leygardagur 4. februar 1978síða 9

Nr. 9 — 4. februar 1978 sosialurin du stúvað seg saman við proviantinum. Einki var at gera, enn at lata teir verða, men tað varð bein- anvegin gjørt teimum greitt, at teir bert fingu løn fyri yvirtiðina. Tó stóð verri til umborð á einum av teim smærru hvalabåt- unum. Har hevdu ikki færri enn 14 mans krógv- að seg umborð. Tá menn vórðu varir við teir, vóru vit komnir nak- að vestur um Ongland, og mátti hesin báturin seta inn í Onglandi við monn- unum. Í einum eðrum báti, vóru tveir funnir deyðir niðri í rennisteini- num. Tað hevur ivaleyst verið ov lítið av frískari luft har, so tað skilst, at tað vóru nógvir, sum hev- du hug at sleppa við á ti- líkar túrar. Eitt, sum trekti nógv, var lenin. Hon var ógvuliga góð, nógv betur enn við farma- bátum ella eðrum. Fyri niggju mánaðar, sum túr- urin vardi tilsamans, fekk eg 3.600 kr. Tá var vanlig ársinnteka hjá einum fiskimanni 700 krónur. Nógvur proviantur Túrurin vardi í umleið hálvt ár, og hugsa vit um, at vit skuldu hava provi- ant við til meir enn 200 mans í eitt hálvt ár, var ikki smávegis, vit høvdu við. Teir, sum hevdu ar- beitt uppá proviantin segdu, at tað gingu fleiri dagar at fáa alt umborð. Hóast nógvir dagar gingu frá tí, vit hevdu bunkrað í Curaqao, og til vit vóru komnir uppá pláss, so gekk tíðin skjótt. Allir mans vórðu settir til at skilja epli. Tað var eitt eðiligt arbeiði. Úr Cape Town 26. september: Holdes menstring: Afgang Cape Town. Theodor lesur úr dagbókini hann førdi fyri túrin. — Tað var so nógv fólk umborð, og eingin kendi hvenn annan. Tað var tí neyðugt, at allir skuldu Við Ólavi Halga var Theodor í 11 ár standa á dekkinum, so- leiðis at tað bar til at telja fólkið. Onkrir av norð- monnunum hevdu áður arbeitt á hvalasteðini í Lopra. Hetta fekk eg seinri at vita. Vit hevdu av allar besta veðri úr Cape Town og niður í ísin. Frá Cape Town var siglt at kalla beint suðureftir, og hugsi eg, vit sigldu umleið eina viku. Tá vit nærkaðust ísinum, fór ein av hvalabátunum fram- um. Manningin á hesum hevði verið har fleiri ferðir áður, og vóru kunnugir við viðurskiftini. Hetta var serliga fyri at finna, hvar best var at leggja hvalakókaran. Vit skuldu liggja innan fyri ísin; har var slættari. Hvalakókarin, sum vit vóru við, var ein av teim- um gomlu. Tá vóru einir tveir, sum kundu hála hvalirnar upp gjøgnum hekkuna. Tá vit so vóru komnir upp á pláss, fóru teir smærru hvalabátarnir út at veiða. Væl gekst, og nógvur hvalur var at fáa. Tað sá út sum tað trekti eystureftir, og fóru hvala- bátarnir sama veg tvert við ískantinum. Vit vóru tá eysturi á 140 gradum. Størsti hvalurin 117 fótur Á hesum túrinum fingu vit 1086 hvalir, og fram- leiddu vit 88.000 fet. Tað var somikið nógv til at fáa av bláhvali, at tað so at siga bert varð roynt eftir honum. Stersti hvalurin vit fingu var 117 fetur. Tá hesin hvalurin kom á borði vóru glómur í monnum. Teir søgdu, at tilikir hval- ir ikki vóru um hesar leið- ir. Sum sagt var hetta ein av teimum eldru