leygardagur 21. januar 1978síða 7

Nr. 5 — 21. januar 1978 Dimmalætting jan. 1928: sosialurin Sambands-arbejdsmændene har stemt på Socialist-Listen i stort antal Eftir løgtingsvali3 23. januar 1928, t.v.s. fyri fimti árum síðani hev- du Dimmalætting og Tingakrossur sínar við- merkingar til valið. Dimmalætting skrivar Der kan desværre ikke være Tvivl om, at Sam- bandspartiet har mistet sit Flertal í Lagtinget, idet Partiet kun vil faa 9 eller 10 Mandater. Under For- udsætning af, at der paa Sandø — i Lighed med sidste Valg — vælges to Selvstyremænd, hvilket er det mest sandsynlige, vil Selvstyrepartiet ialt faa 11 Lagtingsmænd. Socialdemokratiet har fuaet 1 Kandidat valgt paa Suderø og faar sand- synligvis 1 Mand ind ved Tillægsmandat. Da den paa Suderø valgte Social- demokrat, Lærer P. Mohr Dam, er kendt som en iv- rig Selvstyremand, der utvivlsomt i alle parti- politiske Spørgsmaal vil støtte Selvstyrepartiet, maa man kunne gaa ud fra, at Selvstyrepartiet i alle afgørende politiske Sager vil kunne raade over et Lagtingsflertal paa 12 Stemmer i de kommende fire Aar. Det kan altsaa slaas fast som en Kends- gerning, at det danske So- cialdemokrati har hjulpet Selvstyrepartiet til at faa Flertal i Lagtinget. Det kan ikke nægtes, at Valget bød paa adskillige Overraskelser. I Syd- strømø havde saaledes in- gen ventet et Resultat som det foreliggende, men det er gaaet som sædvan- lig: Sambands-Arbejds- mændene har stemt paa Socialist-Listen i stort Antal, men de fleste Selv- styre-Arbejdsmænd har stemt paa Selvstyre-Lis- ten. Og dette har været ganske ødelæggende for Sambandslisten. Folkapensionslogin Eingin lóg, samtykt á løgtingi, man hava verið so væl fagnað sum henda, sum neyvan vildi havt minsta møguleika at verið framd, um ikki júst sama sam- gonga varð skipað, sum framdi heima- stýrislógina, sigur J. Fr. Øregaard í hes- um hugleiðingum um javnadarflokkin Nú ið liðin eru 50 år, sid- an javnaðarflokkurin á fyrsta sinni kom á ting, er tað rimuligt at hyggja aft- urum bak. Myndin er ein onnur. Hann, ið minnist Tingakrossur jan. 1928: Dimmalætting koyrir okkum í part við sosialistarnar Vit taka eisini eitt brot úr Tingakrossi: Veitslukjólar Kjólar Niðurdeilar Blusur Jakkar >Dimmalætting< koyrir okkum í part við sosial- TILBOÐ: Heitir vestar fyrr 220, — kr. NU 128, — kr. Buksur, str. 34—52 Kongagøta tlf. 13447 istarnar, ti P. M. Dam er gitin sum idin sjålvstyris- maður og »slær fast« »som en Kendsgerning at det danske Socialdemo- krati (sum P. M. Dam og hansara menn einki vilja hava við at gerat har hjul- pet Selvstyrepartiet til at faa Flertal i Lagtinget.« Eitt annad er at »Dim- mal.« vid grund kann føla seg sviknan »fra den Side, hvor man først og frem- mest skulde vente Støt- te«, t.v.s. teim donsku her i staånum. Men tad er teimum bara til heidur, at tey ikki longur so fjølment leggja seg ut i føroyskan politikk. »Dimmal.« endar va:- grein sína við hesum spak- foru orðum: >Lat teir nú royna seg.« Og hon må væl so siga, ti berur leikur er tað sanniliga ikki at taka við búgvinum, sum sambandið hevur van- rektað í so mong ár. — til ta tíðina — seinast í tjúgunum ella í tredivu- árunum, hevur ilt við at kenna Feroyar aftur. Tá vóru Feroyar mest sum eitt »u« land. Fiskiskipa- flotin, sum tá eins og nú var álit føroyinganna, var avoldadur, idnadur var nærum eingin og landbun- adurin hevdi tå, eins og nú, nærum ongan tydn- ing. Javnadarflokkurin hev- ur frå fyrstu byrjan havt sum mið og mål fyrst og fremst at vera umboð ar- beiðs- og fiskimansins, hetta vóru teir bólkar í samfelag okkara, sum vóru harðast raktir í ein- um so illa útbygdum sam- felag sum tí feroyska. Men her vóru góð ráð dýr, tí her var ikki lætt at finna nýggjar leiðir, sum í bráð- skundi kundu beta um ver- andi viðurskifti. Fiskur var nærum ein- asta rávera, ið feroyingar høvdu atgongd til, men tá var fiskur ikki mangul- vera — tvørturiméti var mangt árið veitt meira enn samlaða nýtslan og var tí fiskivinna lítið lenarsom. Áðrenn frystiteknikkurin