mikudagur 21. desember 1977síða 9

Nr. 89 — 21. desember 1977 sosialurin ein fiskivinnupolitikk, tí nú kendi ein stóra partin av meguleikunum hjá teim skipum, sum ikki vóru væl egnað at royna á heimaleiðunum Grenland og EEC vóru kortini veik lid og við kanadisku og amerik- ansku strendurnar var ikki alt greitt enn. Landsstýrið hevði alla tíðina strembað fyri at fáa sum mest burturúr og fyriliggjandi sáttmálar vóru hampuliga góðir. Sáttmálin við russar var kanska ikki tann rak- asti, ti við honum komu vit upp á 20—22.000 tons í Barentshavinum, meðan vit á NEAFC's degum áttu 11.000 tons har Petur Reinert undraðist yvir, at J. Fr. Øregård nú var blivin so eymur um fyrr kallaði tað, hann svartkjaftaveiðuna „bládýpið<, síðan hann hevði so nógv imOti russ- isku veiðuni niðri á 700 —1000 metra dýpi. Um hjáveiðuspurningin segði P. Reinert, at tað var við vilja, at einki hjá- veiðuprosent var sett, tí sagt varð við russar, at svartkjaftaveiðan skuldi vera ein rein veiða, (t.v.s. eingin sild), hevði ein sett åvist prosenttal, hevdi ein eisini bundið seg til at lata russum nakað av sild, tå hon kemur aftur Atli Dam, takkadi fyri ta positivu undirtøkuna hjå E. Pat- ursson, Poul J. Olsen og H. Djurhuus og tók við i tøkkina H. Kass og Kj Mohr, sum hann helt mundu fara at atkveða fyri, tá viðgerðin var lið- ug. Jógvan Olsen hevði løgmadur verið meira varin við- víkjandi avtaluni við Sovjet, men segði Atli Dam, at hann vildi siga J. Olsen frá teirri ógreiðu tættunum, so eisini hesin kundi sleppa iva sínum. Atli Dam nevndi, at tann fiskur, so nógv var talað um og sum selt var so nógv av i øllum sátt- málunum var svartkjaft- ur. Vit hevdu inntil fyri stuttum mett, at tað var skilagott at lata nógv av honum i !1—1 1/2 mánaða um ein kundi tryggja okk ira skipum veidumøgu leikar ein part av hinum 10 1/2 mánaðunum, t.v lata av ti, sum svam sjónum, tí vit greiddu ikki Síða 9 Aftur ein sáttmáli — myndin er tikin í Reykjavík mánakveldið, tá fiskiveiðusáttmálin millum Feroyar og Ísland fyri 1978 varð undirskrivaður. Frá vinstru síggjast Petur Reinert, Atli Dam, Einar Agustsson, uttanrikisrådharri og Matthías Bjarnason, fiskimålarådharri "at Petur Reinert — vit hevdu bundið okkum til at lata russum sild, tá hon kemur aftur, um vit høvdu sett eitt ávíst prosenttal fyri hjáveiðu av sild í sambandi við at veiða hann innanfyri hetta tidarskeid, og ó- veiddur hevur hann lítið virði fyri okkum. Tað sær tó út sum vit seinni kunnu fáa nakað meira burturúr hesum fiski, og má tá meguliga útlendska veiðan minkast. Hetta letur seg gera ti sáttmálarnir eru fyri eitt ár í senn. Atli Dam tók undir við Erlendi Paturssyni og Poul J. Olsen í, at vit hava skyldu at lata av hesum stovni, har talan er um yvirskot, at vit so kunnu fáa nakað afturfyri ger tað so mikið lættari, men her áttu vit ikki bert at meta um veiði í krónum ella tonsum, men eisini meta um teir fiskimeguleikar skapast kunnu afturfyri, sjálvt um hesir meguleikar ikki í hverjari syftu geva maksimalan fong. Við J. Olsen segði log- maður, at tað var rætt, og sum tað skuldi vera, at norðmenn eiga betri eks- pansiónsmeguleika i svartkjaftinum enn vit i hvítingsbróður- og nebba- sildaveiðuni, men tók ein makrelin við, sum hevur 1—5 ferðir meira virði pr. kg. enn