leygardagur 29. apríl 1978síða 12

Nr. 32 — 29. apríl 1978 sosialurin lesarabrøv Um utiarbeidi hjå kvinnum og annad Tad eru folk, og ikki so få, id suffa og vena seg um henda standin, at konur arbeiða úti — á flakavirkj- um, skrivstovum ella í handlum og aðrastaðni, í- staðin fyri at sita við hús. Hetta verður nærsagt hildið vera eyðskilt tekin uppá, at dómadagur er nær. Hann, ið hetta skrivar minnist hópin langt. Í bygdini, ið eg vaks upp í, minnist eg einki um, at konurnar sótu við hús tann líðulanga dag. Tær gingu til neytar morgun og kveld alt sum- marið. Tær vóru við at saksa velturnar,-lúka og skera akrarnar, bera torv- ið burtur, rekta tað og laga tað. Og meiri enn so, at tað hendi at summar hjálptu við í rakstri og royttu seyð á rættini í áseyðaroyting. Og hoyggingin ikki at gloyma. Hetta var lívið, men mangar vóru góðar mammur fyri síni bern So hetta, ið nú verður sagt, at alt má fara av lagi, ti konur arbeiða úti, er nakað mesn, tað mesta av ti. Men konur vóru ójavn- ar tá, sum nú. Mær tykir, at ein tann stersti vandin nú, er tann, at bernini fáa alt ov stórar eftirlætir, og fáa skila- leysa ov mikið av peningi at oyðsla burtur, ístaðin fyri at vera lærd at goyma tað tey fáa, megin partin av ti. Og foreldrur keypa knallertir til børnini tá tey eru 10—12 ára gomul, tó tey vita, at tað er óbóta- verk at koyra á hesum fyrr enn tey eru 16 ár. Hetta og tílíkt skila- loysi er at dadla, men ikki tað at konurnar ikki bara sita á rumpuni við hús allan dagin, tí tað hava tær ongantíð gjørt, og tað kundu tær ikki gera, tí so livdu fólk ikki i Føroyum. 70 åra gamal k KK En trussel Harra blaðstjóri. Tað tykist sum um sambandsmenn hava fing- ið ilt av orðum løgmans, tá ið hann sigur, at um Javnaðarflokkurin ikki fær eina álitisváttan á val- inum í heyst, vil hann ella flokkurin ikki vera við til at mynda eit komandi landsstýri. Í hvussu er, ber ein oddagrein í Dim- malætting nú fyri kortum boð um, at so er. Vit kunna spyrja, hvat ið tað er, ið fær hesar góðu sam- bandsmenn at skriva slíkt, og hvat tað er, ið fær teir at siga, at orð log- mans eru ein hóttan, ella á góðum donskum — en trussel. Svarið er uttan iva hetta: Sambandsmenn eru farnir at hugsa um, hvat flokkur teirra hevur av- rikað í hesi skjótt 4 árini — niðursteðan er syndar- lig — teir hava so púrt einki gjørt. Teir vita eis- ini, at her á landi hevur sitið eitt landsstýri, sum veruliga hevur gjørt nak- að, Feroyum og føroying- um at gagni. Teir vita so sanniliga eisini, at teir hava verið ímóti øllum, sum gjert hevur verið hesi síðstu árini. Síðan kemur tað, ið man fara at verða eina ringast hjá hesum monnum at svelgja. Sit- andi landsstýri hevur havt ein legmann, sum enn einaferð hevur prógvað, at hann er maðurin, ið skarar framúr í føroyskum poli- tikki. Tað eru ikki bert vit í Javnaðarflokkinum, ið hetta siga, men mong, mong onnur, óansæð pol- itiskan lit. Hugsi tað var Pauli Ellefsen, sum á sinni tos- aði um nikkudukkur. Eg eri stórliga bangin fyri, at hetta orð hevur havt stórt árin á hinar sambands- menninar á tingi. Ikki ein av hesum 4 monnum hev- ur torað at slitið seg leys- an úr tí hafti, Pauli tykist hava bundið teir við. Øgvuliga hugstoytt, tá ið vit hugsa um, at hesir somu menn, saman við Javnaðarfl. og Sjálvstýr- isfl. vóru við til at leggja stór mál úr hondum. Nei, teir hava bert sitið og nikka til tað, ið Pauli hevur sagt og hildið, sjálvt um teir so fegnir hevdu viljað sloppið at verið við at arbeiða tað víðari, teir, í flestu forum, sjálvir