leygardagur 29. apríl 1978síða 11

Síða 12 sosialurin Nr. 32 — 29. apríl 1978 Viðhvert tyktist henni sum skúmaði uppvaski- vatnið í hálsinum og skitnir, snikutir tallerkar frá trýtúsundsekshundr- aðoghálvtrýss lidnum døgum ridlaðu í loftshøg- um stáplum á keksborði- num, til reiðar at tveita seg á hana og díkja hana undir. Tá flýggjaði hon og settist í stólin við stovu- vindeygað og gloymdi, at hon átti mann og bern og lutir, sum livdu á henni eins og snúltudýr. Og tá hon hevði sannført seg sjálva um, at hon hevði frælsi til at gloyma tey, gjørdist hon einsamall í heiminum og fullkomiliga eydnurik Líka til maðurin fór at arbeiða úti í garðinum. Har hegdi hann og grav- aði í moldini beint uttan- fyri vindeygað allan guðs- langa dag; gamal, lítil og kroykin maður í gráum ar- beiðsklæðum við eyrhakk- aranum steðugt til reiðar at hegga; stevfastar, seig- ar, næstan treiskligar lik- amsrerslur frá miðjuni og fram í fingrasnipparnar, upp og niður, upp og niður, upp í saman, upp í saman, eins og hjá deyða- lúgvaðum manni í fim- leikahell, sum ikki hoyrir, tá hann er biðin at gevast. Og konan hugsaði: Jesus min. Eru til primitivari amboð í hesum heimi enn hakkari og skupla? Maðurin var henni ikki heilt ókunnugur. Til fyri stuttum hevði hann verið bóndi á soltnari jørå úti á bygd. Nú var hann fluttur inn í keypstaðin og fekst við garðsarbeiði. Í fyrst- ani hevði hon verið fegin, tá hann var farin undir at gera við alt rundanum húsini. Hon hevði glett seg til at fáa grønan blett, tá tað fór at sumra. Men hetta var mikið verk, og maðurin dvaldist dag eftir dag uttanfyri vindeygað, og har høgdi hann og gravadi og lyfti steinar og bar teir burt og kom so aftur og høgdi og gravadi. Hon setti sær fyri ikki at fylgjast vid verkinum. Hesin maður kom henni ikki við, men alt lív hans- ara troðkaði seg tó lúris- liga inn í huga hennara: hvussu hann hevði gravað Svava Jakobsdóttir er fedd í Neskaupstað á Eysturlandinum í 1930. Í 1935 flutti hon til Kanada við foreldr- unum og búði har í fimm ár. Hon tók stu- dentsprógv í Reykja- vík í 1949, BA-prógv í enskum máli og bók- mentum í Northamp- ton í Massachusetts, USA, í 1952. Hon hev- ur eisini lisið í Oxford og Uppsala. 1955 —60 starvaðist hon í ís- lendska uttanrikismå- laráðnum og eftir hetta á Morgunblaðnum og í útvarpinum. Varð vald á Alþingið fyri Alþýðu- bandalagið í 1971. Sva- va Jakobsdóttir hevur skrivað bæði stutt- og skaldsegur umframt sjónleikir. Fyrsta bók hennara, 12 konur, soleiðis í moldini við hakkara og skuplu alla tíðina. Sum helt hann seg kunna vinna á einum bletti fyri og eðrum eftir Kári Petersen foroyskaði kom út í 1965, men hon gjørdi rættiliga vart við seg í 1969 við skaldseguni, Leigjand- inn, eini symbolskari segu um amerikansku hermegina á Íslandi. Svava er systir Jek- ul Jakobsson, sum doyði nú í vikuni. og leggja jørdina undir seg, sum helt hann seg vera mann fyri at sigra á henni at enda, um hann aldri gavst við somu rørsl- VERKAMAÐURIN Stuttsega eftir Svøvu Jakobsdóttur unum upp og niður, upp og niður, upp og niður. Men smáskursl var ein- asta mein hann veitti henni. Hon helt áfram at vera líka grýtut og grá og fruktarleys undir hansara fótum; líka treisk og stolt, sum var tað bert av náði, at hon loyvdi hesum dukkumanni og skepnum hansara at ganga á sær; í vissu um, at hon mundi tó aldri fara at fela fótafet teirra í hvussu so var. Konan