leygardagur 15. apríl 1978síða 9

lo PRT Nr. 28 — 15. apríl 1978 inum, at vit hava fingið fastlagt eina arbeiðs- gongd. Vit hava valt fyrst at gera eina leysliga skrá- seting av ellum landinum, fyri at fáa eitt hevuðsyv- irlit, sum síðan kann rætt- ast og útbyggjast við greiniligari arbeiði á stað- num. Vit hava gjørt nokk so stórt arbeiði í fleiri bygd- um, men í flestu bygd- unum er lítið og einki gjørt. Eg meti, at vit eftir trimum ella fýra árum kunnu koma alt landið í- gjøgnum við eini tilikari leysligari skráseting. Fridingartiltøk Hvussu er samarbeiðið hjá stovninum við fólk? — Tað er vanliga heilt gott. Tað eru ongir trup- ulleikar við at fáa upplýs- ingar o.a. frá fólki, men trupulleikarnir koma ikki fyrr enn vit gera friðingar- tiltek. Tá kenna fólk tað mangan, sum gingið verð- ur tí privata ognarrætti- num, sum er ógvuliga inn- grógvin, og nær, hóast ein friðing bert er ein ser- vituttur, ið ikki ávirkar ognarviðurskiftini, men er ein nýtsluregulering, sum so mangir aðrir myndug- leikar eisini hava rætt til at gera fyri at tæna felags áhugamálunum hjá ellum samfelagnum. Kemur tað fyri, at frið- ingartiltøkini verða brot- in? — Ja, tað kemur fyri, men vit hava í dag lítla føling við í hvussu stóran mun tað verður gjørt, tí umsitingin av fornminn- unum er ikki enn komin í ta legu, vit stremba ímóti. Hetta kemst av, at vit ikki eru lidnir við skráset- ingararbeiðið, og av at vit eru noyddir at brúka ov nógva arbeiðsorku uppá neyðgrevstrarnar. Neyðgrevstur Hví eru tit noyddir til at gera neyðgrevstrarnar? — Vanliga orsekin er almenn bygging. Serliga vegagerð og víðkanir av kirkjugarðum. Her er talan um at upp- vega onnur samfelagsá- hugamál ímóti teimum fornfreðiligu åhugamålu- num, men vit hava hildið at tað er rætt og rímuligt at rannsaka tey fornminn- ini, sum fara til vegagerð, kirkjugarðar o.a. Hverjar útgrevstrar gera tit í letuni? — Vit gera tveir, sum vit eru noyddir at gera. Annar er í kirkjugarði- num á Sandi. Vit gjørdu útgrevstrar í kirkjuni á Sandi, og í hesum sam- bandi kannaðu vit eisini leysliga lendið uttan um kirkjuna. Har funnu vit m.a. leivdir av einum stórum og ógvuliga fínum bygn- Tann verandi garðurin í Hoyvík, kann verða eitt lið í einum nýggjum savni í Hoyvík ingi, tí har sum kirkjan stendur, hevur verið ein stórur garður í vikinga- og miðeldini. Tað hava vit fingið prógv fyri aðrastað- ni í kirkjugarðinum við. Kirkjugarðurin skal nú vidkast, og vit royna at avmarka tey økini, har ongar fornleivdir ella toftir eru, fyri at útvega eitt eki, sum í fyrsta um- fari kann brúkast til kirk- jugarðin, meðan vit fram- vegis mugu halda fast við hini økini eina tíð afturat. Hin útgrevsturin er á Durhuúsgrundini á Eiði. Her er vegagerð orsekin. Tað skal gerast ein nyggj- ur vegur oman á kaigkið, og hann má ganga gjøgn- um hetta lendið, tí lands- lagið er soleiðis háttað, at tað eru ikki aðrir megu- leikar. Í hesum grevstri- num eru vit komnir niður á miðaldarfláirnar og tær ovastu víkingaaldarfláir- nar. Afturat hesum báðum grevstrunum trokar