leygardagur 12. august 1978síða 9

Nr. 59 — 12. august 1978 sosialurin Síða 9 Við samráðingum hava vit skapt meguleikar fyri flota okkara Viðvíkjandi fiskiveiðu okkara kann takast aftur í tað, sum sagt varð í fjor, at meguleikar, sum vóru til áður, nú sneggliga ikki eru longur, tá 200 fjórð- inga fiskimarksfyribrigdið gjørdist veruleiki við allar strendurnar á Norðurat- lantshavinum aftaná 1. januar 1977. Tað var ti og hevur framhaldandi verið lands- stýrisins politikkur við samráðingum at royna at fáa okkum slíkar sømdir á fiskiøki innan fyri 200 fjórðinga markið hjá ødr- um londum, at veiðu- meguleikin hjá tí flota, sum vit í letuni hava, varð so litið skerdur sum gjer- ligt. Væl umboðað á øllum millum- tjóðafundum Landsstýrið hevur tí lagt dent á, ikki einans at verða so væl umboðað á teim millumtjóða fundum, har fiskiskapur var til um- rødu, sum gjørligt — men ikki minst strongt å at fåa sáttmálar við lond, við hvers strendur vit áður hava fiskað, og samstund- is at royna at fáa sum best burturúr teim rammusått- málum, sum áður eru gjørdir við onnur lond. Í fyrstu syftu eydnaðist landsstýrinum í november at fáa ein rammusáttmála í lag við U.S.S.R., og í ár fara samrådingar fram bæði við Canada og U.S.A. — rammusáttmál- in við Canada, sum skuldi skapt grundarlagið undir framhaldandi fiskiskapi innan fyri canadiska 200 fjórðinga markið, er klár- ur at leggja fyri tingið í Olavsøkusetuni. U.S.A. såttmålin væntar lands- stýrið verður klårur til heystar. Såttmålin kom at standa vid I fjørheyst, tå vandi var fyri, at føroyskur fiski- skapur eftir gagnfiski vid Islands strendur skuldi halda heilt uppat, eydnað- ist landsstýrinum við samráðingum at útvega loyvi til fiskiskap eftir ødrum fiski enn toski árið út. Í desember mánaða 1977 hevði landsstýrið samráðingar við islendsku landsstjórnina, sum end- aðu vid ti nidurstødu, at sjålvt um vit noyddust at minka um toskafiskiskap okkara i 1978 við 1.000 tonsum, kom sáttmálin vid Island uppå 17.000 tons av gagnfiski at standa vid. Harumframt førdu tingingarnar til. at lodnufiskiskapur okkara i vår øktist vid 10.000 tons- um i mun til i fjør, og sum uppiskoyti til hesa avtalu kann nevnast, at lands- styrid og islendska rikis- stjórnin samdust um sam- vinnu å ymiskum visinda- ligum rannsóknarokjum. Samráðingar við Noreg í desember mánað góvu okkum meguleikar at halda á við tí fiskiskapi, sum hevði verið áður við øktum tonsatali, og har- umframt einum øktum meguleika at royna eftir idnadarfiski å norska Nordsjovarøkinum. Trupulleikar vid felagsmarknadin Truplastu samrådingar- nar, sum landsstýrið hev- ur havt, eru vid EEC- londini. Orsakad av økt- um einvisum tiltøkum frå bretskari síðu og banni fyri at fiska sild, vóru meguleikar okkara mink- andi í 1977, og tað sást ikki vón til at kunna fáa nakra rættvísa javnvág millum okkara fiskiskap í Norðsjónum og EEC- landanna fiskiskap undir Feroyum. Hetta førdi við sær, at samráðingarnar við EEC fyri fiskiskapi í 1978 slitn- aðu, og báðir partar hildu seg á sínum til nýggjar samráðingar fingust í lag fyrst í februar í ár. Fyritreytirnar burtur Kortini hevur tað nú í seinastuni vist seg, at tær fyritreytir, sum vóru