mikudagur 5. apríl 2000síða 8

14 tíðindablaðið sosialurin Nr. 67 - 5. apríl 2000 Viðmerking: Hvat er at samráðast Tað ljóðar bæði óskyldugt og pent, tá hin blíði Karsten Hansen, landsstýrismaður í fíggjarmálum, fríggjakvøld- ið 31. mars í Sørvági segði við útvarpsmannin, at hann vónar, at Føroya Lærarafel- ag vil samráðast – tí teir eru klárir. Føroya Lærarafelag hev- ur roynt og roynt at sam- ráðast saíðan 1. mai 1999. Tað var Føroya Lærarafel- ag, ið legði samráðingar- uppskot á borðið 31. mars 1999, so sum høvuðsavtal- an fyriskrivar meðan onki kom frá Fíggjarmálastýr- inum. Tá 8 dagar vóru farnir út um tíðina, tá samráðingarn- ar sambært høvuðsavtaluni skuldu havt byrjað, mátti Føroya Lærarafelag gera vart við seg aftur. Á fyrsta fundinum, ef tir at hava havt uppleggið frá Føroya Lærarafelag í ein mánað, møtti Fíggjarmála- stýrið við ongum, men segði seg vilja taka støðu til samráðingaruppleggið hjá Føroya Lærarafelag so hvørt. At sita við buktini og báð- um endum og mest nýta tað stutta orðið NEI hevur lagt stórar forðingar fyri at sam- ráðast. Aðaltreytin fyri at tveir partar kunnu samráðast er, Tað fer nú at líða at tveim- um árum hjá hesum lands- stýrinum. Uttan at fara nið- ur í smálutir, altíð er okkurt at finnast at, treyðugt so, og leggjast má heldur ikki ov nógv fyri, eigur tað stóra tøkk uppiborna bæði fyri tað, tað hevur gjørt í dag- ligum politikki, sum mest snýr seg um nútíðina, og tað megnar arbeiði, tað hevur gjørt á stjórnmálaøkinum. Tú kanst kanska siga, at heimastýrislógin so dánt kundi brúkast fyri 25 árum síðani, tí okkara umheimur tá var bara Danmørk, men við tí við ferð vaksandi al- heimsgerðini, og at Dan- mark nú hevur mist so stórt vald á egnum øki til ES, ger tað alneyðugt at fáa skipað viðurskifti við Danmark, evsta vald. (Sjálvur havi eg altíð, og vil altíð stremba eftir, at Føroyar verða ein republik. Um tann vanlukk- an fyri okkum skuldi hent, at andstøðan vinnur, verður arbeitt víðari við hesum máli). Eins og øll minnast Sjálv- stýrislandsstýrið, verða tit minst, hóast tit og tað eru ósambarulig. Tit fevna um so ótrúliga nógv meira enn tað. Einki landsstýri hevur fingið so ómilda viðferð, her hugsi eg ikki um and- støðuflokkarnar, teir hava bara roynt at jolla aftaná. Er tað meir enn hálvt ár síðan at javnaðarflokkurin kom við sínum uppskoti, og longu nú kennist tað gamalt. Tað ótrúliga er hent, at sam- bandsflokkurin eisini hevur flutt seg, ja, kanska lagt javnaðarflokkin aftur um bak. Alt hetta er landsstýr- inum fyri at takka. Eitt ótal av gomlum spurningum og svarum og hugtøkum eru løgd aftur um bak. Tað klár- nar alt meira og meira fyri fleir og fleir. Nøkur gomul hugtøk ella rættari brigsl síggjast og hoyrast enn, t.d. »at Karsten Hansen, sum er danskt løntur tænastumað- ur, kann loyva sær…« Hetta hevur verið lagið, men tað Søguligt landsstýri og samgonguflokkar mennir ongan demokratisk- an hugburð, tvørtur ímóti. Alt møguligt sum ómøgu- ligt úr dagsins málum hevur verið sett í samband við »Fullveldismálið« – »Hetta eru tey, ið skulu taka full- veldi«, »Hatta verður gjørt bara fyri at tey skulu fáa fullveldi«, »Eru tað hesi, sum skulu stýra í einum fullveldi?