leygardagur 24. juni 1978síða 6

Síða 6 sosialurin Nr. 48 — 24. juni 1978 panelið Turisman vindur uppá seg — eisini í Føroyum Men umsteðurnar hjá okkum at taka ímóti fremmandafólki eru ikki tær bestu Turisman er fyri álvara rokkin til Feroya, og ell tekin eru til, at streymurin av fremmandafólki henda veg á sumri kemur at vaksa sum frálíður, >for better or worse<, sum onglendingurin sigur. Ein og hver kann hava — og hevur eisini — sína metan um, annaðhvert tað er at gleðast um at so er ella ikki, men í einum frælsum samfelag er nú einaferð so, at ikki ber til at nokta gestum at vitja, hóast teir í vissum førum kunnu vera til beinleiðis ampa. Feroyingar ferðast jú eis- ini sjálvir víða nú á døgum og halda summarfri í fremmandalandi. Hetta er ein rættur, sum ein hver frælsur borgari eigur eftir okkara samfelagsskipan: føroyingar burturi, út- lendingar í Føroyum. Nú kann ein siga, at eitt samfelag sum tað før- oyska er ógvuliga lítið at taka móti fleiri túsund fremmandafólkum — og rætt er, at tað er mangan trongt av hýsa teimum, tað síggja vit sjálvi dag og dagliga. Vit hava ikki nóg nógv av gistingarhúsum, ella sum við einum frem- mandaorði verður nevnt hotel-kapasitet, at taka móti gestum, ið eru ferir fyri at gjalda fyri seg, og hinvegin, tey mongu ungu, ið koma við rygg- sekkjunum og tjaldbúðum eiga vána líkindi at verða hýst náttúruni. At mangur búnaðarmaður harmast um, at beur hansara verður nýttur til fótatraðk og kanska tað ið verri er, er ikki at undrast á. ein part av skuldini fyri at so mangan er? Hvat hava vit gjert fyri at tryggja náttúru okkara og fyri tervandi eftirliti við hesi náttúru? Aðrastaðir er alt sett í »system«, har finn- ast campingpláss, sum verða ávíst vitjandi, og har er — hvat ið ikki hevur minst at siga — tervandi eftirlit við slíkum campingplássum, so at ein og hver ikki sleppur at gera sum honum lystir. Vit i Føroyum koma eisini at liva eftir hesum reglum, skal samfelag okkara standa sum eitt vælskipað og vælfyristilað samfelag eins og londini uttan um okkum. Tað er vorðið vanligt, at fleiri og fleiri turistar gista í oyggjum okkara eina viku ella meir, hetta er mest ungfólk, ið ikki legg- ur nógvan pening í bý og á bygd, fíggjarliga eiga tey aloftast ikki ráðini. Men í hesum føri er tað sama galdandi, sum framfert var í áðni: eisini okkara ungfólk hevur hug at ferð- ast í onnur lond og gera tað í vaksandi mun. Her ber ikki til við nekrum stongsli. Eitt annað slag av ferðafólki, ið leita til Før- oya, eru tey ið koma á hverjum ári við teimum stóru ferðamannaskipu- num, men stórt sæð gera hesi ferðafólk ongar ónáð- ir, ti tey steðga einans ein dag ella kanska bert hálv- an dag. Men eitt positivt er í øllum førum, hvussu ein annars metur skilið. Fremmandafólkini næstan uttan undantak eru glað at koma til Feroya, tey frøast um vakra landslag- ið, um teir fjølbroyttu lit- irnar og ikki minst um tað gestablídni teimum yvir- hevur verður víst av fer- oyingum. Gløgt er gests- ins eyga sigur orðatakið, og tað er ivaleyst so. Men er náttúra. lands- lag og gestablidni nóg mikið at bjóða num? Tað koma vit ikki burt- ur frá, at stórt annað hava vit ikki at bjóða fram: ongar gamlar borgir stásiligar kirkjur og hvert av sinum, sum feroyski ferðamaðurin kann gleða seg um í flestu fremm- andalondum. A síðuni er eisini veðurlagið í Feroyum, tað er so skift- andi — hvat ið tó summi halda vera ein »sjarma« meir — men góðir sól- skinsdagar uppí slag eru sjáldsamir í Feroyum, og vit kunnu ikki bjóða tey stóru hitastigini, sum mong tráða eftir. Her er bert at vóna, at hin frem- mandi, áðrenn hann setur kós móti Feroyum, ger seg kunnugan við viður- skiftini. turistu- minus Eiden Miiller, tíðindamaður — Turisman hendavegin er ikki bert komin, men hon kemur at vinda uppá seg sum frá líður. So er einans at royna — og her mugu bæði kommunalir og landsmyndugleikar vera við — at fáa sum frægast burtur úr, at samskipa, har samskipan er neyðug, og at tryggja at tey vitjandi og tey fast- búgvandi ikki gera hverjum eðrum ónáðir, skriv- ar Eiden Miller m.a. í panelgreinini Men altíð er hetta ikki so