leygardagur 1. juli 1978síða 12

Síða 12 sosialurin Nr. 50 — 1. juli 1978 lesarabrøv Botnurin i føroysku pressusøguni Tað eru sera áhugaverd brot í pressusegu Feroya, ið verða skrivað á Dimma- lætting í hesum døgum. Tey súru royniberini eftir nepsið í skrokkamåli- num tykjast at hava verið so ring at svelgja, at sam- bandsforðingarnir mugu spýggja gall og gor oman- yvir m.a. útvarpsmenn, sum rekja sína skyldu sum journalistar við sam- vitsku. Arni Absalonsen, sum fær toyggið frá bæði Pau- la Ellefsen og Georg Lin- denskov Samuelsen, er ferur fyri at svara fyri seg, so mær nýtist ikki her at nerta við tey ærumeiðandi álopini á hann í Dimma- lætting Fremsta skylda tíðindamans Men eg skal taka uppaftur tráðin hjá Atla Dam í greinini, sum hann á sinni skrivaði um viðgerð Dim- malættingar av skrokka- málinum undir yvirskrivt- ini >Fremsta skylda tíð- indamans« Eins og so grønkast tu vid Nakrar hugleidingar, bert nakrar fåar rivur i heild- ini, bert nakrar fåar klipur i ti stóru heildini. Vit, hvør i sinum lagi, hava mikið á hjarta, ella hvar vit nú hava tað. Fel- agið Bjerg, hetta er ein sak, ið stendur hjarta mínum sera nær (ideal- istiskt kundi eg hugsa mær, at okkara samfelag átti verið so, at hetta felag als ikki var neyðugt, men so er ikki, og tíverri kunnu vit ikki vera eitt tílíkt felag fyri uttan, langt fram í tíðina, so leingi sum tíðarandin, tann kon- servativi, afturhaldandi menniskjahatandi andin ræður okkara millum. Fel- agið Bjørg, hetta er ein sak, ið eg vóni fleiri við mær hava áhuga fyri og arbeiða í og við. Sum eg skilji hevði fel- agið Bjerg aðalfund tann 3. juni (av ymsum orsek- um lá ikki fyri hjá mær at luttaka, men í hvussu so er ikki av veitsluróma or- sekum). Hóast hesin dagur var merktur av likams, profit og Lyons merktu aktivi- Atli hevði púra rætt í ti, sum hann ferdi fram um tann journalistiskt óreiði- liga viðgerðarháttin hjá Dimmalætting. Men at Atli rakti eitt so eymt punkt hjá blaðstjóranum á Feroya stersta blað sum vitnisfrágreiðingin hjá GLS í rættinum prógvaði — tað vardi meg ikki tá. Uppá beinleiðis fyri- spurning, meðan hann sat í vitnisstólinum í dómhús- inum andlit til andlit við sorinskrivaran Jógvan Andreasen, svaraði Ge- org, at viðgerð Dimma- lættingar hevði verið gjørd minni objektiv, um blaðið hevði vent sær til partarnar, sum vóru uppi í málinum — Rávan, lands- stýrið og figgjarnevndin. Hevur nakar hoyrt so skapt? Botnurin í føroysku pressusøguni Føroya mest royndi blað- stjóri, leidarin av størsta blað í landinum. blaðstjór- in, sum spýtur nógvar *x**xx Vit gera lesarar okkara varugar við, at treytin fyri at fáa lesarabrøv upp- tikin undir hesum teiginum er, at blaðstjórnin veit, hver hevur skrivað brøvini. oddagreinir, tysdagspråt, hosdagspråt og eina ør- grynnu av luskutum les- arabrevum inn í hvert heim í Feroyum viku eftir viku, mánað eftir mánað, ár eftir ár, situr við himm- alvendum eygum og sigur alment undir vitnisábyrgd í stólinum hjá ti åkærda i Feroya Rætti, at tann journalistiska viðgerðin av einum máli verður gjørd minni objektiv ella meiri subjektiv við at journalisturin vendir sær til teir partar, sum sita inni við allari relevantari vitan í málinum. Hetta er rætt og slætt botnurin í føroyskari pressusøgu! Hetta er samstundis tann allarbesti lærupengin hjá teimum, sum leita eftir ti »opitmala objekt- ivitetinum« um, at tey fyri alt i verdini ikki skulu brúka Dimmalætting og Georg L. Samuelsen sum fyrimynd, enn minni sum keldu. vårbøur grønkast, tetum, hver ið er raskast- ur, mætastur, hetjan, eins og í ævintýrunum. Hetta glæstrispæl heldur fram, ja, so leingi sum hesar