varð útviklaður til tað, hann er blivin til, var tað einans saltfiskur og so fólk, ið búðu við strend- urnar, sum hevdu megu- leika at keypa fisk. Javnaðarflokkurin hev- ur tó ongantið sitið yrkis- leysur. Við at lesa Ting- tíðindi frá teim fyrstu ár- unum sæst, at flokkurin hevur havt hópin av upp- skotum til at beta um um- steðurnar. Men úrslitini vóru mangan smá, tí bæði sjálvstýrisflokkurin og sambandsflokkurin, sum hevdu mannað Feroya legting síðan 1906 mettu javnaðarflokkin vera eitt illgras, ið ikki átti at havt livsmøguleika í føroyskum politikki. Broytingin kom vid krignum Men so kom kriggid i 1940, har stríðið millum sjálvstýri og samband kom at snúgva seg um onnur og sterri ting enn $ 7 í skúlalógini. Nu snúði tað seg um ríkisfelagsskap ella loysing, og loysingar- flokkur var javnaðarflokk- urin ikki. Her var ikki talan um skipan av lands- stýri, men javnadarflokk- urin var frå nå av accept- eraður og kom nú i lag eitt nært samarbeiði millum sambandsflokkin, sjálv- stýrisflokkin og javnaðar- flokkin, sum helt heilt fram til 1950. Hesi 10 árini munnu vera sterstu broyt- ingarár í Feroya segu. Við sakligum og skilagóðum samarbeiði ell krigsárini, har mangan ikki sást fram um stavn, við fremjan av stýrisskipanini og teim fylgilógum, ið stóðust av hesum, og sum var so væleydnað, at henda skip- an hevur ikki bara hildið til henda dag, men verið nærum fyrimyndarlig, so nú smáar tjóðir bæði fyri eystan og vestan leita til Feroya at kanna Feroya stødu í rikisfelagsskapi- num vid Danmark. Tey 8 årini frå 1950 til 1958, har javnadarflokk- urin ikki var vid i styri- num, nyttu vit til at búgva okkum út til nýggj framstig, og tá legir aftur vóru í 1958, har javnaðar- flokkurin var komin mannsterkur aftur å ting, varð av álvara farið aftur til verka. Nú var fremsta mál ein broyting av teirri sosialu skipanini og eydn- aðist tað — nú heimastýr- isflokkarnir aftur vóru gingnir í samarbeiði — at seta í verk fólkapensións- lóg fyri Feroyar. Eingin lóg, samtykt á tingi, man hava verið so væl fagnað av so mongum sum fólka- pensiónslógin, sum neyv- an vildi havt minsta meguleika at verið framd, um ikki júst sama sam- gonga var skipað, sum framdi heimastýrislógina. Men javnaðarflokkurin var væl vitandi um, at ein væl útbygd sosialforsorg må hava økonomiskt stødi at hvila å, og hetta stødi var ein væl utbygdur fis- kiskipafloti, ti var øll å- heråsla løgd å at fåa ein heilt nåtimans fiskiskipa- flota. Men nú var tíðin eisini búgvin til ílegur í stór og góð skip. Meðan undan krignum fiskur var fåtækamannafødi, hevði frystiteknikkurin skapað fyritreytir fyri, at fiskur kundi verða seldur um allan heim og í tí líki, fólk ynsktu, bæði til fátek og rík. Í dag er fiskur mangulvera um allan heim. Hetta stóra tiltak eydnaðist, so at føroy ingar nú í mong ár hava kunna glett seg um at eiga ein av heimsins mest ny- mótans fiskiskipaflotum, og her var so grundarlagið skapað fyri ikki bara eini sosialari útbygging, men fyri einum vinnuligum framtaki á nærum ellum ekjum. Hetta vinnuliga fram- tak hevur skapað ein so bráðan vælstand, at nú verður tosað um at fara varliga, ti tað skulu breið- ar herðar til at bera góðar dagar. Onki landsstýri uttanum javnaðarflokkin Javnaðarflokkurin hevur sjálvandi ikki verið einsa- mallur um hesi væleydn- aðu tiltøk, men tá hugt verður afturum bak, so hugsi eg, at ikki bara javnaðarfólk sum mong onnur við eru samd um, at tað var í tøkum tíma, at Feroya Javnaðarflokkur fekk sæti á tingi. Flokkur okkara er nú vorðin ikki bara accepteraður, men av teim flestu góðtikin sum tann flokkur, ið hevur havt sterstu ávirkan á fer- oyskan politikk í nýggjari tíð. Eg man neyvan siga ov nógv, tá eg haldi, at eingin politiskur flokkur á tingi í dag man vera hugaður til at skipa lands- stýri uttenim javnaðar- flokkin. Hetta er ikki or- sakað av, at tingmenn javnaðarfloksins eru betri ella vísari politikarar enn aðrir, men flokkur okkara fann tidliga tað politiska stevið — her hugsi eg Framhald á síðu 12