leygardagur 1. apríl 1978síða 11

Nr. 24 — 1. apríl 1978 Síða 11 400.000 kr. í studningi Eftir fundin í Narssarssu- ak varð ein frágreiðing send til Norðurlendska Mentunargrunnin, saman við eini umsókn um studning. Um summarið í 76 fyrilá ein figgjarlig játtan, og farið varð sama summar undir at skráseta alt tað, sum norðbúgvarnir hava skapt í Qordlortoq-dali- num. Hetta arbeiðið varð gjert liðugt um summarið í 77. Hvussu nógv verður gjørt við hetta tiltak aft- urat, er fyrst og fremst ein fíggjarligur spurningur. Higartil hevur Norður- lendski Mentunargrunn- urin latið um 450.000 kr. í studningi til arbeiðið, men grunnurin hevur í longdini ikki figgjarligt grundarlag til at lata studning til ti- lík sterri projektir. Hann er fyrst og fremst ætlaður til at fáa gongd á mentun- arligt samarbeiði. Grunn- urin hevur tó meguleika fyri at útvega studning gjøgnum ráðharrastovnin, og fornfreðingarnir hava fingið at vita, at tað kann koma uppá tal í hesum føri. Aðrir figgjar- møaniiloikar Fornfrødingarnir hava eis- ini eina studningsumsókn liggjandi frá felagsnevnd- ini hjá norðurlendsku granskingarstovnunum. Í Finnlandi, Sveríki, Noreg og Danmark eru gransk- ingarráð, sum lata figgj- arligan stuðul til ymisk granskingartiltøk, og fel- agsnevndin ger viðmælir til umsóknirnar. Ein tridi figgjarmøgu- leiki til tiltakid er, at teir fornfrødisligu stovnarnir lata studul. I ti nordurlendska sam- arbeidinum, leggja polit- ikarnir dent å, at tilik fel- ags tiltøk eisini eru ein partur av dagliga arbeidi- num á teimum ymsu stovnunum. Hetta ber í sær, at stovnarnir mugu hjálpa til t.d. við arbeiðs- megi, sum eisini er ein figgjarligur stuðul. Norðbúgvarnir komu í 985 Eirikur Reyði kom sum fyrsti norðbúgvi til Gren- lands um ár 985. Hann setti búgv í Brattalíð, sum liggur við Julianiháb. Fornfrødingar meta, at norðbúgvarnir hava búð á tveimum økjum í Grøn- landi. Á økinum frá Kapp- anum og norður til Í vigtut og við fjørdin aftanfyri Godthåb. Granskingarnar av nor- rønu búsetingini í Grøn- landi byrjadu sidst i 1800- talinum. Tad var polar- granskarin Gustav Holm, sum stóð fyri hesum. Da- niel Brun, sum m.a. er kendur í Feroyum fyri at hava lagt grundarlagið undir fornfreðisligu granskingina av bygn- ingsmentanini í Føroyum, tók við eftir hann. Síðan hevur danska tjóðarsavn- ið skipað fyri fleiri forn- freðisligum kanningum í Grenlandi. Føroyskir fornfrødingar eisini verid vid I hesum arbeidi hava før- oyskir fornfrødingar eisini verid vid. I 40-unum tok Sverre Dahl lut i fornfrød- isligum kanningum í Grenlandi, og í 62 og í 70'unum hevur Arne Thorsteinson verið við. Undir ti arbeiði, sum hev- ur verið gjert seinastu tvey árini, hava Símun Arge og Leon Andreasen eisini luttikið. Frá uppmátingunum í Qordlortoq-dalinum Framsýning Um tiltakið í Qordlortoq fær fíggjarligan stuðul, og sostatt kann halda fram, er ætlanin at alman- nakunngera úrslitið. Eisini er ætlanin at gera eina framsýning, sum skal ferðast runt í Norðan- londum. Tað búgva í dag eski- moarar á ti økinum, sum verður kannað. Teir liva á sama lívsgrundarlagi sum norðbúgvarnir, og ætlanin við framsýningini er at samanbera stødu og livi- hátt teirra við støduna og liviháttin hjá Norðbúgvu- num. Samstundis vil ein tilik framsýning fremja upplýsing um Grønland í hinum Norðanlondunum. Ein íslendskur fornfreðingur hyggur at eini av toftunum Eitt samarbeiði at vera við í — sigur Arne Thorsteinson um fornfrødisli kanningarnar í Grønlandi — Ofta kemur onki veru- liga praktiskt burtur úr norðurlendskum samar- beidi, men innanfyrieitt til- tak sum fornfreðisligu kanningarnar í Grenlandi eru meguleikar fyri einum góðum samarbeiði. Hetta er eitt samarbeiði, sum vit hava meguleika fyri at vera við í. Tiltakið er av eini stedd, sum vit veru- liga eru førir fyri at taka lut í, og harafturat hava vit fakligar meguleikar fyri ti, sigur Arne Thor- steinson, fornfreðingur. Hann hevur sjálvur ver- ið við í fornfreðisligu kanningunum í Grenlan- di. Hann sigur, at sum fornfrødingur e: tað neyd- ugt at fáa nýggjar hugs- anir og nýggja insperati- ón. Hetta er serliga neyð- ugt, tá tað snýr seg um at tolka og brúka tað, sum vit vita. — Hetta er serliga trup- ult hjá okkum, tí vit liggja so isoleradir, sigur Arne Thorsteinson. Men hinir fornfrøding- arnir leggja eisini dent á, at eitt tílíkt samarbeiði hjålpir ellum fornfrødis- ligu stovnunum at loysa teir ósvaraðu spurningar- nar. Eitt úrslit Arne Thorsteinson sigur, at hann longu kann vísa á tvey ting, sum hann bein- leiðis hevur fingið burtur úr arbeiðinum í Gren- landi. Annað er ein grein í seinastu bók av Fróðskap- arriti, um seyðahald í Før- oyum, meðan hitt eru teir vit veruliga hava møguleika fyri fyrilestrar, hann helt í út- varpinum í januar mánað í ár. — Bæði hesi verkini eru um feroysk evnir, men in- speratiónina til tey havi eg fingið í Grenlandi, sigur Arne Thorsteinson. AAA AAA AA AA Framhald frå sidu 3 ingarnar vidvikjandi ur- tidarlønum yvirhøvur. Samstundis gera hesir fýra tingmenninir vart við, at ovurnýtsla á ellum almennum økjum eigur ikki at vera loyvd uttan góðkenning av figgjar- nevndini. Studnings- veitingarlóggávan Eitt annað brot í álitinum um studningsveitingar- lóggávuna kundi eisini misskiljast, meina teir fýra limirnir í meiriluta- num. Hetta brotið er soljóð- andi: „Samstundis må figgj- arnevndin åsanna, at tann loggåva å vissum økjum, ið tingið hevur skapt, er so háttað, at hon kann undir ávisum førum vísa seg í royndum so krav- mikil, at samfelagið kann koma at hava ilt við at klára sínar skyldur. Hugsað verður her ser- stakliga um studnings- veitingarlóggávuna. Tann tíð var, tá heilt aðrar for- treytir vóru galdandi fyri búskaparligu menning okkara og var tá studn- ingslóggávan fyri neyðini. Men er vandi fyri nú, at vit kunnu fara í eina skei- va grøv, og tað fara vit í somu letu, vit ikki makta at lúka lógarbundnar skyldur.« Í tann mun búskapurin orkar Teir somu fýra limirnir siga, at hendan orðingin kann misskiljast. Teir leggja áherðslu á, og halda tað vera neyðugt, at prisstudningsskipanir til fiskivinnuna framvegis eiga at vera í gildi. So- muleiðis halda teir, at studningur eigur at verða latin eftir tervi og í tann mun figgjarliga beriorkan loyvir. Figgjarnevndarlimirnir ur javnadarflokkinum og tjóðveldisflokkinum siga at enda: — Hóast fýra av fimm nevndarlimum í meiriluta- samgonguni vóru samdir um at gera broytingar í orðingini av uppskoti figgjarnevndarformans- ins, var hetta blankt av- vist. Slíka framferð åtala vit harðliga.