kynskreftir eru í okkum menniskjum, og vilja hava útloysing. Nei, betri er sum villini fuglur, at sveima enn hugsa um tey heilsuveiku. Tey kunnu bara setast í bás, teim ha- va vit ikki brúk fyri, ei heldur hava vit áhuga fyri teimum. Ein kundi hugsa at Út- varp Feroya hevði áhuga fyri hesum okkara med- borgarum... men betri er at ríða sær niðarlaga, at tosa um ætt, frændur og »niØingsgerdir« frænda várum og fótbólt (útloys- ingarhegtið) konservat- isman, diktaturið leingi livi. Bert samfelagsins hugsan er so. Men pípan kemur vónandi at fáa eitt annað ljóð. Eitt ljóð, ið kapitalistarnir altíð hava verið og eru bangnir, ræð- sluslignir fyri: samanhald gevur styrki, ein sterkur felagsskapur. Vit mugu arbeiða sam- an og við hesum menn- iskjum, ið vit mugu berj- ast fyri og við, at tey fáa mansemulig kor her á oyggjunum. Vit mugu verða við at geva inn- blástur í hesar annars so deyðu politikarar okkara. Teir tosa um pening, tosk, hýsu, svartkjaft v.m... og tað vil so vera. Tað hava teir jú altíð gjørt og tað tykist sum um teir onki hava í huganum. Mær rennur í huga, at ein kendur danskur politikari segði, at viðkomandi tók seg burtur úr politikki, og orsekin var, at tað polit- ikarnir søgdu, var bara tvætl. Teir høvdu bara eitt fyri eyga, at seta sær sjálvum, og verða valdir aftur, teir hevdu ongar hugsjónir, tær vóru deyð- ar, tá ið teir komu inn í politikk). Men vónandi verður hetta ikki eitt eftir- mæli um okkara politikar- ar... men nú fáa vit at síggja. Men hetta, vit vilja berjast fyri eru menniskj- ur, livandi organismur, ið øll hava líka rætt at bú- leikast her á oyggjunum, Mist alla virðing Eg sigi fyri meg, at tann virðingin, sum eg hóast alt havi havt fyri Georg út frá samreðum, eg havi havt við hann um meir og minni fakligar spurningar, hon er burtur með alla. So leingi Georg er blað- stjóri, og so leingi hansara andi ræður á Dimmalætt- ing, ivist eg í øllum, sum blaðið ber fram fyri okk- um, Feroya borgarum. Ég eri eisini av álvara farin at umhugsa at pakka sekk mín í útvarpinum, tí tað fellir mær illa at starv- ast í Utvarpi Feroya, tá ein av nevndarlimunum og garantunum fyri pro- grampolitisku kósini og fyri at rætt og skjal verð- ur gjørt móti øllum á- hugamålum og áhuga- bólkum er blaðstjórin á Dimmalætting, fyrrver- andi útvarpsnevndarfor- maðurin Georg L. Samu- elsen — stersti skamm- bletturin í foroyskari pres- susøgu. Jogvan Arge, útvarpsmaður EINKISIGANDI GREINASKRIVING Í eini grein í Dimmalætt- ing 27. juni roynir harra Jermundur Vágadal aftur at verja seg, nú tað er vorðið prógvað i tølum og skrift, at skriving hansara ikki varð annað enn vána- liga undirbygt mesn, tá hann leyp á føroysk javn- aðarfólk og føroyska javn- adarflokkin vid brigsli um abort- og pornológir í eðr- um londum. Eitt av Jørmund Våga- dals hevuðssjónarmiðum, sum politikari Sambands- floksins, um at tervandi siðmenning og avkristnan av landi og fólki skuldi vera eyðkenni Javnaðar- floksins, ikki bert her á landi, men allar staðir, er soleiðis jarðað fyri øllum — sjálvandi uttan J. V. sjálvum. Hartil er komið fram, tilskundað av skriving hansara, at tað í Dan- mark, sum jú er politiska álitið hjá Sambandsflokk- inum, júst var eyðkenni fyri seinastu borgarligu meirilutastjórnina, = sæð uttanlands frá, at hon fekk sett í verk »frian a- bort< og »fritt porno« fyri danir. Fakráðharrin fyri hesum lógum var konser- vativi løgmålarådharrin: Knud Thestrup, Sam- bandsfloksins og harra Vágadals politisku sam- eindu í Danmark, teir borgarligu og teir liberalu. Hetta seinasta verður ikki nevnt, tí vit skuldseta føroyska sambandsflokkin fyri nakað, sum