leygardagur 11. mars 1978síða 8

Síða 8 sosialurin — Vit steðgaðu upp fleiri ferðir á veg til lands. Seinastu ferð, motorurin steðgaði, var alt at seta í gongd við horvið — tappurin, svinghjólið, mettr- ikkurin og fjødurin. Tá var tað, at seglid bjargadi okkum. Soleidis greiðir Kristian Debes, båtabyggjari å Tvøroyri frå ti, honum var fyri, tann dagin, tá fyrsti innstall- eringurin á Tveroyri gekk burtur Bátasmiðjan á Tvøroyri hevur sum árini eru runn- in bygt mangan vælabåt- in. Ein av teimum, sum arbeiða har, er Kristian Debes. Hann hevur starv- ast sum bátabyggjari á Tveroyri alt sítt lív. Vit hava biðið hann greitt okkum eitt sindur frá onkrum, sum hann minn- ist aftur á hvat bátasmíði viðvíkur — Fyrsti feroyski mo- torbáturin, sum eg veit um, varð gjerdur á Sandi. Ein danskari var komin til Havnar við einum motori og hesin varð settur í bátin. Hann æt Danne- brog, var 6-mannafar og bygdur í 1912. Tað vóru fleiri motor- bátar undir fyrra heims- bardaga. Men tað gekk illa og gingið varð yvir til innstalleraðu bátarnar. I lr Innstalleringar Fyrsti innstalleraði bátur- | in varð gjørdur her vest- anfyri á verkstaðnum. Hann æt Grani. Oliver Enni lat bátin byggja um- leið 1925. Hesin báturin gekk burtur í 1930. Um hesa hending greiðir Kris- tian Debes soleiðis frá: — Grani gekk burtur her uttanfyri fjørdin. Vit vóru útrónir henda dagin í einum seksmannafari. Hetta var ein heldur ó- lagaligur dagur. Vit hev- du eitt nýtt seksmanna- far, men motorurin, vit hevdu var gamal. Tá bleiv drigið í myrkri og farið út um morgunin. Henda morgunin, bát- arnir legdu avstað, var nakað av vindi og heldur tungur sjógvur. Kanska vánaligt útróðrarveður. FR ar bø Men tað var einki annað til at taka enn at fara av- stað. Tað vóru systursyn- ir mínir, sum áttu hendan bátin, vit fóru við. Pápi teirra var ikki heima, so eg tók mær av teimum. Eisini hevði eg verið við til at gera bátin og fáa mo- torin í hann. Tað var ein gamal motorur, sum vit hevdu keypt úr Íslandi. Vit hevdu keypt hann fyri 250 krónur. " var ein av teimum við ludihøvai og hann gekk við ráolju. Men so hevði hann vatn- innsúgving, soleiðis at tá hitin var komin í hædd- ina, kundu vit regulera vatnið saman við oljuni. Tað gav so góða kraft. Henda dagin vóru allir bátarnir um hesa sunnaru leiðina — mest her úti fyri fjøråinum, men henda # - Snotuligur er hann á at líta. Hetta er seinasti nýbygningur, teir hava gjørt Kristian Debes hevur verið bátabyggjari at kalla alt sítt liv morgunin nakað uttarliga. Tá so innrákið kom, slætt- naði í sjónum og bar til at fara at royna tær norðaru leiðirnar. Vit vóru av teim fyrstu, sum sigldu norð- yvir. £ Få í Nr. 19 — 11. mars 1978 Seglið bjargaði okkum Seglið bjargaði okkum — Minnist meg rætt, vóru vit tveir bátar henda dag- in, sum vóru um ta norð- aru leiðina. Hin báturin sat inn suður frá okkum. Vit komu beinanvegin í fisk, men so fór hann at fríska vindin aftur, eyst- fallið tók seg upp innan- fyri okkum og agnið fór at ganga undan. So varð tosað um at fara til hin bátin at fáa sær agn, men teir vóru eisini skilamenn á tí bátinum og rýmdu, tí eystfallið tók seg upp inn- anfyri. Vit vóru so har, til ljóst varð og fóru so at sigla. Motorurin steðgaði nakrar ferðir, áðrenn vit komu til lands. Tá motor- urin steðgaði seinastu ferð, fekst hann ikki aftur at ganga. Alt at seta í gong við, var farið úr. Tappurin vekk, svinghjól- ið vekk og somuleiðis var við metrikkinum og fjød- urini. Eisini hevdu vit nógvan fisk í bátinum, og sjogvurin var ringur, men tað sum bjargaði okkum, var, at vit hevdu eitt gott segl. Vit vóru toluliga væl mannaðir, settu seglið á og hildu til lands. Grani, sum tann dagin gekk burtur við øllum fimm monnunum, sum við vóru og allir vóru úr Øra- vik, kom ongantíð norður- um. Vit sóu hann ongan- tið aftur. Tann seinasti báturin, sum var í sam- band við Grana, sá, tá teir skiltust, at teir vóru komnir í fisk og sótu og drógu. Soleiðis endaði segan um fyrsta innstall- eringin, sum bygdur varð á Tveroyri. Bátar til Íslands — Seinri vóru so fleiri inn- stalleringar gjerdir her. Eisini gjørdu vit nakrar bátar til Íslands. Tað var so skjótt, at íslendingar frættu um feroyska bátin og hevdu teir stóran á- huga at keypa hann. Teir vóru gjerdir heilt lidnir — motorar í — og fóru teir til Seyðisfjorðin. Íslending kendu alt til feroyskar bátar. Tað var jú við hes- um bátum, feroyingar hevdu róð út á Eystland- inum. — Sum vit síggja í dag, eru nógvir innstalleringar í vinnu á Tveroyri. Hava tverámenn tradition fyri at rógva út við tilikum bátum? — Ja, útróður hevur altið verið nógvur her á Tveroyri og bátarnir hava verið nógvir. Úti í Froðba, har eg altið havi búð, var einki annað enn útróður. — Var meiri fiskur fyrr enn nú? — Nei, tað haldi eg ikki. Eg haldi, at tað hevur verið meira fiskur nú. Amboðini eru so nógv betri nú. Men sjálvandi bar eisini til at fáa fisk fyrr. T.d. um summarið — sildafiskur var og meira var til miðis. Tað vísur seg ikki at bera so væl til nú. — Verða somu miðini nýtt í dag sum fyrr og hava menn funnið nýggj? — Ja, miðini frå goml- um døgum kenna vit tey allar flestu. Um nyggj eru — ja, har ein fær fisk, so hyggur hann inn å land og sigur, at eisini tad er eitt mið. — At finna eitt mið — verður tað hildið dult fyri eðrum? — At goyma í minni- num alt hetta um mið er ikki so lætt í dag, tað var nógv lættari fyrr. Fyrr hugdu menn inn á land, men í dag hyggja teir í radaran. Í nógvum forum er tað so, at verða teir spurdir, heimafturkomnir, hvar teir hava verið, so