mikudagur 21. desember 1977síða 8

Síða 8 sosialurin Nr. 89 — 21. desember 1977 Samráðingarúrslit landsstýrisins góðkend av løgtinginum Tað snýr seg ikki bert um tons og krón- ur, men eisini um fiskimøguleikar, segði Atli Dam, løgmaður, sum nevndi, at landsstýrið ikki kann tryggja, at fiskur kemur á tey øki, har møguleikar eru skaptir Undir viðgerðini av teim tingmálunum um sínamillum fiskiviður skifti Feroyar— Island, Foroyar—Noreg, Føroyar USSR og um avmark- ingar mótvegis EEC frá 17. nov. 31. des. høvdu fleiri tingmenn orðið. Erlendur Patursson (tj fl.) meinti, at såttmålarnir fyra - vit yvirskotsfisk sambært eindartekstinum á havrættarstevnuni. Erlendur Patursson mugu lata vóru okkum til fyrimunar væl til fiski- mynstrið í letuni. Minti á, at ein partur av tí, vit lata er fiskur, har yvirskot er, og svaraðu so at skilja, at vit troyta ikki stovnarnar til fulln- aðar sjálvir og ti mugu lata sambært eindartekst- in á havrættarstevnuni. Helt at javnvágin mátti roknast út í krónum og oyrum sum vit fáa burtur- úr netto og ikki bert í tonsum og bruttovirði. Jógvan Olsen (samb. fl.) metti íslandssáttmál- an hampuligan at vera og var nøgdur við, at eingin uppsegn kom hesa ferð Við Noreg fáa vit nakað tað sama sum í fjør, men helt norðmenn á hann, at svartkjaftaveiðuni hava- lutfalsliga meira møgu leikar at expandera enn idnaðarveiðuni á Im OKI etsattmála tók su nær russar kunnu veiða. Helt tað vera logið við ti, sum nevnt er um 5 skip- um á russiskum eki, har mundi alt vera roynt, sum roynast kundi Jógvan Olsen óttaðist stórliga fyri tí, at russar sleppa at veiða á tí eki- num, har sildin skal vaksa upp. og helt hann okkum vita lítið um, hvert sild var iblandad svartkjaftin ella ikki. Haun segði annars um EEC, at vit skuldu havt lagt bleytari upp í móttil- tøkunum afturfyri hvít- ingsbróðurkassan og hon- um dámdi lítið at nú kom steðgur í sínámillum veið- una millum EEC og Fer- oyar 1. januar komandi. Hann ræddist fyri at hetta kundi koma at vera jóla- ferian langa, og at ilt bleiv at fáa samband í lag aftur. Poul J. Olsen (jvn. fl.) var heilt væl negdur við Íslands- og Noregs sátt- málarnar, meinti at hesir royndarveiðu við Poul J. Olsen — saltfiska- og flakatrolararnir høvdu verið seldir beinan vegin, um tingid segði nei til sáttmálan við Sovjet. tryggjaðu einum stórum parti av flota okkara. Um sáttmálan við Sovjet helt hann, at í neyðini okkara langfarafloti kann koma í, er einki annað at gera enn at taka við hesum. Teir og flaka verið stóru saltfiska trolararnir høvdu roknir um hesin sáttmálin ikki fekst í lag. Hann mett it teir vildu verða ldir beinan vegin egði tingið nei til at undirrita við Sovjet og amtykkja áttmálan mælti ti til at hann. P.J.O. visti á, at á økinum har eysturi høvdu foroyingar av og á veitt stórar negdir av toski P.J.O. meinti at lands- stýrið var komið væl burt- ur úr teim trupulleikum, sum hevdu staðist av broytingunum á havinum, og helt at teir hovdu greitt samráðingarnar væl úr hondum. Eisini P.J.O. visti á altjóða skyldu okk- ara at lata av yvirskoti. Hilmar Kass (sj. fl.) kundi taka fult undir við Íslands sáttmálanum og tók fyri so vitt eisini undir Hilmar Kass — óvist, um vit kunnu veiða tey 2000 tonsini av flatfiski í russ- iskum sjógvi. við sáttmálanum við Nor- eg, hóast hann her hevði fleiri atfinningar og fleiri spurnaðartekin til virðið av teim einstoku tættu- num í sáttmálanum. M.a. helt hann, at um vit gjørdu meira av at veiða tey fiskasløg her á leiðum, sum norðmenn veiða, vildu 12.000 tons av hesum fiski verið meira í virði enn 12.000 tons veidd av saltfiskatrolarum í Barentshavinum. Fanst eisini at, at norsk garna- veiða ikki var bannað á ávisum leiðum her, og at vandi tí var fyri at hýsu- veiðan her við línu var tarnað av norðmonnum og eisini at ov nógvur toskur kom at vera uppi í. Hilmar Kass vildi eisini fegin havt loft á talinum av norskum svartkjafta- bátum, tí nøgdirnar norð- menn eru førir fyri at veiða kunnu vera heilt stórar. Serliga nýtti H. K. eitt heldur bondskligt orðalag um russaraavtal- una, har hann helt, at andstødan i alt ov høgan mun var hildin uttanfyri og bert måtti taka til eftir- tektar tað landsstýrið frammanundan hevði a gjørt við russararnar M.a. helt H.K., at megin parturin mundi vera rikad á teirri veitsluferð um landsstýrið hevði verið á í Sovjet í summar, her var stutt sagt ov lítið samráðst við marknaðar- nevndina, ti høvdu føroy- ingar fingið ov ringan lut Eisini H.K. óttaðist