hevði sæð hesar teigar, sum nú flestir lógu í oyði; og tað hvíldi yvir teimum mikið og vesala- dapurt vónloysi. Og í staðin fyri at lata lív sítt og starv sær til læru verða, tók hann hakkaran og skupluna við sær til keypstaðin. Og helt áfram at hegga og grava. Men hóast konan royndi at lata vera at hyggja at honum, varnað- ist hon altíð rerslur hans- ara upp og niður, upp og niður, fyrst sum ótespi- ligar trupulleikar, síðan sum hóttan. Tað var eins og breyt maðurin miðvíst niður tann verjugarð, sum hon hevði lagað millum seg og lutirnar; og tá hendi hetta; tallerkar í túsundatali, koppar, gles, krukkur, bustir, skálir komu í renningarlopi, veltust inn, laðaðust upp, lupu á hana allsráðandi, almåttug; og troyggja drongsins við holinum á alboganum legðist í fangið á henni, og hon fór at stoppa og stoppa og tað eydnaðist aldri at fáa tað heilt, og hon var vorðin gomul, og garnið varð uppi, og hon fór at slíta grá hár av hevdinum at stoppa við, og tá var son- urin blivin vaksin maður og vaksin frá troyggjuni. Og tá visti hon, at tað vóru lutirnir, sum hevdu livað, og ikki hon. Konan leyp upp úr stól- inum. Hon ætlaði ikki longur at lata sær hetta lynda. Hon toldi íkki henda mannin og hansara ævigu potan og æviga slit; hesa høgging hansara í jørðina, sum ongan enda ætlaði at fáa og onki úrslit gav. Heilan mansaldur hevði hann rótað í mold; lagst á jørdina við hakk- ara og skuplu; og onga- staðni sást nakað eftir. Tó bar hann enn hesi amboð, eins og storknaða áminn- ing um meiningsloysið á hesi jerð. Hon smoygdi seg í frakkan. Hon ætlaði út at siga við hann, at hann kundi gevast fyri í dag; veðrið var ov rákalt; og í kveld ætlaði hon at biðja mann sín siga hann upp og fáa onkran við grav- kúgv at gera arbeiðið lið- ugt. Gamli maðurin í garði- num rætti ryggin, tá hann sá hana nærkast. Nærri hon kom, betur rætti hann ryggin, og spakuliga, men miðvíst, togaði hann seg tumma fyri tumma upp í fulla hædd. Og nú ið hon stóð har framman fyri honum, sá hon, at hann var ikki lítil maður. Og hann var heldur ikki kroykin. Var tað bara fyri jørdini, at hann boygdi seg? Koma hennara sýnt- ist hverki at vekja undran ella forvitni hjá honum. Eygnabrá hansara var ró- ligt og friðarligt og hevði okkurt, sum boðaði frá, at hann var hevjaður yvir sigur og ósigur; tilíkt hevði onki at siga longur. Og konan segði alt ann- að enn tað, sum hon hevði ætlað sær at siga. Hon spurdi, um hon ikki mátti bjóða honum kaffimunn. Hann takkaði fyri og fór inn við henni. Og meðan hann bíðaði eftir kaffi- num, stóð hann við køks- vindeygað og hugdi niðan eftir bygdarlagnum. »Hidani síggjast húsini hjá mær< segði hann. Konan fór yvir til vind- eygað, tí hon vildi gera honum ta tænastu, og hon hugdi niðan í tann grýtuta og gróðurfátæka dalin. „Annars eru gomlu húsatoftirnar aftanfyri melheyggjarnar, men eg flutti mær húsini upp á heyggin. Vegna útsýnið. Haðani sæst alla leiðina til havs, og í góðum skygni sá eg oll skip, sum sigldu fyri fjarðarmunn. Tit áttu at sloppið tykkum ein túr hagar at njóta utsynid.« So drakk hann kaffi- munnin, takkaði fyri seg og helt fram at arbeiða úti í garðinum. Og konan fór undir sítt starv í kokinum. Hon stóð við uppvaskið og varnaðist ikki stev- fostu rerslur sínar, upp í saman, upp í saman, fram og aftur, fram og aftur, tí hon hugsaði um mannin, sum flutti hús síni upp á heyggin við hakkara og skuplu.