leygardagur 18. mars 1978síða 3

sosialurin Annaðhvort alment sjónvarp — ella einki! Enn sær tað út til, at tað eru tveir áhugaspurningar i sjónvarpskjakinum. Partvíst eru teir mótstrið- andi og partvíst eru teir samrennandi. Annar er umsóknin frá tí privata sjónvarpsfelagnum um at fáa sendiloyvi til royndar- sendingar. Hin eru tær al- mennu ætlaninar um at seta á stovn eitt sjónvarp (royndarsjónvarp?). At teir partvist eru samrennandi, loyvi eg mær at halda uppá sam- bært nidurstøduna í pa- nelgreinini hjá Dánmjal Paula Danielsen, lands- stýrismanni, í Sosialinum 25. februar. Niðursteðan er hendan: „Við tað at fleiri ár helst koma at ganga, áðrenn vit fáa eitt útbygt sjónvarp kundi eg hugsa mær, at fingin varð ein fyribils- skipan ikki bert fyri Havnina, men helst meg- inpartin av Føroyum.« Tiverri sigur Dånjal Pauli ikki, hver ella hvus- su ein fyribilsskipan skal setast í verk. Tá hann nevnir Havnina, sipar hann helst til priatsend- ingarnar og ta eftir mínum tykki legnu og óundirbyg- du áheitan, sum Tórs- havnar býráð hevur við- tikið. V.ø.o. kunnu tey sein- astu orðini hjá Dánjal Paula tulkast soleiðis, at meðan vit bíða, kann tað privata sjónvarpsfelagið sleppa at senda. Hava einki fingið at vita Vit kunnu nú sambært teir báðar áhugaspurning- arnar spyrja: 1: Skal sjónvarpsfelagið fáa loyvi at senda fyribils (royndarsendingar)? 2: Skal tað almenna fara undir eitt sjónvarp (royndarsjónvarp?) nú? Tíverri er tað ógvuliga lítið, vit hava fingið at vita um ætlaninar hjá sjónvarpsfelagnum. Ti vil eitt meguligt kjak verða avmarkað til meiri gene- rellar spurningar og ikki nakað specifikt og tí held- ur ikki nakað konkret. Ein av monnunum aft- an fyri sjónvarpsfelagið hevur sagt í eini blaðsam- rødu, at ætlaninar vóru tekniskt forsvarligar. Hvussu tað so enn skal tulkast. Tað, sum harafturimoti átti at havt sterri týdning í sambandi við sjónvarps- ætlanir, er tann moralska síðan av málinum. Tað er ikki nóg mikið, at eitt sjónvarp er tekniskt for- svarligt. Eitt sjónvarp skal eisini vera moralskt, pedagogiskt og mentunar- liga forsvarligt, men hendan síðan av málinum er nærum ikki nevnd í teimum frágreiðingunum og samreðunum, sum blødini hava havt við fel- agið og nakrar av álitis- monnum tess. Vit kenna einki til av- leiðingarnar. Vit kenna ikki tær teknisku-øko- nomisku treytirnar. Vit vita purt einki! Tad er m.a. ti, eg haldi, at samtyktin hjá Tórs- havnar býráð um at heita á landsstýrið er óumhugs- að og lítið — fyri at siga einki — undirbygd. Vit vita einki um, hvussu hetta sjónvarp skal skip- ast, hvat tað skal senda, hvat endamálið er ella hvat í heila tikið liggur aftanfyri — uttan ein und- irhaldstervur. Var tað ikki vert at kanna hesar spurn- ingarnar, Tórshavnar bý- ráð, áðrenn tit fóru at samtykkja eina áheitan? Bara útlendskt ella? Ein annar spurningur, sum heldur ikki er lýstur nóg væl og sum eisini er týdningarmikil, er um ætlanin: 1: bert er at senda út- lendskt framleitt tilfar, ella 2: um ætlanin eisini er at framleiða feroyskt til- far? Í eini gamlari umsókn til landsstýrið nevnir