mikudagur 18. januar 1978síða 7

Nr. 4 — 18. januar 1978 Folkaatkvødan í Chile: Úrslitið — einki demokrati 5. januar var fólkaatkvoða í Chile. Beinleiðis valúr- slitið var stórur meiriluti til Pinochet, einaræðis- harra og general. Men í øllum heiminum var ikki ein tjóð ella stjórn, sum tók fólkaatkveðuna fyri fult. Sjálvt lond, sum annars styðjaðu Pinochet Erkabispurin av Santiago i fyrstani, søgdu fólkaat- kvøduna vera einkisverda. I Føroyum hevur henda fólkaatkveða ikki verið nógv vidgjørd og skal Chi- lenevndin ti koma vid ein- ari stuttari lysing av til- taki Pinochets, teim nærri umstødunum og úrsliti- num. sosialurin Síða 7 Umstødurnar Tað kundi ljóðað sum eitt framstig á leiðini til demo- krati, at ein fólkaatkveða verður hildin; men um- steðurnar í Chile eru einki broyttar til tað betra. Tað er framvegis hern- aðarlig undantakssteða í sendir kvødu (S) ARZOBISPADO DE SANTIAGO VICARIA DE LA SOLIDARIDAD PLAZA DE ARMAS 444, 22 PISO — FONO 724855 — CASILLA 3) D, SANTIAGO CHILE - Sefior Santiago, 28 de Diciembre de 1977 Vøgg Guttesen, secr. Torågaråstrød 7 FR - 3800 Torshavn Faroe Islands vfa Denmark - EUROPA Estimado seor Guttesen : como ayuda a los nifios más necesitados. Í Í desember 1977 sendi Chilenevndin um 1000 kr. til Solidaritetsstovn ka- tólsku Kirkjunnar í Santi- ago. Samstundis varð í stuttum greitt frá arbeið- num hjá Chilenevndini og bóðu vit hann bera bestu jóla- og nýggjársynski til familjur teirra 7 horvnu, sum Chilenevndin hevur adopterað. Nú um dagarnar kom eitt ógvuliga hjartaligt bræv aftur frá Erkabisp- Tengo. el agrado de acusar recibo de carta de fecha 10 de Diciembre de 1977, en la que informa que a mediados de noviembre pasado se realizé una reunién por Chi le en esa ciudad, en la que estuvieron presentes muchos de - los firmantes de cartas enviadas a este pafs, entre los cua — les se reunié una suma para enviarla a nosotros, en especial Al efecto, nos remite el cheque N%646 e/ Sjovinnubanken de Tórshavn, por la cantidad de Cr.D.850.= Agradecemos vrofundamente este gene roso y solidario aporte, que contribuirá a proporcionar el - apoyo que los nifios mås pobres tanto necesitan. Con agrado trataré de transmitir a las familias que usted indica los saludos de Navidad y Afio - Nuevo que envfan. Retribuyéndole estos mismos deseos para usted y sus amigos, lo saluda muy cordialmente, . LUIS EGABÁ BARAONA Secretario inum, har hann takkar fyri brævid og ta kær- komnu solidarisku hjålp- ina, sum serliga fer at koma neyðsteddum bern- um til góðar. Eisini skal hann fegin bera heilsur til familjur teirra horvnu sjey. At enda sendir Erka- bispurin heilsur til allar vinir Chile í Feroyum. Hetta brævið elvir eis- ini til framhaldandi soli- daritetsarbeiði. Ejecutivo Tey sjey horvnu eru: Eugenio Eugenio Basi- lio, Pardo Pedemonte Ser- gio, Eduardo Oscar Abel- lo, Manuel Leiva Vargas, Orlando Quinteras Guar- antegua, Raul Guillermo Cornejo, Castillo Ascencio Pedro Segundo. Tey vórðu øll handtikin á sumri 1976 meðan vitni vóru hjá, men eru ong- antíð komin aftur í aftur BN RE RAN sved nu ræði Hvat virði hevur ein »folkaatkvøda« í einum landi, har allir politiskir flokkar eru bannaðir og politiskir andsteðingar stjórnarinnar eru innistongdir ella horvnir? landinum og forboð fyri at ganga úti, meðan myrkt er. Fólk verða dagliga handtikin — ell koma ikki fyri ein dómara, men hverva bert á sama hátt sum fleiri enn 2500 longu eru horvin. Tað eru fram- vegis fleiri enn 10.000, sum sita í fongsli ella KZ- legu, og um ein miljón av flóttafólki liva í útlegd. Allir politiskir flokkar frá og við Kristiligu Demo- kratunum og til vinstru eru bannaðir. Bert fascist- iski hegrabólkurin Patria y Libertad sleppur at virka. Pinochet einaræðis- harri, sum var tann ein- asti, ið rættiliga slapp at agitera, segði undan fólkaatkveðuni, at >tað er ótjóðskaparligt og landa- svik at atkvøda nei ella at lata vera við at atkvøda.