leygardagur 11. mars 1978síða 9

Nr. 19 — 11. mars 1978 sosialurin Gamla bátasmiðjan, sum ikki longur verður brúkt, stendur beint uttan fyri kaiina vita teir ikki. Sjálvandi vita teir, á hverji positión, teir hava fingið fiskin, men fyrr var tað so, at hver steinur hevði navn. Men hetta hava teir yngru onga skuld í, at teir ikki vita. Eingin hevur sagt teimum tað. Sum sagt, so eru ýtini tey somu, nøvn- ini eru ikki skift, men teir kenna ikki navnið á teim- um. Bátasmiðjan á Tvøroyri — Í letuni er bert tann eina bátasmiðjan her á Tveroyri. Hava annars nógvir bátasmiðir verið her á staðnum? — Gamli Hanus, teir kallaðu, hann smíðaði bátar, hann kom úr Nóls- Teir leggja dekk í bátin hjá Niels Merk. Henda bátin bygdu teir har á verkstaðnum fyri níggju árum síðani oy og Georg á Brúgv smíðaði bæði róðrarbátar og motorbátar, men ann- ars minnist eg ikki til annað enn her i båtasmidj- uni og i ti gamla verk- staðnum uttanfyri kaiina. — Kristian er tíðinda- fróður maður og greiðir okkum frá onkrum, sum hann minnist aftur til. — Fyri einum seksti ár- um síðani var aktivitetur á Tveroyri. Tá bygdu vit millum annað ein motor- bát. Hesin æt Skortur. Hann sigldi í fastari rutu til Havnar, eins og Smyril ger í dag. Hann varð gjørdur i verkstaðnum. Tá var eg ikki byrjaður at ar- beiða har, men eg gekk har. Hann sigldi fyri Smyril — tann Smyril, sum tit sigla við nú. Hann sigldi fast millum Suður- oynna og Havnina við posti. Báturin var 16 tons stórur og hevði ein 16 hesta stóran motor og var hvert sprekið í honum eik, uttan dekkið, sum var úr furu. Hetta var í 1918 — 19. Hesin báturin sigldi við posti í eini seks ár. Eisini vórðu tveir aðrir eins stórur bátar bygdir inni í sama skúrinum. Teir vóru drignir út, áðrenn stýrihúsið varð sett á teir. Skipabátar Í árunum 1921—22 var nógv arbeiði við at gera skipabátar. Av sluppum máttu vera til samans einar fimti og hesar høvdu allar sín ritubát. Hetta var bátur, sum varð nýtt- ur til at útvega sær agn við, men hesin báturin var so mikið lítil, at hann ikki kundi verða nýttur sum bjargingarbátur. Hann kundi ikki bera alt fólkið. Eg haldi, tað var í 1921, at lóg varð gjerd um, at skipini skuldu hava bjarg- ingarbát. Hesir skuldu vera einar 23—24 føtur til longdar, og taka einar 23 mans. Knípið var við plåssinum umborð á sluppunum, so stavnurin skuldi helst fara so lágt niå . framman, at hann skk undir bummin. Plássið aftureftir, sum eisini var knipid við, gjer- di, at neyðugt varð at skera burtur úr fiskakass- anum fyri aftara endanum á bátinum. So var tað ar- beiðið gjert, at skipið hevði fingið bjargingarbát og var farið út á havið, so skuldi báturin setast út fyri at fáa sær agn. Tó vóru teir so stórir, at teir vóru ringir at fáast við. So Síða 9 var eitt at gera og var tað ein minni bátur til tað ar- beiðið. Hann skuldi eisini hava pláss og einki annað pláss var uttan uppi í hin- um bátinum. Hetta vóru teir sokallaðu tommarnir, sum tá vóru bygdir Hetta gav sjálvandi stórt arbeiði til verkstaðið og vóru ofta triggir bátar bygdir í senn. Tá arbeiddu upp í átta mans har — Tit hava ikki bert bygt bátar har á verkstað- num? — Nei, tað kom so ein tid aftur, tá seint í tjúg- unum, tá teir fóru at seta motorar í skipini. Skipini vópru uppi á beding har inni — fingu skrúvu i- setta. Ruff bleiv gjert og stýrihús og varð hetta alt gjørt á verkstaðnum Hetta vóru mest skipini hjá Mortensen og tey á Hvitanesi, sum vit høvdu við at gera, endar Kristian Debes prátið við Sosialin Teir standa við lokið verk... frá vinstru Andrias Olsen, Johan Olsen, Kristian Debes og Niclas Olsen Triðja ættarliðið í bátasmiðjuni Vit hittu eisini Johan Ol- sen, sum nú stendur fyri bátasmiðjuni. Johan er sonur Niclas Olsen og abbasonur Andrias Olsen, sum allir hava arbeitt sum bátasmiðir. — Hevur bátasmiðjan nógv at gera? — Ja, heilt nógv — bæði nýbygningar og um- vælingar. Fyri tað mesta eru tað bátar her á pláss- inum. Til tíðir hava vit so nógv niðurfyri av arbeiði, at vit noyðast at siga åvis arbeiði frá okkum. Í letuni hava vit ein bát inni, sum vit skulu leggja dekk í. Henda bátin bygdu vit fyri niggju árum síðani. Tað er Niels Merk í Sand- vík, sum eigur båtin. Annars hava vit júst nú gjørt ein nybygning til ein mann å Tvøroyri. — Kunnu vit ikki siga, at tad at vera båtabyggj- ari hjá tykkum er gingið i — Jú, tað kann sigast. Abbi min, Andrias Olsen var båtabyggjari. Tad hevur verið fyrst í hesi eldini, hann fór í læru hjá bátabyggjaranum Dánjal Mortensen og seinri fóru pápi og hann í Líðina og bygdu hetta verkstaðið. — Tú ert útlærdður timburmaður og nú báta- byggjari? — Eg havi altid havt áhuga fyri bátasmíði og havi fylgt við arbeiðinum hjá teimum her á verk- staðnum. Eisini var eg tvey ár í Grenlandi sum timburmaður — Er tað betur at vera bátabyggjari á Tvøroyri enn timburmaður í Gren- landi? — Her er ein heima, men eg vil ikki siga, at úr- tøkan er betri her. Men mær hevur altið dámað hetta arbeiðið væl, end“ Johan Olsen LE AA ——A—a4a1Þ1R A —— —AHAW—m— I SSD