leygardagur 11. mars 1978síða 6

Síða 6 sosialurin Nr. 19 — 11. mars 1978 Latið okkum fara undir regluligar sjónvarpssendingar við fostum senditíðum og undir eftirliti skjótast gjørligt Sjónvarpsfelagið varð stovnað í 1967. Í enda- málsgreinini í lóg felags- ins stendur: a. at útvega loyvi til royndarsjónvarp. b. at leggja fasta ætlan fyri royndarsjónvarpi, bæði figgjarliga, tekniskt og fyri sendingum. c. at fáa i lag eitt før- oyskt sjónvarp, sum kann rekka alt landið. Felagið hevur sekt landsstýrið um loyvi at skipa fyri lokalum roynd- arsjónvarpssendingum í Havn. Seinast hetta varð gjert var á heysti 1975, tá felagið hevði fingið nýggja nevnd. Hóast felagið hev- ur rykt landsstýrið eftir svari, er enn einki frætt haðani. Í hesi 11 árini, ið liðin eru, síðani felagið varð stovnað, hevur tann tekn- iski framburðurin innan hetta ekið verið alstórur. Tað, sum tá var næstan tekniskt óhugsandi, er í dag vorðin sjálvsagdur veruleiki. Sum eina fylgju av hesum tekniska fram- burði, hava vit ta seinastu tidina sæð, hvussu video- kassettu sjónvarpstól streyma inn í landið. Stovnar, felog og einstak- lingar í stórum tali ogna sær hesi tól, sum eru óg- vuliga dýr at keypa. Eitt slíkt anlegg kostar umleið 25.000 kr. og herafturat skal so gjaldast fyri kas- settubond. Tað sigur seg sjálvt, at tað verða bert tey, sum frægast eru fyri figgjar- liga, ið hava ráð at keypa hesi tól. Tað má haldast at vera Orimiligt, at tey, ið ikki hava ráð at keypa hesi tól, skulu vera við sviðið soð og einki síggja. Tað kann heldur ikki vera rætt, at fólk, sum fegin vilja síggja sjónvarp, skulu noyðast at fara út í felog ella klubbar av ym- iskum slagi, ístaðin fyri at kunna siggja tað heima hjá sær sjálvum. Kanska kundi tað eisini hjálpt til, at tey ungu sótu eitt sind- ur meira heima um kveld- arnar enn tey gera. Eisini er at hava í huga, at tey mongu eldri og brekaðu, sum sjáldan koma út um eina gátt. Hjá hevði sjónvarpið hent at havt. teimum verið Sum teimum flestu kunnugt, hevur radio- teknikkari í Havn sent sjónvarp í litum eina tíð. Hóast hesar sendingar hava verið rættiliga til- vildarligar, bæði hvat við- víkir senditið og tilfari, so havi eg skilt, at tær kort- ini hava verið rættiliga væl umtóktar, og tað kom ti illa við, tá sendingarnar brádliga vórðu steðgaðar av legregluni. Tað má kortini ásannast, at hett- ar, at privatmaður uttan eftirlit av nekrum slag, sendir sjónvarp gjøgnum luftina, er ikki tann rætti mátin at loysa hetta mál uppá. Tá tað frættist, at send- ingarnar vóru steðgaðar av legregluni, gjørdi nevndin í felagnum av at lýsa til almennan fund til viðgerðar av sjónvarps- málinum. Fundurin varð so hildin 12. januar 1978, og var nógv fólk á fundi- num. Eftir áheitan frá nevndini, skrivaði megin- parturin av fundarfólki- num undir eina áheitan til Tórshavnar Býráð, um yvirfyri landsstýrinum at viðmæla, at felagnum verður loyvt at skipa fyri regluligum royndarsjón- varpssendingum í Havn sum allarskjótast. Áheit- anin varð síðani handað býráðsformanninum. A fundi 9. februar 1978 samtykti býráðið ein- mælt at stuðla og taka undir við sjónvarpsfelags- ins áheitan á Feroya Landsstýri, og