fer fram uttanlands. Annars var nevnda grein harra Vágadals lík eðrum frá honum — einki- sigandi og endurtakan av sær sjálvum. Hevði málið, sum skrivað hevur verið um, ikki verið so týdning- armikið, kristindómur, siðmenning, fosturtýning, so kundu vit javnaðarfólk sagt, sum Gutti Reyði sigur í blaðnum 14. Sep- tember tann 28. juni um onnur sjónarmið harra Vágadals: (citat) Eg vóni, at J. V. alla sina livstid skal hava loyvi at skriva, tað honum líkar, og eg fái altið ein biligan látur av hverjari fátækari grein hansara (citat endað). Eg vóni eisini, at fult skrivi- frælsi verður fyri J. V. og øll, hóast mær ofta heldur fellur lættari at gráta enn til ein bíligan látur, sum Gutti Reyði, tá eg lesi greinir harra Vågadals, sum valla tæna hverki politiska ella kristna lív- inum í Feroyum. Afturvendur AA—A—A———A—A—Á 1 —— og tey, ið av ymsum ávum vórðu noydd at flýggja higani, hava so sanniliga eins góðan rætt at búleik- ast her eins og profitmak- ararnir og kapitalistarnir (teir liva feitt av, sum teir siga, hesum kergu klett- unum). Her má sanniliga ein vend koma í! Eg vil fyri min part ikki himpra við at siga, at tað er avgjørt neyðugt, at átti fyri mongum Harrans ár- um síðan verið byrjaður aktivt við tí miklu upp- gávu, sum ein tilikur fel- agsskapur má sýna i verki… ein aktivur felags- skapur, ikki bara eitt eiti. Ein slikur felagsskapur er mikið møguligt ikki neyð- ugur fyri teg og meg, ið altíð kunnu alboga okkum igjøgnum, tíanverri alt ov mikið av tílíkum fólki, men hesin felagsskapur má verða fyri tey, ið ikki orka at siga nakað, ei tíma at tosa um tað, teim liggur á hjarta, tað svar tey fáa er í mongum førum onkisigandi. Fyri ta fyrsta er ein stór fjøld av teim heilsuveiku gloymd (eitt milt úttrykk) og rura sg sjálvan í svevn. Egoisman má og skal vekk. Tað er jú ikki eg sum kann gera nakað munagott, men vit í ein- um heilhjartaðum felags- skapi, ið kunnu avrika nakað. Einki einavelds- stýri má festa retur. Ong- in hevur nakra patent- loysn — vit eru øll indi- viduel. Fyri tað næsta í einum produktivitets- og profit- merktum samfelag, sum hvert eyga kann síggja, at vit liva í í dag, er tað av- gjørt neyðugt við einum tílíkum felagsskapi sum Bjørg, ein borgan fyri at oll heilsuveik koma at fáa betri kor, enn tey í dag liva undir. Skoða bert londini kring okkum: Sviariki, Danmark, Norra, Rusland osfr. har verður nakað munagott gjørt — og málrættaðar loysnir verða framdar, har eru felagsskapir saman við lands- og býarmynd- ugleikunum, ið arbeiða saman og virka saman til gagn fyri tey heilsuveiku — samfelagið sum heild. Men samtidis skoða londini kring okkum, eis- ini tey áðurnevndu: hver og hverji gerast fyrst ar- beiðsleys, og hverji fáa als ikki arbeiði? Nevniliga tey heilsuveiku. Hvat hendir her heima á landi. Megin- parturin hevur slettis onki arbeiði. Men tað talar pressan onki um. Tey eru ikki arbeiðsleys, men hesi verða bara noydd at halda munn — tey sita still í síni kroysu, ongin veit um tey, eru eru gloymd. Tey verða ikki nevnd í statistikki- num sum arbeiðsleys, men tey sita bara hendur í favn. Tey hava onki at gera, men Aarbeiðsleys, nei, tað veit ongin um (ella ongin vil vita nakað um hetta) hví, jú politikkar- arnir siga og manipulera við stutthugsandi sálum, at onki arbeiðisloysi er í Feroyum. Tey heilsuveiku kunnu ikki, sum so mong onnur, ið gerast arbeiðisleys, set- ast til eitt ella annað ar- beiði, men her er umráð- andi at tey heilsuveiku fáa eitt arbeiði tey eru nøgd og fyri at útinna, megu fáa 1. prioritet. Vit í hesum felagsskapi megu verða við til at broyta okkara samfelag í Framhald á baksíðuni