sjónvarpsfelagið royndar- sendingar. Hetta vil eg seta í samband við spurn- ingin omanfyri (út- lendskt/feroyskt) og tann fyrsta spurningin (privat- ar fyribilssendingar/al- mennar royndarsending- ar). Er talan um bara at senda útlendskt tilfar, er eingin grund at fara undir royndarsendingar ella fyribilssendingar. Øll vita vit, at tað ber til at senda. Enntá uttan kostnaðar- miklar trupulleikar, sum piratsendingarnar = hava prógvað. Er talan harafturimoti um at fara at framleiða føroyskar sendingar eis- ini, fær spurningurin eitt heilt annað perspektiv. Í hesum feri vil eg meina, at tað almenna (landsstýr- ið) automatiskt og bein- leiðis kemur uppá. Og leikluturin hjá sjónvarps- felagnum verður minni ella heilt eingin, um lands- stýrið í fyrstu syftu og løgtingid í aðru tekur av- gerð um at stovna eitt føroyskt sjónvarp innan ikki alt ov langa tið. Nú eru vit á einum heilt ødrum stødi í kjakinum — við spurning 2: Skal tað almenna fara undir eitt sjónvarp (royndarsjón- varp?) nú? Føroysk barlast má í Skal farast undir at fram- leiða sendingar í Feroy- um, sum eg meini má verða ein náttúrlig barlast mótvegis ti útlendsku yv- irvektini, krevjast fittar i- løgur. Tær mugu so stevna ímóti einum veru- ligum sjónvarpi, um talan framvegis er um royndar- sjónvarp væl at merkja, skal spillið verða minst møguligt. Tær iløgur, sum krevj- ast, eru bædi til tekniska útgerð, studiotól eins og til útbúgving av manning. Hetta er nakað, sum ikki letur seg gera frá einum degi til annan, og tí skal tilrættisliggjast fleiri ár fram í tíðina. Hetta krevst, um nakað av skili skal vera í. Skulu vit hava eitt sjónvarp, sum skal lúka tey allarminstu krev sum informations- og tidinda- miðil, kann bert verða tal- an um tann seinra spurn- ingin. Um tað so er rætt yvirhevur at stovna eitt sjónvarp — ella fara undir sjónvarpssendingar — er ein annar spurningur, sum fyri so vítt er avgreiddur í ti tvey ára gomlu prin- sippavgerðini hjá legting- inum. At geva einum privat- um sjónvarpsfelagi loyvi at fyrireika sendingar, uttan at stevnt verður í- móti stovnsetingini av einum veruligum sjón- varpi er burtur úr vón og viti. Sjálvt um tað bert er ein fyribilsloysn. Ein slík loysn kann vera meira skaðilig fyri eitt fólk — eina tjóð — enn gagnlig. Tað grønlendska kaðal- sjónvarpið í 15 býum og bygdum er eitt talandi demi. Hvussu tann grenlends- ka fyribilsloysnin er dámd av fólkinum, dugi eg ikki at siga, men bæði polit- ikkarar, serfreðingar á fleiri okjum og onnur á- byrgdarfólk vilja henni til livs sum skjótast. Hvi, er óneyðugt at spyrja. Slatra um hvønn annan Svenska sjónvarpið hevði seinasta heyst eina send- ing um feroysk samfelags- viðurskifti. Sendingin kallaðist >Sjey dagar í vikuni uttan TV.