leygardagur 18. mars 1978síða 14

Síða 14 sosialurin Fólk øtadust, tá »Gengangere« kom út. Keipumynd (1881) Framhald frá síðu 13 haldið i ti ikki bara var ljóst... Tað kendist sum at koma úr myrkrinum út í ljósið, úr mjørkanum út i solskinid.« Yrkingar Tað ber valla til at enda eina minningargrein um Henrik Ibsen uttan at siga eitt sindur um hansara yrkingar. Sum ungur var hann, eins og tann polit- iskt áhugaði ungdómurin yvirhevur tá á døgum, íðin skandinavistur. Tá ið Bismarck leyp á Dan- mark í 1863, og Noreg og Sveríki, hóast bæði nógv og dýr lyfti, ikki rættu hond frá síðu, var hetta honum eitt dygt vónbrot. Tíðin hevur ikki tært kraftina og tað skaldsliga flogið í harmakvæði- num, hann yrkti um hesa hending: Nu flokker seg om Tyras borg — kan hende, siste gang, — et folk í ned, et folk í sorg, med flagget halvt på stang. Forlatt, forlatt på farens dag, forlatt i stridens stund! Var sådan ment det nevetak der lovet godt for Nordens sak i Axelstad og Lund? Men hansara besta og beinrakasta yrking er helst tann, hann yrkti um morðið á Abraham Lin- coln. Grenjið og gråtin, sum tå hoyrdist vidahvar, visir hann frå sær sum hykl. Hendingar av slikum slag eru bara úrslit av ti dråpi og lógloysi, sum er sjålvur kjarnin i systeminum, og sum eingin gevur sær far um: Med glemte løfter, med svekne ord, med traktaters forrevne ark, med brudd fra i år på jer ed fra i fjor har i gjødet historiens mark. Og så ventet i ennda, trygge i sinn, en høst av det edleste slags. Se nu spirer jer sæd. Hvilket flammende skinn! I undres, I vet hverken ut eller inn, — ti der vokser stiletter for aks! Ekkóið So eggjandi var boðskapurin hjá Ibsen og so ný- skapandi teir lunnar, hann legði undir nútímans sjónleik, at hann i at kalla øllum europeiskum londum fekk ein trúgvan, tó ikki fjølbroyttan, skara av viðhaldsmonnum. Tann tá ókendi blað- maðurin Bernard Shaw, sum seinni førdi stríðið hjá Ibsen víðari í Onglandi, skrivaði eina bók um hann. Ein annar íri, sum seinni gjørdist heimsgitin fyri bókina »Ulysses«, nevniliga James Joyce, lærdi seg norskt fyri at kunna lesa Ibsen á upp- runamálinum. Men tað er ikki bara gaman at hyggja í ein spegil. Og meðan ungir, fúsir leik- ;:tjórar, eitt nú greivin av Meiningen (sum í Týsk- iardi í sjeytiárunum var undangongumaður í nú- tímans sjónleikauppseting) og Lugné-Poe í Frak- landi, kappaðust um at framfera leikirnar hjá Ib- sen, fóru ummælarar og blaðmenn eftir runubløk- unum. Størst var øsingin í ti viktorianska Ong- landi. Seinni tá tað sást, at Ibsen kom at vera ein bókmentaligur varði, sum sjálvt allir heimsins um- mælarar ikki kundu skala, fann reaktiónin uppá onnur ráð. Ibsen bleiv kanoniseraður. Skammrós- ið, sum nú regnaði niður yvir hann, var ein ikki minni hóttan ímóti ti, hann hevði at siga, enn út- spillingin hevði verið frammanundan. Helge Krog, sum saman við Gunnari Heiberg var fremsti næm- ingurin hjá Ibsen í Noregi, sigur soleiðis frá hundrað ára hátíðarhaldinum í Oslo í 1928: >Und- arligt var mitt undir veitsluhaldinum at síggja teir reisa seg, ein fyri og annar eftir, spillivandi — allar persónarnar úr sjónleikinum hjá Ibsen! Har var Steensgárd, har var Bernick konsulur. Helmer ad- vokatur helt høvudstaluna. Og bíða eitt sindur — var tað ikki Kroll rektari, sum nú sló á glasið? Og pastor Manders takkaði fyri matin. Og allar rødur- nar umboðaðu tilsamans nettupp fordómarnar, hyklið, sjálvgóðskuna, dirvisloysið og fávitskuna, sum Ibsen hevði barst ímóti.