onki serligt á í løtuni. Men tað er so við hesum grevstr- um, at teir stinga seg upp brádliga, t.d. verður me- guliga okkurt í sambandi Soleiðis sær eitt ski út, har fornfrødisligur útgrevstur fer fram. Henda myndin er av útgrevstrinum í Sandavági, sum varð gjerdur frá 1974 til 76. Vegagerð varð orsekin til at neyðugt varð at gera útgrevsturin DUE <———— me EN ARE SL AG » vid vegagerðina úti í Fugl- oy. Hvørjar åtgrevstrar ha- va tit annars gjørt sein- astu årini? — I Sandavågi hava vit grivið ein vikinga- og mið- aldarbústað, sum. helst er avtoftaður um ár 1400. Orsekin til at vit fóru undir hendan grevsturin var vegagerð. Hesin grevstur hevur annars givið okkum ógvuliga nógv tilfar. Í Syðrugetu hava vit eisini gjert ein útgrevstur av víkingatoftum, ti ein landsvegur skuldi leggj- ast, har toftirnar lógu. Úrslitið av hesum grevstrinum hevur annars skapt nekur nýggj granskingarsjónarmið. Hesar víkingatoftirnar vóru heilt annarleiðir enn hinar, sum vit kendu frammanundan. Sjálvur haldi eg, at her hevur verið eitt annað sosialt miljø, enn vit eru vanir við, soleiðis at her hava verið smáir uppsitarar ella leigulendingar. Í Klaksvík hava vit havt ein grevstur, og eis- ini ein minni á Kjalnesi í Kollafirði, har sum lands- vegurin liggur. Afturat hesum hava vit so havt nakrar minni grevstrar í ymsum bygd- um í 70'unum. Ynskir um tvey størv afturat Hvussu nógv starvsfólk hevur stovnurin? — Tað eru nýggju størv á stovninum umframt ein savnslærara, sum arbeiðir hálvan dag, og afturat hesum hava vit nakað av leysum hjálparfólki, ser- liga um summarið. Eitt av teimum niggju størvunum er ikki sett í dag. Tað er starvið sum konservator. Vit hava í dag hverki fólk ella helir til hetta starvið, men kundu annars fingið hetta arbeiðið rekt í sam- starvi við konservator- skúlan. Afturat hesum starvs- fólkunum kundu vit hugs- að okkum at fingið tvey fólk afturat. Ein varðveit- ingararkitekt, til at taka sær av bygningunum, og ein fotograf til at taka sær av myndaarkivinum. Hvussu nógvan pening hava tit fingið játtaðan í ár? — Á fíggjarlógini í ár hava vit fingið 1.564.000 kr. Í síðsta fíggjarári hov- du vit 1.413.000 kr. at arbeiða við. Tað er ikki pengatrup- ulleikar vit hava at stríð- ast við í dag, men trupult er at fáa júst tey fólkini, vit hava brúk fyri At enda, hví varðveita vit yvirhevur fornminn- ini? — At varðveita forn- minni er at varðveita seguligt keldutilfar. Søg- an er neyðug í einum og hverjum samfelag. Eg meini tann veruliga granskaða segan, og ikki mytuskapanin, sum menn so lættliga falla til, tá teimum tervar. Segan er felags royndirnar hjá sam- felagnum. Vit fata bert dagin í dag gjøgnum fat- anina av teimum seguligu fyritreytunum sum hava lagað tilveru okkara. Fyri tann einstaka er segan ein neyðugur liður — vitandi ella óvitandi — í fatanini av sær sjálvum sum ein menniskjaslig vera. Tað kemur týðuliga fram í teimum nýggju samfelegunum, hvussu týdningarmikil søgan er. Amerikanarar sakna seg- una, og taka ti til undar' ráð sum t.d. at inr fornminnir úr Euro: