda mannagongd må steðgast og tað alt fyri eitt, tí annars er hetta hans åvisa landshúsarhald á heysin. Fyri einhvenn prís, sigur hesin sami blaðstjóri, má stridast fyri, at munurin millum fátæk og rík gerst stærri peldur i u ikk sosialinum og sterri, grevin má ger- ast djúpari og djúpari, harðrendisframferð speku- lantanna má stimbrast, tey, ið kunnu avrika „stórverk< innan spekula- tión, reystleika og styrki megu hava fríar ræsur fyri at taka seg longur og longur niðan á tindar — henda eirindaleysa makt- girndin, meðan hini, ið lítið og onki kunnu avrika av hesum, megu og skulu sekka longur og longur niður. Um so er, at hesar hugsjónir, ið hesin blað- stjóri leggur rygg og anda til, eru mið og mál fólka- floksins, so vóni eg. at tað hugsandi fólk, ið stendur aftanfyri hendan flokk, vaknar, ti tað er sanniliga ongin skomm, at skifta stødi og koma á ta røttu leiðina aftur. Erare huma- num est. Hjartaliga væl- komin! Íspegilskynstur Og sambandsmaður (menn?) á sama hátt (hóttan kapitalistanna er væl kend, men fólkið er tó í dag so mikið at sær kom- ið, at slík hottan og veru- leikavreingjan er eitt nyttuleyst vápn). aftur haldandi, eitt fjaðursært hugflog: stórreiðaravirk- semi og onnur spekulati- ónsvirksemi fáa loyvi til eirindarleyst at mergsúg- va tey rettu virðini í tjóð ispegilskynstir spekulantanna verður í neyðini nýtt á margar hættir. Hetta ávísa lands- húsarhald skal jú bert vera uppihildið og gildið vera goldið av løntakar- unum, teim lågløntu, fól- kapensiónistum, avlamis- pensiónistum — men eg vóni, at henda harðrendis- framíerð teirra borgarligu flokka verður av ellum alvi á taktiskan hátt nið- urbard. Um henda leið, ið teir borgarligu flokkarnir gera seg til taismenn fyri, heldur åfram, so verður tjóð vár sonnum ein fátæk tjóð, uttan hugflog og virðing fyri tí einstaka menniskjanum. Og skriva um skrokkar, síðu upp og síðu niður, tað skal sanni- liga ein sterk andsstyrki til, um ikki ein skal koma at droyma um heinagrind- ir, tær kunnu gerast ødi- ligar at sjá, serstakliga í grønari ljósglæmu — hvar er andin? Útlúgvaður og deyður (ein deyður poli- tikkur) — og fyri at krúna verkið, tosa um sidalags- og átrúnaðarloysi hjá so- sialistum — hjá javnaðar- brødrum í andanum her heima á landi. Men eitt skulu tit ugga tykkum við — javnaðar- brødur í andanum — tað seinasta våpn, ið teir borgarligu flokkarnir taka våra - í hendi er sidalags-, i- myndarinnar- og átrúnað- arvápnið. Kalla alt, ið nemur við javnrætt og so- sialismu fyri skurðguda- dýrkan og gudaspottan, ja, nú er sanniliga soðið vorðið tunt hjá hesum flokkum, men var annað at vænta? Ég veit ikki um sambands- og fólkafloks- menn eru førir fyri at kasta tann fyrsta steinin, vit javnaðarmenn og -kvinnur eru tað ikki, og vilja als ikki tað gera, tá ið tað er á ti átrúnaðarliga økinum, tí sjálvur Harrin yvir allar harrar vildi tað ikki gera. Tjóðveldismenn, teir eru nú vorðnir so sera gloggir, hava sanniliga fingið varhugan og fatan av, hverja sjálvstýrisleið javnaðarflokkurin hevur — jú, jú. øll hesi ispegils- kynstur eru eins hættad og sjålvur hin »gråbeinti« leikar å hørpu framman fyri teir. Serstakliga tveir borg- arligir politiskir sjonleik- arar duga »væl« at festa orð á blad, so tað óivað kenst eins og ein hugsval- andi ylur, ið fer oman eftir rygginum, men so leingi hesin ylur bert er uttan á skrævuni, so skaðar tað onki, men tó skulum vær brødur í andanum ikki undirmeta hesar sjónleik arar í teirra leikpalla- kynstri. Tað, ið eyðkennir hesar blæsubjólgar, er, at um tað ikki eru tel, hag- tøl, tabellir av ymsum slag (hetta er næstan vorðin teimum ein skurð- gudur) teir draga fram, so eru tað óverulig og fjákut hugflog og gomul ganda kynstur, sum teir vænta at kunna rúnabinda mannasálir við og við tí fyri eyga at drepa, oyða tað góða, rætta og tær mannavirðandi kreftir í menniskjanum og hesir vilja oyða tann skilagóða samfelagsstruktur, sum javnadarflokkurin er borg- an fyri. Tit ungu, tilkomnu og eldri. Latið ei tílíkt orða- skvaldur rína við og á tykkum. Berjist móti ti- líkum niðurbrótandi, aft- urhaldandi kreftum. Savnist um og styrki ta hugvekjandi og mennandi hugsjón, fylkist um og styrki javnaðarflokkin. Eitt nýtt samfelag Ferð eftir ferð síggja vil lesarabrev í Dimmu, h.. sosialistur, javnaðarmað ur dregur fram, at ikki ci tíðin tann sama, sum tá ið P. M. Dam, sáli, ráddi fyri borgum, nei, so langt eru vit samdir, tíðin