< Ein meting Skulu vit, seguliga og bókmentasosiologiskt, gera eina meting av Henrik Ibsen, var bragdið, hann gjørdi, tað at hann við síni djúpu innlivan í konfliktirnar hjá tí einstaka menniskjanum gróv seg niður á sjálvt staðið undir tí kapitalistiska samfelagnum, vísti, hvussu hetta samfelagið kryplar og skerjir menniskjuni, sum liva í tí, og greitt og týðiliga vrakaði tað. Men frá ti at síggja og siga frå, at eitt hús er bygt á ridlandi stødi og til at fara undir at byggja nýggjan skála er eitt langt lop. Hetta lopið gjørdi Ibsen ongantíð. Hann var, sum so mangir aðrir, eitt nú Charles Dickens, Thomas Mann, og Eugene O'Neill, ein kritikari av ti borgarliga samfelagnum. Men individualismuni slepti hann ikki. Gleðina saman við eðrum menn- iskjum at skapa eitt nýtt samfelag, sum ikki byggir á tann kraddingarhug og tann frumskógar- moral, sum nú hóttir fiskin í sjónum, regnið í luftini og grónið á jørå, kom hann ongantíð at kenna. Hetta gevur hansara seinastu sjónleikum ein serligan dám. John Gabriel Borkman og Arnold Rubek ganga til grundar, ikki bara, sum rithøvundurin tykist at halda, ti teir hava offrað menniskjanslig virði, annar fyri materiellan vinn- ing, hin fyri listina, men eisini tí, at teir eins og moldverpur grava í teirra egnu konfliktum, uttan at ansa eftir, at ein verð er uttan fyri teirra persón- liga stríð, ein verð, har menniskju berjast fyri økt- um rættindum og einum betri samfelag, og at teirra vandamál kanska loystust á tí vigvellinum. At Henrik Ibsen hálva eld frammanundan í yrk- ingini »Bergmannen« við óhugnaligum framskygni hevði lýst henda trongan, hesa blindgetuna hjá ollum vælmeinandi individualistum, vísir best av ollum, hvussu stórt skald hann var. Hanus Andreassen Nr. 21 — 18. mars 1978 Eitt av umferunum í finaluni Framhald frá síðu 7 Meldað í harðara lagi av teimum flestu, men í eini para- kapping er vanligt at melda og spæla hart. Spaðar K og hjartar D skulu sita rætt, um 4 spaðarar skulu vinnast. Hjartar D situr sum hon skal, men hvussu við spaðar kongi? Hann, ið spælir alt annað fyrst (og hver er hann), finnur kanska út av, at hann má sita aftanfyri essið, og so er bert eitt at gera — nevniliga at vóna at hann situr einsamallur. Meguleikin fyri hesum er statistiskt 6,2% ímóti 42,1% fyri at hann situr frammanfyri essið. Spæl nr. 2 SP K—4—3 —S í hættu HJ K—-D—B—10—4 Eystur gav RÚ 6—5 KL E—D—4 SP D-9—8—6—2 N SP B—10—7 HJ 9—8—2 v Í E HJ 7—6 RU B—3 „F RÚD-9—7-2 KL 10—9—6 S MKLB-1-5 9 SP E—2 HJ E—5— RU E—K— er 8—4 KL K—8—3 NS EV av meld úrsl. point NS EV 2 11 S 7UT *1 1 9 4 9 Ss 7 UT +] 1 9 5 8 N 4 hj +7 4 6 6 7 N 6 hj +7 6 4 10 3 S 6 UT +7 8 2 12 1 Ss 7 UT 47 10 0 Tað má aftur her sigast at vera ov hart meldað, at siga stóraslem. Í sans eru bert 33 HP og í hjartara 35 points — men parakapping er — og so hesin góði 5-liturin í hjartara. Tað er væl hent, at eystur hevur forkastað seg, tá spælarin hevur tikið ell stikkini í hjartara — heldur hann rútarin, skuldi ikki verið meira enn 12 stikk til spælaran. Spæl nr. 3 SP 10—5 E—V í hættu HJ D-9—7—6—2 S gav RU 8-6—5 KL 10—9—2 SP D—-B—-8—7—6—3 N SP E—4 HJ — , „ HJE-B-8—5-—4 RU K—10—9 V EÉRÚE-D- KLK-D-7-6 S KL E-8-.3 SP K—9— HJ K—10—3 RÚ—-B-4-—3-—2 KL B—5—4 NS EV av meld úrsl. point NS EY 2 11 V 8 UT +5 10 0 4 9 V 6 sp +6 3 7 5 8) NV } '6 sp ) #6) 3 7 6 7 E 3 UT +6 7 3 10 3 E 6 UT +6 0 10 12 ] E 3UT +6 7 3 6 spaðarar skuldu ikki givið trupulleikar, meðan 6 UT ikki hava tað gott, um hjartari kemur út — men tað er jú parakapping, og sans gevur jú meira enn spaðari. Tað er bert at undrast á, at ikki øll pørini komu i slem.