mælti bý- ráðið til, at loyvt verður sjónvarpsfelagnum, ella kommununi í samarbeiði við sjónvarpsfelagið, und- ir eftirliti at skipa fyri lokalum regluligum sjón- varpssendingum í Havn sum allar skjótast. Tá tosað ella skrivað verður um sjónvarp í Fer- oyum, verða ofta met- ingar settar fram, um hverjar fyrimunir, ella hinvegin, hverjar vansar sjónvarpið kann bera í sær. Tað verður ofta fert fram, at sjónvarpið kann skaða feroyska mentan og føroyskt mentunarliv. Eg trúgvi kortini ikki, at nakar veruliga tryr uppå, at tað, at vit senda sjón- varp einar 10 tímar um vikuna veruliga skal J. Karter Højgaard, form. i Sjónvarpsfelagnum ] — Eg trúgvi ikki, at nakar veruliga tryr uppá, at tað, at vit senda sjónvarp einar 10 tímar um vikuna veruliga skal kunna skaða mentunarlívið her á landi. Persónliga trúgvi eg í hvussu so er einki uppá tað, skrivar J. Karter Hejgaard m.a. í panelgreinini kunna skaða mentunarliv- ið her á landi. Persónliga trúgvi eg í hvussu so er einki uppá tað. Í Dimmalætting 18. februar í ár hevði Tórmóð- ur Dahl drúgva grein um sjónvarp. Eg skal íkki gera stórvegis viðmerk- ingar til tað, hann skriv- aði, tí greinin var jú, úr enda í annan, tann reina ræðslupropaganda ímóti sjónvarpi í Feroyum. Tað má átalast, at hesin maður, ið er verkfreðingur og situr í almennum starvi sum idnadarrådgevari, i blødunum alment slongir ut óprógvaðar påstandir um, at sjónvarpið kann vera heilsuni at stórum skaða, eitt nú at tað kann skaða eyguni. Serlækni í eygnasjúkum, sum eg havi fyrilagt spurningin, upplýsir, at hetta er tað reina mesn. Einki prógv er fyri, at so er. Tað skuldi ikki undra meg, um tað vóru mong, ið gjørdust eitt sindur kløkk, tá hann í greinini skrivar, at radio- aktivar geislingar frá lit- sjónvarpstólum liggja um ásetta vandamark, og í flestu forum væl yvir tað mark, ið heimskendi svenski radiologurin og professarin Siverts metir eigur at vera hægsta mark. Eg kenni ikki hend- an svenska radiolog og professara og veit heldur ikki, hvat hann hevur skrivað um hetta evnið, men eg havi kannað, hvat Sundhedsstyrelsen, Sta- tens institut for strálehygi- ejne í Danmark sigur um røntgengeislingar frá lit- sjónvarpstólum, og har verður greitt soleiðis frá: »Farvefjernsynsmod- tagere arbejder med en højspænding på ca. 25 kV og der produceres således en del røntgenstråling i billedrøret. I moderne farvefjernsynsapparater er der ingen andre kom- ponenter, der kan genere røntgenstråling, idet de er fuldtransistoriserede. Den i billedrøret dannede rønt- genstråling bliver stand- set i rørets glasvæg, så- ledes at man ikke kan konstatere skadelige rønt- genstråling fra fjernsyns- modtagere. Den modtag- ne dosis er selv for en flittig fjernsynsseer altså fuldstændig forsvindende i forhold til den naturlige baggrundsstráling.