leygardagur 1. apríl 1978síða 10

Síða 10 sosialurin Nr. 24 — 1. apríl 1978 Arbeiðsbólkur havt fund í Havn um fornfrødisligu kann- ingarnar í Grønlandi Síðan 1974 hava norðurlendskir fornfrødingar i felag gjørt kanningar av norrønu busetingini i Grønlandi Mikudagin hevði ein ar- beiðsbólkur av norrenum fornfreðingum fund í Havn um tær fornfrødis- ligu kanningarnar, sum verða gjerdar í Grenlandi av leivdunum eftir nor- rønu búsetingina. Í hesum arbeidsbølki- num sita fornfreðingarnir Knut Krogh úr Danmark, Christian Keller úr Noreg og Arne Thorsteinson úr Feroyum. Tað var í 1974 at norð- urlendskir fornfreðingar í felag fóru undir at kanna norrenu búsetingarnar í Grenlandi. Fornfreðingarnir hava valt at kanna ein dal á Julianihábleiðini, Qord- lortoq-dalin, sum merkir fossadalurin. Seinastu tvey sumrini eru skráset- ingar gjørdar av øllum leivdunum í hesum dali- aum eftir norrenu búset- ingina. Um summarið í 76 vóru 25 fornfreðingar í Grenlandi og gjørdu hesa skráseting, og í fjør summar vórðu teir sjey í tali. Djúptgangandi rannsóknir Arbeiðsbólkurin varð valdur á einum fundi í Frederikstad í Noreg í september mánaða, har 20 fornfreðingar luttóku. Arbeiðsbólkurin skal samskipa arbeiðið hjá fornfrødingunum. — Vit vita frå tilikum felags nordurlendskum til- tøkum sum fyrr eru gjørd, at tað er ringt at fáa ein so spjaddan bólk at arbeiða saman, sigur arbeiðsbólk- urin. Uppgávan hjá arbeiðs- bólkinum er at niðurfesta tað, sum fornfreðingarnir hava tosað um, og haraft- urat at koma við uppskot- um til djúptgangandi ransoknir av leivdunum i Qordlortoq-dalinum. — Í dalinum eru so Arbeiðsbólkurin: Frá vingtsu, Arne Thorsteinson år Føroyum, Christian Keller úr Noreg og Knut Krogh úr Danmark. nógvar toftir, at tað er 6- møguligt at kanna tær all- ar, og ti skulu vit gera uppskot til arbeidsupp- gávur, sigur arbeiðsbólk- urin. Tær djúptgangandi fornfreðisligu kanningar- nar skulu so stuðlast av náttúrufreðisligum, søgu- ligum og etnologiskum kanningum. Endamálið við kanning- unum er at lýsa gongdina í norrenu búsetingini í Grenlandi, og harafturat verður serligur dentur lagdur á at lýsa, hvussu innan ta siðmenningina menniskjuni norrenu hava brúkt teir náttúr- givnu meguleikarnar. Úrslitið av arbeiðinum hjá arbeiðsbólkinum verð- ur nú sent fornfreðingu- num, sum eru við í arbeið- inum, og tað skal eisini verða grundarlagið undir studningsumsóknunum til hetta tiltak. Uttast til vinstru sæst føroyingurin Leon Andreasen Lidnir við at skråseta toftirnar Fyrsti parturin av forn- frødisliga arbeidinum i Qordlortoq-dalinum i Grønlandi lidugur Tað var um summarið í 1974, at fornfreðingar úr ellum norðanlondum — eisini Føroyum — komu saman í Narssarssuak í Grenlandi til ein fund, at tosa um gransking av leivdunum frá teirri nor- rønu búsetingini í Grøn- landi. Fundurin kom í lag við fíggjarligum stuðli frá Norðurlendska Mentunar- grunninum. Beinleiðis or- sekin var ein framsýning, sum Danska Tjóðarsavnið gjørdi um Eirik Reyða. Framsýningin ferðaðist runt í Nordanlondum, og var eisini i Føroyum. Eftir hetta fekk Danska Tjóðarsavnið nógvar fyri- spurningar frá fornfreðis- ligum stovnum í Norðan- londum. Men savnið sá sær ikki fori fyri sjálvt at fara undir kanningar. Harafturat var talan um at kanna eina mentan, sum meira líktist teirri is- lendsku, føroysku og vesturnorsku mentanini. Úrslitið var, at danski ríkisantikvarurin Glob vendi sær til Norðurlends- ka Mentunargrunnin, sum játtaði at stuðla fundin figgjarliga. Toftirnar væl varðveittar Á fundinum í Narssarssu- ak varð avgjørt at fara undir at kanna í Qordlor- toq dalinum, sum liggur á Julianihábleiðini. Í hesum dalinum hevdu norðbúgvarnir sjey høv- udsgardar. Dalurin liggur soleiðis fyri, at ein góð mynd fæst av teimum geografisku umsteðunum, sum norðbúgvarnir livdu undir. Harafturat eru toftirnar ógvuliga væl varðveittar. Eitt av hovuðsendamál- unum við kanningunum er at fáa eina fullfiggjaða mynd av virkseminum á einum garði. Tað er ong- antid fyrr gjørd ein kann- ing av einum heilum garði við ellum úthúsum, rætt- um o.g.