« »Skulu vit hava fullveldi, so mugu vit bæði hetta og hatta, t.d. spara« (skulu vit ikki altíð spara?). Hugburðurin, sum liggur aftanfyri, er, at bara vit eru saman við dønum, so tørvar okkum einki at gera, tað orna danir fyri okkum. Hetta prátið sigur mær meira enn nakað annað, at vit skjótast mugu fáa skipað viðurskifti við danir. Púrasta gloymdur er 6. okt. 1992. Og fólk hava ikki varnast ella lata sum um tey ikki vita tað, at veldugar broytingar eru farnar fram í danska samfelagnum og hugsanini um samfelagið. EIsini teir tosa um niður- slitið heilsu- og skúlaverk. Posthús niðurløgd í tús- undatali. Post Danmark skal kanska eigast av fronskum felagi o.s.fr. Ymiskt sum fólk vilja hava annarleiðis, svara danskir politikarar ofta við at vísa til ES fyri- skipanir. Tað er stóra punk- tummið. Privatiseringin er ikki tálmað undir Nyrup, tvørtur ímóti. At formaður javnaðarfloksins í Føroyum, sum enntá er fólkatings- maður, tosar sum um at hesin veruleikin ikki var til, er ótrúligt. Fyri ikki at brúka sterkari orð. Hetta landsstýrið fór sera væl fyrireikað at samráðast, men hondina á hjartað, hvør hevði væntað eina tílíka mótstøðu (sterk orð hava verið brúkt um hana av sera ymsum fólkum). Føroying- ar vóru bláoygdir. Teir vóru dulir og blindir. Teir vildu ikki síggja veruleikan í eyg- uni. Er tað nakar føroyingur, sum nú ivast í, at »Hin før- oyski javnaðarflokkurin« visti meira enn vanligi velj- Tað er jú eitt verri skil Til marknaðarføring eg brúki jú tey má mínari troyggju stendur eitt hey alt endaði í eini stórari gølu og børnini nýtt til søluvøru. Eg valdi at fara til Tummas Dam at keypa mær klæði, har møtti eg Sam um tú keypir tær klæði her rokningin oman á býráðið fer. Eitt ordans kvett eg gjørdi jú har og hvørt eitt eyga í býnum sær á klæðum mínum stendur full stopp og onkur á býráðnum fekk propp. Tak tær tað ikki alt ov nær tað í bløðunum tú sær okkurt skulu tey skriva fyri at vit skulu yvirliva. Forkvinna í Sosialu nevnd har er hendan heilsanin til hana fer vit bíða eftir eini umbering men hetta endar nokk bara við eini kritisering. Nú hesa yrking eg enda vil nei, bíða mær eitt lítið bil til allar dagrøktarar eg eydnu senda vil og vóni at síggja nógv børn við tykkara lið. Eydnusæla stavum á forsíðuni: »Kalla etniska útrokning skamm- leysa og órímiliga«. Blaðið hjá »Hinum føroyska javn- aðarflokkinum« tagdi stór- tíðindini burtur. Høvdu teir hoyrt tey fyrr? Áðrenn fundin førdu teir seg fram við, at teir høvdu ein »real- istiskan politikk«. Real- isman var, sóu vit nú, ikki at føra nakað fram, sum kom tvørt fyri tey donsku áhugamálini. Og so verður aftur full drøn sett á at fáa føroyingar at tiga og takka fyri tað, danir vilja geva okkum. Tit, samgonguflokkarnir og landsstýrið, arbeiða við einum stórmáli, meira enn hundrað ára gamalt, sum ber av øllum. Slakið ikki, viknið ei heldur. Fleiri og fleiri koma í tykkara part. Komandi ættarlið vilja takka tykkum. Steinbjørn B. Jacobsen arin. Dømini eru fleiri. Hin etniska útrokningin var stór- tíðindi allastaðni. Dimma- lætting skrivaði við stórum at partarnir eru reellir og realistiskir. Tá Fíggjarmálastýrið kemur út alment við rangari útroknan av tímatali hjá før- oyskum lærarum, so talar hetta longu fyri seg. Hvussu kanst tú samráðast við slík fólk. Tú kemur onga leið, tað hevur tíðin víst. Hvat við at skifta hesi fólk út? Fíggjarmálastýrið hevur læst seg fast í arbeiðstíð lær- aranna, og nýtir hesa sum undanførslu fyri broyting- um í nýggju fólkaskúlalóg- ini. Tað verður sagt, at lærarar hava ivaleyst av tíð tilyvirs ella óbeinleiðis sagt – tað eru lærarar, ið ikki nýta sína fullu arbeiðstíð til tað teir skulu, men nýta hana til annað. Um arbeiðsgevarin veit um slík dømi, átti hann at tala at og í ringasta føri sagt fólki upp, ið nýta tílíkt ar- beiðslag. Tað er skeivt av Fíggjar- málastýrinum at nýta slíkan Amnesty International Før- oya Deild hevur hesa vik- una eina framsýning á torg- inum í SMS, har ymsir part- ar av arbeiðinum hjá limum felagsins verður sýnt fram. Teir tríggir bólkarnir hjá Amnesty í Føroyum greiða frá arbeiði sínum, og teir greiða eisini frá teimum fangunum, sum teir arbeiða við, samstundis sum teir heita á fólk um at senda brøv til avvarðandi mynd- ugleikar fyri at leggja trýst norm sum grundarlag fyri allar lærarar. Skulu vit hava ein dygd- argóðan fólkaskúla, so mugu skúlaleiðslurnar styrkjast, so tær fáa tíð og umstøður at ansa eftir, at fólkaskúlalógarinnar ar- beiðið verður gjørt, so sum tað skal. Og sjálvandi má tann ein- staki lærarin eisini fáa ta tíð og tær umstøður, ið krevj- ast, fyri at kunna útinna lóg- arinnar krøv í verki. Og tað er hetta, Føroya Lærarafelag vil! Øll fakfeløg krevja rætt- vísa løn og røttu arbeiðsum- støður. Men hvussu nógv fakfeløg hava samstundis fingið lagt eina lóg á herð- arnar, sum arbeiðsgevarin ikki vil »viðurkenna«?? Petur Sigurd Rasmussen Stór Amnesty-framsýning á Torginum í SMS á teir at lata fangarnar leys- ar. Urgent Action ella Snar- málsnetið hjá Amnesty International Føroya Deild greiðir eisini frá arbeiði sín- um, og í hesum partinum av framsýningini verða m.a. fleiri svar, sum eru komin uppá brøv, sum limir í før- oyska Snarmálsnetinum hava sent síðstu árini, víst fram. Um allan heim eru amnestylimir í hesum døg- um farnir undir at senda á- heitanir til stjórnina í Saudi Arabia, fyri at fáa hana at betra um syndarligu manna- rættindastøðuna í landinum. Eisini føroyska deildin hjá Amnesty International tekur lut í hesum átakinum, og greitt verður frá hesum á framsýningini. Brøv liggja klár, sum fólk kunnu senda til Saudi Arabia. Deyðarevsingin er enn sum áður eitt tað grovasta brotið ímóti mannarættind- unum, og hóast stór fram- stig eru gjørd síðstu árini við at avtaka deyðarevs- ingina um allan heim, so er enn langt eftir á mál. Amn- esty fer á framsýningini at royna at fáa so nógv sum gjørligt at skriva undir uppá eina áheitan á allar heimsins stjórnir um at stegða deyðarevsingini beinan- vegin. Hetta er eitt átak, sum Sant’ Egidio felags- skapurin í Rom hevur tikið stig til. Síðani hava fleiri aðrir mannarættindafelags- skapir tikið undir við áheit- anini, og seinast gjørt varð upp, vóru fleiri enn 2 milli- ónir undirskriftir savnaðar. Men tær verða vónandi upp- aftur nógv fleiri, tá tær verða handaðar ST-aðal- skrivaranum Mannarætt- indadagin 10. desember í ár. Amnesty International Før- oya Deild vónar, at eisini føroyingar í hópatali fara at skriva undir hesa áheitan- ina. Sjálvandi verður eisini greitt meira alment frá um felagið Amnesty Internatio- nal, og høvið verður eisini hjá fólki at tekna seg sum lim í felagnum. Framsýningin endar við stórum og forkunnugum køkutombola á Torginum í SMS fríggjadagin og leyg- ardagin. Ein Kul Rót sí›a 18 og 19 sí›a 18 og 19 Eg havi havt tvær læruríkar vikur sí›a 17 sí›a 17 sí›a 20 sí›a 20 Fløguumæli baksí›an baksí›an Hitlistar og svara so! sí›a 21 sí›a 21 Iron Maiden møta við sterkastu mabnning Nr. 13 2000 Sosialurin