< Tað er væl ongin, sum trýr uppá, at hesin stovn- ur er heftur av sjónvarps- idnadinum. Tað verður eisini í greinini gjørt nógv burtur úr, hvussu kostnaðarmik- ið sjónvarpstól eru og tí ágóða handilsmenninir fáa av seluni, men tað verður onki sagt um, hvussu mik- ið av ti peningi, ið eitt sjónvarpstói kostar, fer í landskassan. Skalt tú keypa eitt sjónvarpstól, mást tú rinda 30% í tolli, 13% í umsetningsgjaldi og omanå verða so lagdar kr. 300,00 fyri hvert sjón- varpstólið, t.v.s. at ca. 1/3 av tí, sum tú skalt rinda fyri eitt sjónvarpstól fer í landskassan. Tað verður eisini í greinini sagt, at Hilmar Kass, løgtingsmadur í orðaskiftinum á tingi um løgmansrøduna, skal hava gjørt seg til talsmann fyri, at hesum privata sjón- varpsfelagi verður givið loyvi at halda fram við sendingum sínum. Hetta kann Hilmar Kass sjálv- andi ikki hava sagt, tí Hilmar Kass er útmerkað væl greiður yvir, at sjón- varpsfelagið ongan sum helst lut hevur átt í teim- um sjónvarpssendingum, sum higartil eru farnar fram í Havn. Eg vil fegin siga tað so greitt, at tað ikki er til at misskilja, at sjónvarpsfel- agið ikki fer undir at skipa fyri sjónvarpssendingum uttan so, at felagið frá myndugleikunum hevur fingið loyvi til tess. Held- ur ikki fer felagið at senda tilfar, sum ikki er fingið til vega á fult út lógligan hátt. Tosað hevur verið rættiliga nógv um, at for- oyingar kanska um nøkur ár kunnu síggja sjónvarp frá einum telesatelitti, sum ætlanir hava verið frammi um, at norðurlond í felag skulu skjóta út í rúmdina. Eftir hvat frætt er, hevur henda ætlan eftir ollum at døma fingið mønustingin á fundi i Norðurlandaráðnum fyri stuttum. Fyri okkum for- oyingar er tað helst eingin missur í, at hesar ætlanir ikki verða fordar út í lívið. Ókeypis hevði tað helst ikki verið at sæð sjónvarp um henda telesatelitt, og vit føroyingar høvdu so i hvørt fall ikki havt nakran sum helst møguleika, at havt eftirlit við teimum sendingum, ið haðani komu. Í panelgrein síni her í blaðnum næstseinasta leygardag, ásannar Dånj- al Pauli Danielsen, lands- stýrismaður, at tað nyttar ikki at bera seg undan í sjónvarpsmálinum. Hann kundi hugsa sær eina fyribils skipan, ikki bert fyri Havnina, men helst fyri meginpartin, sum ikki allar Feroyar. Eg eri samdur við landsstýrismannin í hes- um sjónarmiði. Men eg vil kortini heita á landsstýrið um at fylgja áheitan Tórs- havnar Byråds, um at sjónvarpsfelagnum ella kommununi í samarbeiði við sjónvarpsfelagið, und- ir eftirliti, sum eina byrj- an, verður loyvt at skipa fyri lokalum regluligum sjónvarpssendingum i Havn. Eg eri fullvisur i, at fel- agið er ført fyri at skipa fyri sjónvarpssendingum í litum, sum kunnu siggjast um alla Havnina. Tann tekniski spurningurin er loystur, og krevur bert smáar ílegur, umleið kr. 25.000 til keyp av sendar- um, antennum v.m. Tað er greitt, at vit bert í ógvuliga lítlan mun, av figgjarligum grundum, eru førir fyri at gera før- oysk sjónvarpsprogramm- ir. At gera serlig føroysk sjónvarpsprogrammir krevur stórar peningaligar ílogur, sum eg ikki trúgvi, at føroyingar vilja offra. Heldur ikki, um vit ein dag fáa alment sjónvarp her å landi. Tad er einki at ivast i, at vit kunnu fåa alt tad tilfar av upplys- andi og undirhaldandi slagi, ið vit ynskja frá Danmarks Radio, og eisini frá hinum norðanlondun- um til ein yvirkomiligan pris. Eg vil ti einaferð enn heita á landsstýrið um at geva tað neyðuga loyvið, so vit sum skjótast kunnu fara undir fyrireikingar- nar. J. Karter Højgaard