einfalt, ti hóast at sein- nu árini eru komnar bekur og annað skrivligt, upp- lýsandi tilfar um landið og fólkið, ið her býr, so restar enn nógv í, og tá einahelst tå ið ræður um tilikt tilfar á útlendskum máli. Samantikið haldi eg, at ov lítið verður gjert av førovingum at siga frá fólki og landi, hóast ein bati hevur verið seinnu ár- ini. Og her hevur eisini Danmarks Turistrád verið uppi í leikinum. Nú kann onkur spyrja, hví eru Fer- oyar umboðaðar í hesum raði, sum ikki er eitt van- ligt ferðamannafelag, men sum er ein landsfevn- andi stovnur fyri alla turismu í ríkinum og sum virkar í ellum teimum stó- ru londunum við at veita fremmandafólki kunnleika til Danmark, harundir eis- ini ríkispartarnar Feroyar og Grenland. Tað stóð í mong ár Feroyum í boði at velja umboð til turistráð- ið, men ikki fyrr enn fyri nekrum árum síðan tók tásitandi landsstýri av og gjerdi av, at Feroyar skul- du nýta rætt sín at hava umboð í hesum stovni. Tað er formliga danska handilsmálaráðið, ið velur umboðsmannin úr Feroy- um, men eftir innstillan frá landsstýrinum. Fyri nøkrum árum síð- ani gav ráðið út ein bók- ling við myndum, sum einans umreddi Feroyar og føroysk viðurskifti. Hesin bóklingur varð um- framt á donskum eisini skrivaður á enskum, týsk- um — og minnist meg rætt — á fronskum máli. Bóklingurin varð býttur út gjøgnum umboðsstov- urnar hjá turistráðnum í Onglandi, Týsklandi, Fraklandi og USA fyrst og fremst, men annars kundi ein og hver, ið hevði áhuga fyri at fáa kunn- leika til oyggjar okkara venda sær annað hvert til hesar umboðsstovur ella beinleiðis til turistráðið. Eisini hevur sum kunn- ugt Feroya ferðamanna- felag gjøgnum árini givið út bóklingar á fremmanda máli um Feroyar, og hetta er alt eitt upplýsandi ar- beiði, sum tørvur hevur verið á, og sum uttan mun til hverja áskoðan ein hev- ur á spurninginum um at fáa turistar hendaveg, er eitt lið í strembanini at gera vart við, at Feroyar í Atlantshavi er eitt sam- felag við 40.000 íbúgvum, sum tey kanska áður ikki høvdu vitað um. Ti mang- an ein sjálvur ferðast burtur er so javnan, at vanlig fólk púrt einki vita um Feroyar, ja mong eru tey, ið ikki vita, at hesar oyggjar finnast á korti- num. Upplýsandi arbeiði, eis- ini við filmum, meti eg hava stóran týdning, og fleiri Feroya-filmar hava jú eisini gjøgnum árini verið upptiknir. Sum er má ein við- ganga, at umsteðurnar at taka móti turistum á hes- um klettum ikki eru tær bestu og serstakliga ikki umstødurnar at hýsa fremmandafólki. Eg hugsi einahelst um tey saniteru viðurskiftini. Tað harmast mong um — onnur halda tað vera ein fyrimunur, tí so slepst undan hesum stødugt vaksandi ferða- mannastreymi! Tað er sjálvsagt ein individuellur spurningur, hvussu ein metur um hetta, og hin einstaki skal sjálvandi eis- ini eiga rætt at gera sína egnu metan. Nú í summar eins og ár- ini fyri hava Feroyar fing- ið fleiri vitjanir av t.d. listarmálarum, sangkór- um, orkestrum, sjónleik- arum og eðrum, sum hava havt okkurt at bjóða før- oyingum. Eg haldi, at so mikið kunnu flestu verða samd um, at tílíkar vitjan- ir hava verið av tí góða og eiga at verða birtar upp- undir eisini komandi dag- ar. Tær hava aloftast ver- ið rík uppliving fyri fólkið, ið her býr, og hin vegin er jú eisini vorðið vanligt at foroyingar gera uttan- landaferðir í bólkum, sum t.d. dansiferðir, ið hava verið væl umtóktar mill- um útlendingar. Sum eg segði í inngang- inum: turisman hendaveg er ikki bert komin, men hon kemur at vinda uppá seg sum fråliåur. So er einans at royna — og her mugu bædi kommunalir og landsmyndugleikar vera vid at fåa sum fræg- ast burtur úr, at sam- skipa, har samskipan er neyðug og at tryggja at tey vitjandi og tey fast- búgvandi ikki gera hverj- um eðrum ónáðir. Eiden Miiller Skrivstovukvinna Sekt verður eftir skrivstovukvinnu, sum er kon í maskinskriving, til Vaktar- og Bjarg- ingartænastuna. Arbeiðstíð hálvan dag. Løn eftir sáttmála millum Føroya Lands- stýri og Starvsmannafelagið, lønarflokkur 9. Umsóknir skulu vera Vaktar- og Bjarg- ingartænastuni í hendi 15. juli 1978. v/ Vaktar- og Bjargingartænastan Jóhan Ziskason