vóru við til at grunda. Av sonnum eru orð leg- mans ein hóttan — ein hóttan móti tí tilvildarliga og ábyrgdarleysa Þpoli- tikki, ið sambandið við Paula Ellefsen á odda hava ført. Takk fyri bladnum. innivist i Vågamadur Vit gera lesarar okkara varugar vid, at treytin fyri at fåa lesarabrøv upptikin undir hesum teiginum er, at blað- stjórnin veit, hver hev- ur skrivað brevini. Ídnaðurin heldur flaggdag Feroyski idnadurin hevur framsýning í helunum hjá donsku OCEKA -fyritøk- uni á Trapputreðni i hes- um degum. * Eitt rímuligt ynski Tað endurstovnaða hand- verkslærlingafelagið hev- ur verið ógvuliga virkið, síðan tað fór til verka. Felagið hevur m.a. víst á tey skerdu og vánaligu korini, sum lærlingar hava at dragast við. So- muleiðis hevur felagið víst á lenarmunin millum handverkslærlingar og aðrar lærlingar — eitt nú skrivstovulærlingar. Meðan ein handverks- lærlingur tað fyrsta læru- árið fær um 202 kr. um vikuna, fær ein S&K-lær- lingur um 437 kr., ein starvsmannalærlingur um 382 kr. og ein lærlingur í teknikkarafelagnum 419 kr. Við eðrum orðum fáa aðrir ikki-handverkslær- lingar nógv meira — ja, útvið tvífalt so stóra úr- tøku sum ein handverks- lærlingur. Harafturat kemur, at handverkslær- lingarnir arbeida heilt upp til 5—6 timar meira um vikuna enn nakrir av skrivstovulærlingunum. Fyri tað fyrsta er tað forkastiligt, at lønarmun- urin millum teir ymisku lærlingabólkarnar er so stórur. Fyri tað næsta er lenin hjá handverkslær- lingum alt ov lág. Sjálv- andi skulu allir lærlingar — hverjir teir so eru — fáa somu lenarsomdir. Teir flestu lærlingar meta jú tann fyrsta lærudagin við samsvarandi fortreyt- um. Ein slíkur lenarmundur kann hava keðiligar av- leiðingar við sær. Eitt nú evund. Og ein slíkur mis- munur ferir ikki til tann samáhuga, teir ymisku løntakarabolkarnir eiga at hava mótvegis hverjum eðrum. Eingin lærlingur, ann- aðhvert hann býr heima hjá foreldrum ella fyri seg sjálvan, kann klára seg fyri góðar 202 kr. um vik- una. Nógvir handverks- lærlingar eru ti noyddir at taka sær lán og studning frá Statens Uddannelses- støtte. Harafturat teu hand- verkslærlingar fyri figgj- arligum missi, tå lærutið og løn teirra verður sam- mett vid støduna hjá ófak- lærdum arbeiðsmonnum — teir, sum hava valt at fara í vinnu í staðin fyri at fara í læru. Sum steðan er nú, vinnur handverkslær- lingurin ongantíð inn- tøkumissin, sum hann hevur havt í tí fýra ára longu lærutidini, innaftur. Handverkslærlingafel- agid hevur ti skotið upp, at lærlingar fyrsta læru- årid fåa 50 pst. av sveina- lønini, næsta 60, tridja 70 og fjórða árið 80 pst. av sveinalønini. Í letuni fáa teir ávikavist 15, 20, 25 og 33 1/3 pst. av sveinaløn- ini. Sambært uppskoti- num er ti talan um eina stóra hækking i mun til núverandi løn, men upp- skotid er ikki meira enn rimuligt ut frå einum løn- takaraynski. Sambært uppskotinum um nyggja lønarskipan fara' 12 år at ganga, áðr- enn handverkarin vinnur lønarmissin frå lærutidini aftur, tå sammett verður vid arbeiðsmannin. Umframt lønar-ynskini ynskir handverkslær- lingafelagið eisini ein lim i lærurådid, sum annars skal vidkast, men uttan lærlingaumboðan. Hetta ynski er heldur ikki annað enn ein demokratiskur og fimuligur rættur. Ein rættur, sum er i anda de- mokretisku sosialismunar um løntakaraumbodan i teimum ymisku stýru- num. „Útbúgving av hand- verkarum verður at rokna javnt við aðra útbúgv- ing,< verður sligið fast í núverandi virkisskránni hjá javnaðarflokkinum. Seinasta lærlingarnir fin- gu