leygardagur 15. apríl 1978síða 8

Síða 8 Nr. 28 — 15. apríl 1978 SUS EST DE FOR Forngripirnir verða goymdir í kjallarum, skúrum o-t. Hetta er ikki bert trupult hjá okkum, men eisini beinleiðis óforsvarligt, sigur Arne Thorsteinsson, savnvørdur Føroya Fornminnissavn, sum nú hevur 26 ár á baki, arbeiðir enn í dag undir trongum håsaumstødum. Savnið heldur til í trimum ymiskum húsum, og ein partur av gripunum, sum savnið eigur, verða goymdir í kjallarum, skúrum o.t. ymsa staðni í Havnini. Í hesi samrøduni greiðir Arne Thor- steinsson, savnvørdur, frå hølistrupul- leikunum hjá savninum, frå ynskinum hjá stovninum um at fáa eitt nytt savn- hús, og annars frá arbeiðinum hjá Forn- minnissavninum sum heild. Framsýningarhelini hjá Fornminnissavninum eru á loftinum á Landsbóka- savninum og í Bátahellini á Debesartreð. Afturat hesum hevur savnið eini stór sethús við síðuna av Fróðskaparsetrinum, og í hesum húsinum eru øll ar- beiðshelini hjá savninum. — Vit fingu hetta húsið í 1972, og tað er væl egnað til tey flestu arbeiðini hjá okkum við undantaki av ellum ti, sum hevur við gripir at gera, bæði við- víkjandi viðgerð, goymslu og skráseting av gripum. Hesum er ikki pláss fyri her, sigur Arne Thor- steinsson. — Vit hava ikki gjørt nógv við at innsavna gripir seinastu árini, tí vit stutt sagt ikki hava me- guleika fyri at hýsa fleiri gripum. Tað gripaarbeið- ið, sum vit gera, noyðast vit at gera her í húsinum, tí vit hava ikki onnur hel- ir. Hvar verða goymdir? — Vit goyma nakað á loftinum á Landsbóka- savninum, nakað í Báta- høllini og nakað í arbeiðs- húsinum. Restin av grip- inum verður goymd í kjallarum, skúrum ot. ymsa staðni í býnum. Hesar umstaðurnar, sum griparnir verða goymdir undir, eru ikki bert truplir hjá okkum, men eisini beinleiðis ófor- svarligar. Herfyri høvdu vit menn frá Konservatorskúlanum í Keypmannahavn, sum mer erne gripirnir vit hava gott samstarv vid, her uppi fyri at meta um varðveitingarviður- skiftini å savninum. Frå- greiding teirra visir, at goymsluvidurskifti okk- ara eru so ótíðarhóskandi, at gripirnir eru í stórum vanda fyri at forfarast. Heldur ikki eru goymsl- urnar tryggar fyri óvið- komandi. Fyri stuttum varð innbrot og stuldur í einari av goymslum okk- ara. Tibetur var hetta bert óvitar, og tað stolna fingu vit aftur. Men tryggleikin er alt ov vánaligur. Kundu fingið onnur hølir Hverjar vónir hava tit um at fáa helisspurningin loystan? — Vit hava leingi roynt at finna fram til hóskandi og nóg rúmlig helir, har alt gripaarbeiðið, goyms- la, skráseting og viðgerð, konservering, kann verða samskipað, og har vit hava meguleika at seta rí- mulig trygdartiltøk í verk. Men enn er hetta ikki eydnast okkum. Vit høvdu ógvuliga góð og bilig hølir å hondum meginpartina av årinum i fjør, sum vit kundu fåa til leigu, men tíverri varð tað so drúgt at fáa játtan til leigumálið, at hesin me- guleiki glapp okkum av hondum aftur. Hetta var harmuligt, ikki bert fyri dagliga arbeiði okkara, men eisini tí at skulu vit hugsa um nýggjar fram- 5 ja SEE OR er RR sýningar í einum nýggjum savni, so mugu vit fleiri ár frammanundan hava fyri- bils helir til at fyrireika hetta í. Hvussu eru framsýn- ingarhelini hjá savninum? — Tann fasta framsýn- ingin hjá savninum er á Bókasavnsloftinum. Men hesi helini eru alt ov smá og illa egnaði. Í veruleik- anum er ikki talan um eina framsýning, men heldur eina samandynging av gripum, tí ókunnug kunnu ikki koma beinleiðis inn og fáa nakað at vita. Hetta má júst vera endamálið við eini fram- sýning, har tað er eitt samanspæl millum gripir, myndir og tekst, ið gevur teimum vitjar“ 'unn- leika til viðursk.ftini í fornum tíðum. Men eina tilika framsyning er ikki hugsingur um í teimum smáu helunum á bóka- savnsloftinum. Savnhús Hvussu langt er arbeiðið við einum nýggjum savn- húsi komið? — Tað er eitt ynski hjá okkum og eitt ynski hjá landsstýrinum, at eitt nýtt savn skal byggjast, men nær farið verður und- ir hetta, vita vit ikki. Á fíggjarlógini fyri hetta fíggjarárið eru av- settar 500.000 kr. í grunn til bygging av savnhúsi, og tað er so altíð ein byrj- an. Sum heild er tað ynski- ligt og neyðugt, at nýggj savnhús verða bygd, bæði fyri tað tilfar, sum vit hava í dag, og tað til- far, sum vit kunnu fáa. Spurningarnir viðvíkj- andi framsýningarmegu- leikunum og gripaarbeiði- num eru heilt óloystir, og teir mugu loysast við ein- um nýggjum savni. Tá er tað náttúrligt, at arbeiðs- hølini eisini verða løgd í sama bygningi. Danska Tjóðsavnið hevur ikki einans boðið okkum stólavangarnar úr Kirkjubø, men vil í veru- leikanum lata okkum alt men ILL tað føroyska tilfar, sum teir hava, men tað er ein treyt, at vit hava forsvar- lig helir at seta tilfarið í. Danir byrjaðu longu fyrst í 1800-talinum at savna forngripir í Føroy- um. Kirkjulutir er ein týðandi partur, og teir hava eisini nógv av silvur skreytlutum. Men teir hava eisini eitt vanligt ting sum eina føroyska stikku, eitt alinmát, og tað hava vit sjálvir ikki í okkara savni. Danska Tjóðsavnið hevur eina stóra mongd av føroyskum gripum, men tað er neyðugt við eini fullfiggjadari skráseting, áðrenn vit rættuliga kunnu gera okkum eina mynd av, hvussu umfat- andi tað er. Savnsmøguleik- arnir i Hoyvik Hvørjar tankar hava tit gjørt tykkum um eitt nytt savn? — Vit mugu siggja i eyguni, at her å Debesar- trød er onki at gera. Her er fult bygt. Dånjal Pauli Danielsen, landsstyris- maður, hevur víst á tann meguleika, at byggja eitt nýtt savn í Hoyvík. Eg haldi, at tað hevdu verið nógvir fyrimunir við at bygt eitt savn har uppi, men ein fyritreyt er sjálv- andi, at spurningurin um Royndarsteð og landbún- aðarskúla er loystur. Hoyvík liggur nær við miðbýin, og er longu í dag fyri ein part friøki hjá Havnini. Eitt nytt savnhús eig- ur at innihalda framsyn- ingarhølir, goymsluhelir og øll arbeiðshelir, tí hesi trý tingini hanga saman. Harnæst eru meguleik- ar fyri at brúka tann ver- andi garðin í Hoyvík í upplýsingararbeiðinum. Hann er ein rættuliga væl varðveittur føroyskur bóndagarður við sethús- um, úthúsum, begarðum og geilini, sum kemur oman við ánni. Fyri tað triðja eru mø- guleikar fyri einum úti- savni, einum bygnings- savni, har vit kunnu vísa fram eitt úrval av føroysk- um håsasløgum. Tað trýtur ikki á húsa- tilfari í Føroyum, men tað er eitt ógvuliga avmarkað tal av húsum, sum vit næppe ge Arne Thorsteinsson, savnsverður hava meguleika fyri at varðveita, har tey standa. Á einum útisavni kunnu vit gera húsini til fram- sýningarhús, og hetta ger varðveitingarspurningin nógv lættari. Tryggja fornminnini Hverja uppgávu hevur Fornminnissavnið sum heild? — Uppgávan hjá okk- um er at savna, varðveita og goyma tilfar, sum kann lýsa føroyska siðsegu sum heild. Vit hava trý høv- uðsfakekir innanfyri savnið. Tey eru fornfrødi, byggisøga og fólkalívs- frødi. Tað mesta av gripa- savninum hoyrir undir fólkalívsfreðina, sum ann- ars fæst við at savna upp- lýsingar um lívið í Feroy- um í tí tíðarskeiði, sum fólk vita at greiða frá. Ein av okkara hevuðs- uppgávum er at tryggja tey fornminnir, sum eru okkara granskingarevnir. T.v.s. at umsita forn- minnisfriðingarlógina. Tað situr ein nevnd, sum er ráðgevandi hjá lands- stýrinum, ið er hægsti myndugleiki í friðingar- spurningum. Høvudsarbeidi, sum vit gera í letuni, er at skrá- seta tey fornminni, sum eru til. Vit verða kortini eisini noyddir at gera nakrar útgrevstrar, men skuldu vit valt, so høvdu vit lagt alla arbeiðsmegina í at gera skrásetingarar- beiðið liðugt. Skrásetingin Hvussu verður skráset- ingin gjørd? — Fyrst gera vit eitt fyrireikingararbeiði, har vit samla allar teir upplýs- ingar, sum vit kunnu fáa. Vit brúka bæði okkara egnu arkivir og eisini onn- ur arkivir. Her er Skjala- savnið ein góð hjálp, har m. a. Jarðarbekurnar hava ógvuliga stóran týdning. Eftir at fyrireikingarar- beiðið er liðugt, fara vit út á staðið at kanna viður- skiftini. Vit gera uppmát- ingar og taka myndir, sum lýsa, hvussu steðan er. Síðan verður umhugs- að, um megulig friðingar- tiltøk skulu setast í verk. Skrásetingararbeiðið endar so við eini frágreið- ing. Vit eru komnir so mikið langt í skrásetingararbeið- D A 0)