fyri, hvat russar kundu veiða sum hjáveiðu av sild í svartkjaftafiskiskapinum Royndarfiskiskap gav hann ikki ov nógv fyri, men metti, at vit á henda hátt eisini komu at lata nakað. Tey 2.000 tonsini av flatfiski var tað óg- vuliga óvist um vit kundu veiða, so samanlagt áttu vit at havt fingið tey 10.000 tonsini av toska- skræðu fyri minni svart- kjaft enn 50 — 60.000 tons. H.K. nýtti sum prógv fyri føroyskum aftur- haldni, at meðan loyvt var 10— 12 føroyskum skipum at veiða 25—30.000 tons av lodnu skuldi loyvi ger- ast til snøgt 12 sovjettisk skip í svartkjafti Hann endaði við at siga, at landsstýrið her hevði slept endanum og tveitt tinginum úrslitið, sum var eitt ringt úrslit. Kortini mátti ein um- hugsa, um neyðugt bleiv at taka við ti. J. Fr. Øregaard (jvn. fl.) talaði um, at Ísland við fyriliggjandi sáttmála i ) í $ 13% 4 pæ - # # Fá ÁR #3 HK A Á J. Fr. Øregaard — før- oyskur royndarfiskiskap- ur hjá russum er onki verdur og heldur íkki lodnan frá teimum veruliga hevði vist stór- sinni. Her lat eitt land veruliga nakað, uttan -at fáa nakað afturfyri, helt at íslendingar skuldu vita, at teirra lítla land væl hevði livað upp til tey krev ein kundi seta til bróðuranda. Hóast vit í sáttmála- num við Noreg lótu virði fyri virði, hevði J. Fr Øregaard ikki so nógv i- móti at gera hendan sått- mála, har vit lata mun indi av svartkjafti til eitt tórt tal av norskum bát verða við leiðir um, til at sum elsinl treingja um nar. Millum Noreg og Feroyar var talan um eitt gamalt samband Øregård segði frá, at hann í marknaðarnevndini hevði tikið fyrivarni við- víkjandi at bjóða Ishkov til Foroya, og helt at her lótu vit meira fyri minni, ti vit lótu 60.000 tons av svartkjafti og óásetta nøgd av oðrum fiski (til royndarskipini uttan fyri 700 m) Lodnan var 0 verd og føroyskur royndarfiski- skapur hjå russum 0 verd- ur. Kendi ikki nakað annað land, sum lat yvirskots- fisk, og gav tí lítið fyri hetta, at vit skulu gera tað. Segði við sjálvstýris- flokkin og sambands- flokkin at teir høvdu ligið sjóvarfallið av sær, tá teir ikki saman við honum mótmæltu í marknaðar- nevndini, áðrenn sáttmál- in varð undirskrivaður, nú var ov seint Hann metti sáttmálan at vera politiskan eisini, eins og hann hevði verið um hann varð gjørdur við USA, og sjálvur vildi hann heldur ikki gjørt sáttmála við USA. Hákun Djurhuus (f. fl.) segði, at tíðin vit hevdu livað seinastu árini hevði verið ein strævin tid, sein- asta árið kanska eitt hitt torforasta politiska skeið við minnast. Helt, at landsstýrið hevði greitt samráðingar- nar væl, og hevði fingið meir burturúr enn fram- manundan mett. Fólka- flokkurin hevði verið við til at mynda tey upplegg farið var avstað við, og vildi atkveða fyri fyri- liggjandi sáttmálum sum allir vóru góðir og brúk- barir. H. Djurhuus avsann- aði, at andstødan hevði verið hildin uttanfyri, hon tvertur hevði ímóti í Hákun Djurhuus menn eiga ikki at ræðast sam- vinnu við russar í forhond marknaðarnevndini fingið alt tilfar fyrilagt. Tá ann- að varð sagt, kundi tað hildu tað vera, ti menn vera nytiligt upp undir val. Vit eiga at takka íslend- ingum. Norska avtalan er í lagi og samvinnu við russar eiga menn ikki at ræðast í forhond, segði H. Djurhuus. Vit hava fyrr havt sam- vinnu við russar, og kenna teir, sýnir ein teim álit eru teir ålitismenn afturimóti. Hann hevði sjálvur í 1955 verið í Moskva og gjørt sáttmála við Ishkov. H. Djurhuus helt ikki tað stóðust trupulleikar av at kontrollera hjáveiðu í svartkjaftaveiðuni, sær vitandi skuldi eingin hjá- veiða vera. Eisini H. Djurhuus nevndi, at okk- ara menn fyrr hava veitt eystarliga í Barentshavi- num. Kjartan Mohr (frb. fl.) helt seg hava frætt, at andstaðan hevði verið nú er tað stóra takið eftir, Grenland og EEC Kjartan Mohr — hildin uttanfyri, men hann hevdi ju ikki høvi at møta i marknadarnevndini (og hetta mótmælti hann einaferð enn). Rætt skuldi tó vera rætt, av og á høvdu flokksformenninir verið bodnir við á markn- aðarnevndarfund saman við landsstýrinum, eins og hann hevði fingið persón- liga orientering frá log- manni sjálvum. Alt í alt meinti Kj. Mohr, at tað frægasta var gingið burturúr, og hann vildi tí umhugsa at at- kveða fyri, ti hetta var eitt stig fram eftir. Nú var tað stóra takið, sum eftir var, Grønland og EEC. Landsstýrið átti at havt fingið sær góð ráð í marknadarnevndini frå Hilmar Kass og Jógvan Olsen, eins og vinnulivid skuldi verið meira uppii. Reinert lands- hómaði nú Petur stýrismaður