munandi bata, var tað eina mest javnadarflokk- urin og SU, Sosialistiska Ungmannafelagnum at takka. Vónandi veitir javnað- Landsstýrið hevur loyvt teimum at selja langt út á kveldið hvenn dag í eina heila viku, eisini sjálvan flaggdagin. Tað má sigast, at tað er hugflog yvir hesari sýn- ing, idnaðurin hevur fing- ið dugnaligar og smagfull- ar »designarar« at fram- leiða plastberiposar við feroyska flagginum á til at koyra vørurnar i. Teir nationalu »kremm- ararnir« kunnu nú gleða seg til í komandi dogum at siggja sama >merkið<, ið ein av stórkremmarunum salvilsisfult breiddi seg um á Vaglinum flaggdag- in, koma at liggja og rek- ast um geurnar og verða »tradkad undir fót.< Jú, hjá hesum er tjóðskapar- andin goymdur í penga- mappuni. Tað kemur mær fyri, at vit fyri nakað síðani fingu eina flagglog, loyvir hon hesum? Tað næsta, vit kunna vænta okkum frá hasari síðuni verður kanska toi- lettpappir við tjóðsangi- num prentaðum uppiá. Kanska kundu teir eis- ini tá fingið ídnaðarráð- harran at lagt fyri. Money *x*íx Muntra-stevnumið Í útvarpinum segði Pauli Ellefsen fyri stuttum, at stevnumið javnaðarfloks- ins eru muntra-stevnu- mið, og kemst hetta helst av, at hann ikki toldi, at javnaðarflokkurin helt ein so væleydnaðan lands- fund í Fuglafirði. Men Pauli Ellefsen skal vita, at okkara stevnumið eru til frama fyri fjøldina, meðan hansara egnu stev- numið eru so háttaði, at tey einans tæna privatum spekulatiónsendamálum. Tað er nú meira enn ein mánaði síðani sambands- flokkurin helt sín lands- fund, men enn í dag veit ongin, hvat fyrifórst har. Ongin hevur hoyrt eitt orð um nekur stevnumið ella um nakra ætlan um ný- skapan frá sambands- floksins síðu. Ætla teir at fremja nakra nýskapan ella ætla teir framvegis at kk arflokkurin aftur hesaferð lærlingunum bestu væl- vild. j.m. k KK halda fast við stevnumið- ini frá 1906? Nekur nýskapan er ongantíð komin frá sam- bandsfloksins síðu, so valla er fryktandi fyri, at nekur kemur á hesum sinni heldur. Hinvegin hevur javn- aðarflokkurin sett sær fyri at fremja nýskapan á fleiri ekjum. Javnaðarflokkurin vil fremja nýskapan á fleiri ekjum. Javnaðar- flokkurin vil fremja keldu- skatt, landsbanka, lands- handil, nýggja jarðalóg- gávu o.m.a., sum blað- rúmdin ikki loyvir mær at reksa upp her, men hetta eru alt mál til frama fyri fjøldina. Tað einasta, sum Pauli Ellefsen hevur at bjóða, er eitt lagkekustykki, so lít- ið, at ongin livir av ti, ti fjøldin livir ikki av teim- um molum, sum detta av rikmansins borði. Fjeldin vil hava at rættvisiskrøv hennara verða gingin á meti, og tað verða tey einans, um javnaðarflokkurin kemur sterkur burtur úr valinum í heyst. j Hotel? — Kanska, men ikki fyri minar pengar Eg må siga, at eg gjørdist ikki sørt bilsin yvir tey tidindi, id blødini so fegin hava borið okkum i sein- astuni um bygging av risahotelli oman fyri skotaplantasjuna. Hava Tryggingarsam- bandid og bankarnir so nogvar pengar til yvirs, so mugu vit sum eru teirra kundar spyrja, hvadan koma hesir pengar? Hvør hevur goldid hesum stovn- um allar hesar hotellpeng- ar? Tad er bert eitt svar! Pengarnir eru goldnir av okkum, sum orsakað av teirri monopolsteðu, ið hesir stovnar hava í okk- ara landi eru tvangsinn- løgd til at vera kundar. teirra Eg havi einki ímóti al- mennum monopolum, men so skulu tey eisini hava eitt minimum av mo- rali. Ein moral, sum sigur, ikki tekur at tú sterri avancu enna bsolutt neyð- ugt. Øll knógva vit undir okursrentum bankanna. serliga tey ungu, ið nýliga Á