leygardagur 13. mai 1978síða 8

Síða 8 sosialurin Nr. 36 — 13. mai 1978 Steðan hjá kvinnuni í samfelagnum: kvinnu upp í móti kvinnu Suðurstreymoyar javnaðarfelag hevur í vetur havt ein bólk, sum hevur arbeitt við spurninginum um støduna hjá kvinn- uni í samfelagnum. Á einum felagsfundi tann 18. apríl legði bólkurin (Sigrid, Marita og Arngerð) fram úrslitið av ar- beiðinum. Eftir framløguna var orða- skifti um hana og onnur viðurskifti við- víkjandi støduni hjá kvinnuni. Nidurstødan var tann, at lóggávan ikki eigur at gera mun á kvinnu og manni, hvørki í ella uttanfyri hjúnarlag. Oll eiga at hava sama rætt til arbeiði, uttan at børnini og tey ungu skulu svíða fyri tað. Ti er neyðugt við daginstitutiónum og frítíðarheimum. Mið javnaðarfloksins er at virka fyri javnrætti, eisini fyri fullum javnrætti millum kynini. Men kvinnan má fyrst og fremst sjálv vera við í hesum rættvísis- kravi og ikki lata seg villeiða av kreftum, ið royna at seta kvinnu upp ímóti kvinnu, kvinnu heima móti kvinnu úti í vinnuni. Kanna vit eftir, hvussu kvinnan hevur havt tað í ymiskum samfeløgum ymiskum tíðum, sæst í tí seguliga tilfari, ið finst, at hon altið hevur verið illa fyri. Hví er hetta so? halda, at kvinnan er skapað til at tæna og lýða, onnur hal- da, at tað er menningin av mannaættini, sum hevur hetta við sær. Men kanska er orsekin ein heilt tert nevniliga ein av- av teirri samfel- g, menniskjan evur skapað, tað si- 1 samfelagið u menn iskjuni í bólkum, veiddu 1}: heintaðu retur, fruktir o.s.fr. Her var ngin stættamunur, øll óru líka. Menninir veid- r lyrka lag r Ar ftaf atriarkalsk imtelag ið gr tað n våkendi r var IK gg k nan 1 1 grundar lagið undir jarðabrúkið og virðingin fyri henni var stór. Í hesum samfelag vóru eingir kapitaleigarar, ell áttu tað sindrið, ið var, í felag Girnd og evund eru úr- slit av sivilisatiónini. Teir elstu jarðarbrúkarnir livdu á sama hátt. So við og við kom broyting í. Nøkur fingu yvirskot og vildu sleppa sær burtur úr felagsskapinum Tey fingu onnur at arbeiða fyri seg, fingu sterri vald og komu sostatt at ráða yvir hinum. Hetta samfelag varð skipað eftir festum reglum við festum stætt- um: a) ognarstættinum. b) bendum og handverk- arum, c) trælum. Nú kom harðskapur inn í samfel- agið, klandur og kriggj. Henda samfelagsbroyting førdi til broytingar í stød- hjá kvinnuni. Keldan 11 tu rnkidømi var nú ikki jneur Sú vald. Tað móðurin, men matriarkaiska amáli at útnytta onn- Tann gifta kvinnan er ikki arbeiðsleys, hon verður brúkt sum tiltaksarbeiðsfólk ur, hava tamarhald á náttúruni, hava vald yvir trælum, kvinnum og børnum. Síðani tá hevur kvinnan verið minni vird enn maðurin, hon hevur verið ogn mansins. Kvinn- Vanlig hugsan er, at tað er nakað galið við kvinnu, ið ikki giftir seg. Men sama hugsan er ikki gald- andi, tá tað er maður, hugsað verður um. Kvinn- an skal verða uppihildin, henni skal tryggjast eitt heim til sín og børnini. Hon eigur ikki at kunna klåra seg sjålv. Ein undir- meting av arbeidisinnsatsi konunnar er fyribrigdið einkjupensión. Hetta átti at verið eins fyri mann og konu, men er tað ikki. So leingi samfelagið ger mun a manni og konu. mun ger mis- talan ikki javnrættindi. Kann verða um og er tað hann, ið stendur og ognum vn (hon kann tó biðja fær hansara an hevur góðtikið hesa stødu og hildið, at soleiðis átti at vera og hon hevur alið upp bern síni til at halda fram við hesum. Hóast tann stóra stætta- munin í Feroyum, hevur um at varðveita sítt egna) og somuleiðis bern- ini. Er hon heima við hús eigur hon onga løn, men hevur krav uppá >kost og logi“ og mat og klæði til bernini. Tá hon so eina- ferð kemur til pensións- aldurin, fær hon heldur ikki pensiónina, hana fær maðurin. Og hann fær eis ini = pensiónsferðaseðlar- nar, sum tað almenna veitir. Hon er heilt og fult bundin at manninum. Konan, ið heim passar sitt burturav. hevur í veruleikanum minni javn- rættindi enn hon, ið er úti vinnu. Kvinnan sjálva til viks. setur ofta seg Hon nýtir oft: navn mansins istadin fyri sítt egna kristna navn, tå hon IliSera seg, og hervið undirmetir hon seg samfelagið í mangar mát- ar líkst tí primitiva sam- felagnum. Í samfelagnum í dag er kvinnan, eins og meðsystrar hennara aðra- staðni, verri fyri enn mað- urin. sjálva. Tann gifta kvinn- an er ikki arbeiðsleys, vit hava einki arbeiðsloysi í Foroyum, verður sagt. Gifta kvinnan verður nýtt sum tiltaksarbeiðsfólk. Trot á daginstitutión- um og tað, at húshjálp verður gjørd til luksus (løn hennara kann ikki dragast frå løn arbeids- Har menn og kvinnur eru organiserað í sum sama fakfelag er eingin mvnur á løn ella ødrum arbeidsvidurskiftum. Kvinnuni er eisini tryggj- að barsilsorlov við fullari ella hálvari len. Tað er tó líkt til, at tað eru kvinn- urnar, sum fyri tað mesta hava tey lægstlontu ar- gevarans) er ein máti at binda ta giftu kvinnuna við hús. Hon metir seg ofta sum eitt ósjálvsteð- ugt individ, og letur mannin ráða fyri, um hon skal út í vinnu ella ikki. Vit kenna orðalagið, at maðurin hevur ráð at hava konuna heima. Skatturin verður ov hegur, um eisini konan fer út í vinnu, verður ofta sagt. Skatta- lógaruppskotið, ið lagt er fram á ting og m.a. boðar frá serskatting av hjúnum við hver síni innteku, í- roknað pensión, skuldi loyst hetta problemið. Men so er spurningurin: hver eigur børnini? beiðini. Menninir hava tey leiðandi stervini. Hví hetta er so, er ikki lætt at vita. Kanska er tað kvinn- an sjálv, sum hevur skyldina í hesum, men ofta verður lýst eftir monnum til tílík sterv. Tað eigur tí ikki at koma fyri, at lýst verður eftir ávikavist manni ella kvin- CAI