svartkjaftur mundi javnvágin ikki vera Hann metti, at komu ikki at emi og oyrum út av lagi norðmenn veiða 70.000 tons av svartkjafti, og tá ein hartil leggur, at virðið av ti botnfiski, vit veiða við Norðurnoreg er melra enn størri enn virðið á longuni, brosmuni og upsanum teir veiða her, so er ikki talan um nakað ringt býti fyri føroyingar. Russar sleppa ikki inn um 12 fj. her, segði Atli Dam, men vera vanliga 30—100 fjórðingar til havs. Um fyribilsslitið við EEC segði løgmadur, at eru vit ikki til reidar at telva vid øllum snildi og hegni, vinna vit ikki å- vegis. Væl kann motpart- urin velja at sópa fólkið alt av borðinum, men tann vandan mugu vit vera til reiðar at taka við. Hann visti annars á, at hóast fiskisteðgur er, er ikki talan um samráðingarslit, fólkið stendur enn uppi, og fundur verður aftur í januar. Um norsku garnaveið- una segði løgmadur, at hon skuldi vera upsa- veiða, og kunnu ti verju- skip okkara beina norsk skip burtur av toskaleið- um. Tað varð gjørt norð- monnum greitt, at á Norð havinum skulu teir ansa sær serliga væl. Av og á kann eisini vera eitt rend av toski í upsagørnini vestan fyri Mykines, men tað ber ikki til at gera so strong tiltøk í einum selektivum veiðuhátti, at teir als ikki fáa tann upsa teimum er ætlaður. Í ár høvdu so bert verið smáir trupulleikar av norskari garnaveiðu, so síðan 1975 og 76 var stór- ur bati hendur. Annars kemur at sita norsk/fer- oysk nevnd, har allir spurningar kunnu greið- ast so hvert. Tá Hilmar Kass fyltist á, at talið av norskum svartkjaftaskipum ikki var avmarkað, segði Atli Dam, at hetta var við vilja gjørt, ti góvu vit loyvini nú, vildi nógv sterri tal av bátum royna at sleppa upp á listan, enn teir sum veruliga koma at royna, tá veiðutiðin kemur. Hetta er somul sannroynd. hann Annars avvisti pástandin um, at and- stødan hevði fingið ov lítið at vita, og takkaði H. Djurhuus fyri, at hann hevði greitt frá luti marknaðarnevndarinnar í samráðingunum. Haðani vita menn, at samráð- ingarnar ikki vóru loknar í Moskva í august, men her heima í november. Sam- rådingarumfør høvdu ver ið i april, august, 2 ferðir i september og til seinast i november. Legmaður átalaði orða- val Hilmars um veitslu- ferð landsstýrisins til Moskva. Tá hitt officiella Sovjet beyð landsstýris- umboðum at kunna seg um sovjettisk fiskivinnu- viðurskifti í eini ferð í Sovjet, var tað ógvuliga háðandi og ófólkaligt at skýra slíkt eina veitslu- ferð. Spurdi um tað nú skuldi gerast gott latin á tingi og í blødum at nevna allar samráðingarferðir veitsluferðir (her vendi logmaður sær móti Paula Ellefsen, sum nýliga var við á einari), tá hevði ein drigið tjakið ov langt nið ur, ti so stuttlig var henda ferðingin heldur ikki Um hjáveiðuspurningin nevndi Atli Dam, at tað neyva eftirlitið, sum fram- yvir verður neyðugt, koma okkara skip eisini at liva við alla staðni. I Is- landi verða krøvini so strong, at er ein silda- murtur í einum lodnu- kasti, skal alt kastið sleppast aftur. Í Noregi verður nógv orka sett inn uppá at kanna um makrel- urin verður veiddur á norskum ella EEC-eki. Fráboðan verður kravd alla staðni o.s.fr. Teir dagar eru taldir, tá okkara skip sleppa at bera seg at sum teimum lystir. Aðrir lúka somu treytir hjá okkum Um royndarfiskiskapin hann