< Fleiri føroyingar søgdu sína meining — bædi leikmenn og mediafólk. Onkur segåi, at føroy- ingar lósu nógv og visti á, at eitt møguligt sjónvarp fór at nerva hesa lesing. At feroyingar lesa meira enn onnur, ivist eg í. Tað kunnu bókasevnini kans- ka geva okkum upplýs- ingar um. Men tað lítla úrvalið, sum sæst í bóka- búðunum kring landið. boðar ikki frå ti nógvu les- ingini. Í hvussu er ikki, hvat dygd viðvíkur. Onkur vildi í svensku sendingini vera við, at upplýsingarsteðið í Fer- oyum var høgt og vildi neyvan hækka, um vit fingu sjónvarp. Ikki er tað panelið Johann Mortensen, blaðmannanæmingur — Eitt bíligt sjónvarp vil altíð verða meira vandamikið enn eitt sjónvarp, sum hevur ráð til eitt gjelligt og langt fyrireikingararbeiði. Treytin fyri einum góðum sjónvarpi eru góðar umsteður og nóg mikið av fólki, so dugurin er lítil, um teir peningajáttandi myndugleikarnir eru eins kargir, sum teir tykjast at hava verið móti útvarpinum, skrivar Johann Mortensen m.a. í panelgreinini lætt at siga, hvussu hegt upplýsingarsteðið í Fer- oyum er. Tað liggur helst eingin kanning fyri ti, men tú skalt ikki hava verið leingi burturi fyri at fáa varhugan av ti øv- ugta. Vist eru feroyingar bæði vitugir og væl infor- meraðir, men tað tykist ofta, sum nógvir duga illa at skilja millum hvítt og svart. Ella reytt og svart, sum Wurmbrandt-gelan prógvaði til fulnar Men eisini í ti dagliga. politiska kjakinum sæst ofta, at nógv duga illa at halda eini meining frá eini aðrari, men lofta onkrum og generalisera síðani. Grundin til hesa støduna er — tori eg at pástanda — eitt tervandi tverpol- itiskt tjak í útvarpinum og blødunum. Spurning- urin er so, um eitt sjón- varp vil beta um hesa støduna? Jens Pauli Heinesen rakti seymin å høvdid i hesi somu sending, tå hann sjålvur setti spurn- ingin og svaradi, hvat lesa førovingar — jú. donsk vikublød um kongar og drotningar o.s.fr. og ann- an lættisoppalesnað. Eisini varð tað fyri- brigdið, at feroyingar stekka inn á gólvið hjá hverjum eðrum. tosa saman, viðkoma hverjum ødrum, ført fram. Spurt varð, um hesin siðurin ikki fór at hvorva, fingu vit sjónvarp. Aftur her haldi eg. at Jens Pauli var rættiliga beinrakin tá hann hvat um hvenn svaraði tosa fólk um — jú slatra um annan, tey hvenn annan. Kanska nakað nógv avgjørt, men ikki av leið. Eitt bíligt sjónvarp: skaðiligt! Tað er nógv, sum talar i- móti einum sjónvarpi — at tað hevur keðiligar av- leiðingar fyri familjusam- veruna, at tú gerst trælur av ti, at tað hevur krimi- nella medferð við sær o.s.fr Men spurningurin er, um hesar atfinningarnar viga lika nógv sum fyri- munirnir — tað gagnliga sum eitt sjónvarp vil hava við sær Hesin spurningurin kann ikki svarast. fyrr enn ein nágreinilig ætlan og endamálssetningur fyriliggur Eitt biligt sjónvarp vil altið verða meira vanda- mikið enn eitt sjónvarp. sum hevur ráð til eitt gjølligt og langt fyrireik- ingararbeiði. Treytin fyri einum góðum sjónvarpi eru góðar umsteður og nóg mikið av fólki, so dugurin er lítil, um teir peningajáttandi myndug- leikarnir eru eins kargir. sum teir tykjast at hava verið móti útvarpinum Eitt sjónvarp. sum skal rekast so biligt sum me- guligt undirmannað. við fáum eginframleidsl- um og bert við moguleik um til vánaligt filmskeyp vil automatiskt vera minni gagnligt. Og so kunnu vit at enda seta spurningin: er tað so ikki vandamikið veitt folk« tolir? meira enn Jóhann Mortensen