er ikki tann sama, tíðin stendur ei í stað, tíans- heldur menniskjað. Tann formaður, vit høvdu tá, var ein veruligur javnað- armaður bæði í anda og sýndi tað í verki — tey av- reksverk, hann fekk útint, kunnu vit sanniliga síggja tann dag í dag. Men tían- verri er langt á mál enn viðvíkjandi veruligum javnrætti, og at tað ein- staka menniskjað verður virt sum eitt menniskja, og ikki ein deyður lutur. Men i dag — og ikki minst framtíðin — her er tað okkara núverandi formað- ur, ið als ikki á nøkrum umráðum stendur aftan- fyri tann undanfarna, er ein framúrskarandi glogg- ur, vitugur og framskygd- ur hugsjónarmaður — ikki ein kommunistur — men ein sannur javnaðarmað- ur, ein bróður í andanum, og veruliga í verki saman við javnaðarbreðrum sýn- ir og vil sýna, at javnaðar- andin er tann einasti ber- andi einasta borgan fyri einum samfelag, har fólkið kann kenna seg trygt. Eitt land, ein tjóð verður uppbygt á tað sosi alistiska sjónarmiðið, har ongin kúging, hverki and- aligt ei heldur verðsligt verður, men sannur javn rættur, eitt trygt samfel- ag, har ei ein tóm siða lagsimyndarinnar ræðu mynd verður sett í há- sætið. Vær viljum byggja eina borg upp, har øll menn- iskju, óansæð hvussu tey eru háttað, kunnu búleik- ast, har tey »sterku« andaliga ella likamliga verða at hjálpa og stuðla teim »veiku« eitt nýtt samfelag, har hugtakið ol- mussa verður at hvørva, har hesi áðurneyndu tvey orðini: sterk og veik verða at kåmast burtur, men hetta kann bert verða ein veruleiki, um vit øll taka lógvatak saman og stuðla javnaðarflokkinu m og gera hann sterkan. Og sum hugsandi c.instak- lingar, so kunnu vit ikki lata vera við at gera tað Lati so bert politiskar sjónleikarar kalla tað, hvat teir vilja. Stýring Miðað má verða fram i- móti á hesum ymsu okj- ur im, og serstakliga á øtjum, har profittspeku- lontar og maktgirndarka- pi.alistar eirindaleyst hava valdið, må ein javn- rættarinnar skilagóð styr- ing til, og harafturat at lokalpatriotisma ikki kemur at doyva og skada uppbyggingar og menn- andi virksemi — eisini har skal styring til. Og hetta ger seg galdandi innan ymisk virksemi. Eitt li- beralistiskt virksemi førir mangan vid sær spekula- tion vid ti fyri eyga at vinna almikið til sin sjålvs (eginsintar, = vambasíðar hugsjónir) bert geva burt- ur av yvirflóðini og sam- tíðis í hugsanarhátti og í verki leggja so mikið til sidis á ein peningagramm- an, samfelagsdrepandi hátt, tó innan fyri lógar- innar rammur, sum mang- an, alt ov tíðum, verja tey sterku (peningaliga sæð). Stýring má og skal til innan íbúðar- og leigu- virksemi, herundir jarðar- politikk og sosialpolitikk, har ikki bert einaræðis altvitandi hugsjonarele- ment ráða, men at menn- iskjað, tað einstaka, verð- ur sett í miðdepili (meira um hetta seinri). Tíðin er búgvin Skutilsveinarnir eru mangir (og teimum verða veitt ymisk vápn frá teirra harrum, og hesi vápn tykjast í mongum forum rættsinnað og sera gagn- lig at vera) og tó hava hesi vápn, tess harrar og skut- ilssveinar bert tað fyri eyga at vinna makt/heið- ursgirnd og pening og samtidis gykla fyri fólki, at alt slíkt als ikki er her á Foroya klettum Fyri at 3—7 menniskju kunnu koma at búleikast í egnari kroysu, kr. 1 mill. ítrælabandið ikki slitið, fyrr enn um eini 30—40 ár gráhærdur og senilur) jú tá kitlar býkxum. skutilssveinanna; teir pri- vatkapitalistisku speku- lantastovnarnir gniggja sær i hendurnar, gongst illa vid afturgjaldingini av húsum v.m., akfar fara i knús osfr. meira í lumm- arnar á maktgirndarandu- num. Manralagnan, tey likams- og sálarliga tarn- aðu og tess fylgjur verður ei tosa um, ti í hesum sambandinum hevur stovnurin bert tað pen- ingaliga áhugamálið. Tað almenna tekur um endan, eins og við íbúðarviður- skiftunum 300,— kr. fyri stórar íbúðir um mánaðin, men hetta nýtist kanska ikki at gera nakað við. Hvar eru spekulantanna graslendi? Hví nú hugsa um framtíðina, bernini, tey megu jú sjálvi finna sitt staði og byggja teirra framtíð, tey nytast vit als ikki at hugsa um, men hinvegin skulu vit ala í upp til smáar eginsintar privatkapitalistar og spe- kulantar... og so melur hjólið... ein »nyggj« 5 við ti einastu røttu gonua sum fyrimynd!!?? Tiðin er búgvin nl gangaran — leggið gle 1 til tann rætta ja strukturin, og niður ti spekulatións/profitt — og tann kapitalistiska strukturin, sum bert hev ur tað fyri eyga at tæna teim fáu og trælabinda fleirtalið. Sólmundur Joensen