verður segði løgmadur, at frå bådum sidum avtalaður, so 1 ella 2 skip longri ferðir royna styttri ella tidarskeid um árið nakrar «ein at Í blandaðu russisk/før- oysku nevndini ber eisini til at samráðast um at fáa okkurt virðismikið í staðin fyri tey 2000 tonsini av reyðsproku, um tað skuldi hent, at tey verða torfør at veiða Logmaður vísti á, at ein kann vænta at fáa 30% ella 3000 teirri russisku kvotuni í sokall- aða „gráa økinum«, sum millum manna er roknað fyri norskur sjógvur, hetta er sera virðismikið, ti hetta ekið er gott fiski- oki. Tað er ikki sum onkur heldur, at alt skal veiðast eysturi við Novaja Zeml- tons av ja Hevdi Hilmar Kass kent býtislykil EEC's í svartkjaftinum, hevði hann ikki mett tey 10.000 tonsini av botnfiski so litið verd í mun til 50 60.000 tons av svartkjafti Teir rokna nevniliga við 1:10, vit skuldu soleiðis havt goldið 100.000 tons um EEC sat hinumegin borðið, so tá onkur helt vit vóru drignir upp á tráð her, so átti hann at rokna um aftur. Um skipatalið segði løgmadur, at meðan russar kunnu hava hægst 12 stór skip her og kanska 2 royndarskip, kunnu vit veiða við 10—12 kraft blokkaskipum og haraft- urat 20 feskfiska og salt- fiskaskipum + royndar- skipum isenn, um vit høvdu hug og meguleika fyri hesum Partamaður hansara hevði mett lodnumegu- leikan til O virði, her átti hava í huga, at hetta var ein nýskaptur møguleiki, sum kanska ikki gav so nógv í letuni, fluttu so men norðmenn lodnu eins langt og úr Barentshavinum og til Feroya. Eru tað sterri skip, sum skulu nýtast so mugu vit umhugsa tann spurningin eisini At royndarfiskiskapur in eisini hevði 0 virði helt løgmadur vera logið, tå ein visti, at bæði eystan fyri Svalbard og Hopen var í ár rikin týdningar- mikil veiða, sum ikki er toskaveiða. Um yvir- skotsfiskin segði hann, at vit júst hevdu fingið 35.000 tons av yvirskots- lodnu úr Íslandi. EEC fór somuleiðis at lata yvir- skotssvartkjaft. Legmaður segði eisini, at Øregård mundi hava misskilt okkurt, tá hann nevndi, at russum var loyvt óavmarkaða veiðu eftir botnfiski niðanfyri 700 metrar Um tað politiska, sum Øregård ræddist, nevndi hann, at hann i hesum føri bert hugsadi um at skapa føroyingum frægastu mø- guleikar fyri framhaldandi at liva av fiskivinnu, vit hava ikki råd at knyta stórveldispolitikk at hes- um Annars tók hann undir við Øregård i, at við hesum sáttmálum og tí útliti, sum er fyri semju við EEC, var grundarlag lagt fyri, at allur hin før- oyski flotin í 1978 greiðir sínar skyldur Hilmar Kass endurtók, at hann hevði fingið ov lítið at minti legmaður her á tey nevnd vórðu í marknaðar nevndini frammanundan, minti á tað samband verið hevði við norðmenn og russar samstundis fyri at tryggja, at vit ikki mistu í eðrum staðnum tað, vit fingu í hinum, og nevndi tær tíðir og dagar, har floksformenn ella markn- adarnevndarlimir = hevdu fingið frásagnir Løgmadur endurtók, at her vóru fiskimøguleikar skaptir. Landsstýrið kundi ikki senda fiskin inn á økini, ella tryggja, at hann kom har, hann fyrr hevði verið. Men hann vónaði at Várharra lagaði vita, men tons tað so, at meguleikarnir komu til nyttu Sáttmálin við Noreg og einmælt áttmál- Ísland vórðu imtyktir meðan in við USSR kveður, t.v.s yr fekk 25 at- at andstød- p in eisini atkvøddi fyri