mikudagur 1. mars 1978síða 6

Síða 6 sosialurin Nr. 16 — 1. mars 1978 Nevndin til kannan av ídnaðinum i Føroyum: Nevndin skal koma vid áliti i summar Í fjør heyst setti landsstýrið eina nevnd, sum skal kanna og endurskoða ídnaðin í Føroyum. Nú fyriliggur fyrsta úrslitið av nevniliga ein fullfiggjað arbeiðinum, skráseting av øllum virkjum í landinum Júst skrásetingin er ein sera týðandi partur av ar- beiðinum hjá ídnaðar- nevndini, tí henda skrá- seting er sjálvt grundar- lagið udnir tí víðari ar- beiðinum. Í 1974 varð roynd gjørd at skráseta øll idnadar- virkir í landinum. Henda skrásetingin varð tó óg- vuliga ófullfiggjað, og tí vórðu teir báðir verkfrød- ingarnir, Óla Svend Nolsee og Jákup Magnus- Uttast frá vinstru: Ola Svend Nolsøe, verkfrødingur, Tórmóður Dahl, idnadarrådgevi sen, bidnir um at taka sær av hesum arbeiði. Teir fóru í gongd við fyrireik- ingarnar i september í fjør og leggja nú síðstu hond á tað innsavnaða tilfarid. Ætlanin er at goyma allar upplýsingarnar í einum kartoteki, sum skal ajour- forast hvert ár. Vit prenta her í blaðnum partar av kanningunum. Ætlanin er annars, at nevndin, sum sett er at kanna og endurskoða ídn- og Jákup Magnussen, verkfrødingur TALVA 1 % av ellum %av % av Virkir íbúgvum saml. fólki Økid Fólkatal ialt Menn Kvinnur Søla i Før. seluni í vinnu Norðoyggjar 5679 61 431 148 116886 137 159 136 Eysturoy 8919 97 830 344 260290 21,5 35,4 27,7 Noråstreymoy 3221 29 146 46 27220 7.7 3,7 4,5 Sudurstreymo 13156 223 1345 134 227644 31,6 31,0 36,0 Vågoy 2724 46 155 37 27432 6,6 3,1 4,5 Sandoy 1576 26 68 33 13047 3,8 1,8 2,4 Suðuroy 5702 54 350 130 61914 13,7 8,4 11,3 536 3323 922 734433 Fólkatal tilsamans 31/12 1976: 41575 adin i Føroyum skal koma vid einum åliti til lands- stýrið einaferð i summar. Í nevndini sita: Arne Ol- sen, formaður, Trúgvi Jo- hansen, Tórmóður Dahl, Olaf Olsen og Guttorm Djurhuus. Vit kunnu nú spyrja, hví landsstýrið hevur sett eina tílíka nevnd. Svarið er at finna í teimum við- merkingum, sum lands- stýrismaðurin í ídnaðar- málum, Jákup Linden- skov gjørdi i fjør heyst til setan av nevndini. Her verður m.a. sagt: Tað eru nú liðin nekur ár síðani Ídnaðargrunnur- in og Menningargrunnur- in byrjaðu at virka. Hesir grunnar vórðu stovnaðir við nokk so stuttum mill- umbili. Árini síðani hava víst, at teir hava rekt eina týðandi uppgávu í samfel- agnum. Tað hevur tó víst seg, at hent hevði verið, um ein endurskoðan fór fram, tí eyðvitað eru tað tættir, sum betur kundu sam- skipast, soleiðis at so nógv sum møguligt verður undir einari umsiting. Her er eisini at hugsa um tær ymsu heimildir, landsstýrið hevur bæði við beinleiðis møguleika at játta pening og at veð- halda fyri lánum eftir galdandi lógum. Mælt verður til, at landsstýrið setur eina nevnd (starvsnevnd) til at koma við áliti um evt. um- skipan, nýskipan og ann- ars gjølligari umhugsan um, hvussu vit eiga at leggja til rættis fyri ver- andi og komandi ídnaði í Føroyum, bæði av gald- andi lógum og heimildum og uppskotum um nýggj- ar vegir at ganga, her- uppii at fáa frá hondini skráseting av føroyskum ídnaði. Skotið verður upp, at hovuðsekini, sum nevndin skal viðgera, verða hesi: 1. Skráseting. 2. Yvirlit yvir idnadar- útbyggingina — tilmæli um ábetur og eisini vísa á TALVA 2 Á umleið 87% av virkjunum arbeiða 1 til 5 fólk Á umleið 10% av virkjunum arbeiða 10 til 50 fólk A umleið 3% av virkjunum arbeiða yvir 50 fólk gongdari leiðir, har me- guligir skeivleikar eru í útbyggingini. 3. Viðgera ta skipan, sum idnadurin arbeiðir undir í dag og gera tilmæli um meguligar ábetur. 4. Viðgerð av figgjar- viðurskiftunum hjá idn- aðinum — gera tilmæli um meguligar ábetur og samskipan av fíggjanini og serliga leggja dent á eina metan um tervandi stuðul til útbygging. Kanningin skal fevna um viðurskiftini hjá idn- aði, sum fellur uttanfyri vanlig fiskavirkir og skipabyggifiggjan. Í einum parti av skráset- ingararbéiðinum hava Óla Svend Nolsøe og Jákup Magnussen gjørt upp samlada umsetningin hjå øllum virkjum i landinum. Somuleidis eru teir komnir fram til, hvussu arbeiðs- fólkið er býtt millum tey ymsu plåssini i Føroyum. Skrásett eru umleið 650 virkir innan ídnað, hand- verk og tænastufyritøkur við einari samlaðari selu upp á umleið 800 mill. krónur. Á hesum virkjum ar- beiða tilsamans 4250 fólk, harav eru 3300 mannfólk og 950 kvinnur. Av teimum umleið 650 virkjunum eru eini 100 Kósavirkið — eitt tað stersta virki í landinum sjálvsteðugir, ið arbeiða innan handverk viðhvert og aðrar tíðir rógva út, eru til skips o.s.fr. Av teimum 800 mill. krónunum eru umleið 250 mill. kr. frá 17 vanligum flakavirkjum við tilsam- ans 1200 arbeiðsfólkum. Av hesum eru 600 mann- fólk og 600 konufólk. Við Øðrum orðum hevdu flakavirkini í 1976 umleið 33% av samlaðu seluni og 28% av arbeiðsfólkinum. (18% av mannfólkunum og 63% av konufólku- num). Talva 1 visur talið á virkjum, arbeiðsfólkum og umsetningin hjá virkj- unum. Tá vit t.d. her síggja, at umleið 100 virk- ir í Eysturoynni hevdu ein sterri umsetning í 1976 enn gott 200 virkir í Suð- urstreymdy, kemst tað av, at í Eysturoy eru nógvar størri fyritøkur. Har eru t.d. 6 flakavirkir, 2 sildamjølsvirkir og síð- ani Skála Skipasmiðja. Á talvu 2 síggja vit, hvussu nógv arbeiðsfólk virkini hava. Umleið 87% av virkjunum í Feroyum hava frá 1—10 fólk í arbeiði, 10% liggja mill- um 10—50 fólk, og 3% av virkjunum í landinum hava meira enn 50 fólk í arbeiði.