« Hesi orð Pinochets hava lagt eitt stórt trýst á velj- ararnar, tí deyðarevsing er fyri landasvik, tá hern- aðarlig undantakssteða er. Andstødan Nøkur få ur andstøduni fingu loyvi at uttala seg alment um fólkaatkvað- una, teirra millum Edou- ardo Frey, Kristiligur Demokratur og fyrrver- andi forseti. Hann segði, at fólkaat- kveðan hevði ikki grund í nekrum ynski veljaranna, og ei heldur hevði hon nakað lógfreðisligt grund- arlag — sjálvt ikki í teirri rættarskipan, sum núver- andi stýrið brúkti. Eisini eru fleiri 10.000 av velj- arunum horvnir, síðan nú- sitandi stýrið tók við, og enn fleiri eru í fremmand- um londum. Frey segði eisini, at tað einans er hernaðarstjórnin, sum hevur nakran veruligan møguleika at nýta blød, útvarp og myndvarp. At enda stuðlaði Edou- aedo Frey veljarunum til at atkveða »Nei.« Sama var við ellum hinum pol- itisku andsteðuleiðaru- num, fakrersluni og kirkj- TUA—ii MÆ uni — øll mæltu tey til at atkveða nei ella til als ikki at atkvøda. Ikki sambært grundlógini Ovasti grundlógaransarin í Chile, Hector Humeres, generalur, sum í nógv ár hevur sitið í hesum starvi, segði, at fólkaatkveðan vár ikki skipað, sum grundlógin fyriskrivaði, og var hon tí ólóglig. Hector Humeres var alt fyri eitt frákoyrdur sum grundlógaransari, og í staðin setti Pinochet ar- beiðsráðharra sin, Sergio Fernandez, i starvið, og nu lå betri fyri. Eisini ovasta juntaráðið var ósamt um fólkaat- kveðuna. Bæði flotaov- astin, Carvaljo admiralur, og ovastin í flogvápni- num, Leigh generalur, vóru ímóti og noktaðu at skriva undir boðini, men tað eydnaðist Pinochet at fáa teir at akta til endans. Orsøkirnar Vegna vaksandi andstødu innanlendis og framhald- andi heimsumfatandi soli- daritetsarbeiði og ST- samtyktirnar, sum allar hava gingið Pinochet i- móti, er juntastýrið ógvu- liga isolerað og stendur politiskt næstan púra ein- samalt. Av hesum hevði Pinochet brúk fyri onkr- um tiltaki, so at junta- stýrið, í hvussu so er á skræðuni, kundi sýnast eitt sindur demokratiskt. Eisini hevur ósemjan í ovasta juntaráðnum havt sítt at siga. Pinochet fekk við fólkaatkveðuna hinar at lúta og styrkti harvið egnu stæðu sina. Hvat var atkvøtt atkvøtt um? Tad, sum skuldi svarast við Ja ella Nei, var ein óg- vuliga langur og saman- vavdur spurningur: >Nú ein alheimsatgerð verður framd ímóti landi okkara, stuðli eg Pinochet forseta í arbeiði hansara at verja æru Chile, og eg játti lógliga rætt stjórnar- innar at standa á odda og leiða demokratiseringina í landinum. Sjálvt valið Eitt tað fyrsta bragd Pi- novhets í 1973 var at for- koma vallistunum og list- unum yvir tey tilnevndu til val. Ti kundu nú einans fólk, sum av hermanna- stýrinum vórðu roknað sum ålitandi, verða til- nevnd. Veljararnir kundu atkveða, har teir vildu, við at visa identitetskort, sum varð klipt og merkt, so tað seinri kundi kann- ast um tú hevði atkvett. Hevði tú fleiri identitets- kort, hevði tú eisini fleiri atkveður. Annars gekk valið fyri seg á tann hátt, at teir til- nevndu skrivaðu navn títt og identitetsnummar í eina bók, har tú eisini skuldi seta fingramerki. Síðan var identitetskortið merkt og ein talmerktur atkveðuseðil utflyggjad- ur. Har sum Ja skuldi set- ast var eitt vakurt chil- enst flagg, meðan har sum Nei skuldi setast var eitt stórt svart merki. Síðan var atkveðuseðilin hand- aður aftur, nummarið skrætt burtur, og hann varð koyrdur í ein kassa við glasrútum. Urslitið Sum tað sæst, er tað helst rættiliga lítið, ið kann leggjast í sjálvt talúrslitið av fólkaatkveðuni. 75% fyri og 25% ímóti. Tað var helst avgjert í forhond — í hvussu so er byrjaðu sig- ursveitslur Pinochets lon- gu áðrenn 10% av atkveð- unum vóru taldar. Í reðu beint aftaná segði Pinochet, at nú verður hvørki val ella fólkaatkveða tey fyrstu 10 árini. Tað vil siga, at eitt greitt úrslit er einki demo krati í bræði, um Pinochet skal ráða >