hvala- kókarunum, so hvalirnir máttu flensast, meðan teir lógu uppá síðuna av skip- inum. Eisini nýttu teir so- kallaðar doriur. Fyrst bleiv hvalurin flensaður har frammi. Frammi á a Tá íslendski trolarin Jón Baldvinsson fór á land í 1955 skipinum vóru sokallaðir spikplanir, og fingu teir skorið gjøgnum 'spikið langar álir aftur eftir hval- inum. Hesar vóru síðani hivaðar umborð á dekkið. Búkurin var somuleiðis skorin frá, men tá hann skuldi hivast umborð, máttu tveir ella triggir bummar til. Hesir lyftu eini 25 tons hver. Alt var síðani koyrt í teir stóru ketlarnar har afturi í skip- inum. Hetta var ikki sum degurðapotturin heima. Bert hevdið á hvalinum vigaði eini 25 tons. Hval- irnir lógu um 100 tons hver. Roknað verður við einum tonsi til fótin. Vit vóru allir mynstraðir upp á tvey ár. Hetta var av teirri grund, at um vit ikki sluppu útum aftur ísin, máttu vit bert vera liggj- andi veturin yvir. Annars er tíðarskeiðið til at skjóta hval bert til einaferð í mars. Tá byrjar veturin har niðri. Hetta var fyrsta árið, at vit ikki fóru inn í sjálvt Rosshavið. Uttanfyri Rosshavið liggur ein is- brúgv, sum ein noyðist í- gjøgnum, men innanfyri er eingin isur. Hesaferð fóru vit als ikki inn hagar, ti tað var nógmikið av hvali uttanfyri. — Eg minnist ein dag- in, tá fingu bátarnir 24 hvalir. Tá máttu bátarnir steðga við at fara út aftur til vit vóru klárir aftur at taka ímóti. Hægsta vit kundu arbeiða var 800— 1000 fot um samdegrið, og hvalirnir kundu heldur ikki vera ov gamlir. Í januar kom tangabát- ur til okkara eftir lýsinum, vit tá hevdu framleitt. Annars sóu vit ongan annan hesa tíðina. Heima aftur Vit sigldu heimaftur við fullum farmi fram við ís- kantinum. Nú einaferð vóru vit allir róptir upp á dekkið at hyggja eftir Prinsesse Ragnhildsland. Hetta sama år hevdi ein norskur flågvari funnið hetta landið. Tá var nors- ka prinsessan Ragnhild fødd, og fekk hetta nýggja landið navn eftir henni. Vit hildu leiðina víðari, og fóru, eins og á útferðini, eisini hesaferð inn aftur í Cape Town, at taka olju og proviant. Heimaftur hevdu vit av ringasta veðri. Vit vóru tá noyddir at sleipa tveir av teimum smærru bát- unum, sum ikki kundu klára seg í ódnarveðri- num. Hetta var gjøgnum 40 gr. beltið — tað sokall- aða stormbeltið. Hetta gongur líka frá suðurend- anum á Suðuramerika og heilt tverturum. Tvey ár at sleppa av við lýsið Úr aftur Cape Town varð aftur steðgað í Wal Walsh Bay. Hvalabátarnir vóru allir lagdir har, og vit tóku fólkið av teimum, burt- ursæð frá nekrum fáum, sum skuldu vera eftir sum vaktarmenn. Vit bunkr- h Fi Deyðsiglari i illveðri aðu so aftur í Kap Verd- isku oyggjunum. Plássið æt St. Vincent. Hetta var seinasta plássið vit vóru inni í, áðrenn vit, 40 dagar seinri, aftur vóru í Sande- fjord. Somikið gjerdi tann figgjarkreppa, sum tá var um allan heim, at hesin báturin, sum vit hevdu verið við, lá í heili tvey ár, áðrenn hann slapp av við lýsið. Eg minnist hetta, tí vit beinanvegin fingu nak- að av avrokningini, og Framhald á síðu 12