und- ir februar-avtaluni ikki eru til longur við tað, at Bretland 7. juli tók møgu- leikan hjá føroyingum at veiða tey 2.000 tonsini av sild, sum vóru uppi í av- taluni, frá okkum. Har- umframt verður boðað frá, at hvítingsbróðurkassin eystan fyri Skotland, sum var ógvuliga meinur fyri idnaðartrolarar = okkara, nú verður vidkadur upp- aftur meira frá 1. oktober. Landsstýrið hevur hildið, at hesi tiltøk hava ør- kymlad javnvågina i fiski- veidumøguleikunum mill- um okkum og EEC so nógv, at grundarlagið undir tí avtalu, sum varð gjerd í februar, ikki er til longur, og ætlar lands- stýrið tí at seta seg við samráðingarborðið við EEC ein av teimum fyrstu degunum við krøvum um kompensatión fyri teir mistu veiðumeguleikar- nar. Vit skulu gjalda við fiski undan Feroyum Serliga tvey hava erkymlað viðurskifti við EEC mun- andi — eftir rammusått- málanum frá 1977 skuldi fyribrigdi okkara tað verið gjørligt at fingið javnvág í fiskiveiðu- møguleikunum okkum til fyrimunar. men i fyrsta lagi hevur ein restandi fel- ags fiskivinnupolitikkur EEC-landanna millum, har serliga eitt limaland ferð eftir ferð hevur inn- fort avmarkingar, sum hava skert veiðumegu- leikar okkara mitt í av- talutíðini, verið okkum til stóran bága. Í ødrum lagi e spurningur, sum hevur sterstan áhuga, at hini EEC-londini (Danmark undantikid) alt meira hava havt lyndi at taka fiski- skap í ríkisdonskum sjógvi upp í javnvágina, soleiðis at tey krevja, at vit fult ella lutvíst skulu gjalda við fiski undan Feroyum fyri føroyskan fiskiskap í Grønlandi. Enn ikki greitt Landsstýrið hevur fleiri ferðir havt fundir við donsku stjórnina og gren- lendska landsráðið um henda spurning, og sjálvt um vit frá ríkisstjórnini hava fingið at vita, at vit prinsipielt eiga fiskirætt- indi í donskum og gren- lendskum sjógvi sum rík- isborgarar og ti i hægsta lagi bert lutvíst skulu mótrokna til EEC fyri tað, sum vit kunnu fiska í Grenlandi, er enn ikki eydnast at fáa greitt at vita frá stjórnini, hvussu langt hetta ber i framtiå- ini. Metingin hevur verið, at við hesum spurningi davgjørdum, men eini samráðing um eina heild- arloysn, sum bæði veitir okkum rættindi fyri fisk, vit kunnu lata EEC, og rættindi tí vit eru stats- borgarar, rukku vit longri. Hetta er beint, soleingi samráðast kann um síná- millum rættindi á hogum stigi, t.v.s. báðir partar lata og fáa munandi fiski- meguleikar hver frá eðr- um, men tann dag sam- ráðast má á lágum stigi, tí meguleikarnir fyri býti minka, vil tað hava avger- andi týdning, at rætt- indini sum ríkisborgarar verða neyvt og nágreini- liga fastlogd, so hesi ikki minka, samstundis sum okkara møguleikar fyri at lata frá okkum rættindi í foroyskum sjógvi minka. Vit eiga at royna alt hvat gerast kann I eini tíð, har vit standa við einum flota, kanska á summum økjum einum av teimum best heiminum, útgjerdu í má tað vera rættur politikkur at royna alt, hvat gerast kann, at útvega hesum flota veiðu- Í november í fjer eydnaðist tað at fáa ein fiskivinnusáttmála við Sovjetsamveldið. Her heilsast russiski fiskivinnuráðharrin Ishkov og legmaður Atli Dam meguleikar, og í samráð- ingum sínum hesi bæði seinastu árini hevur landsstýrið lagt alla sína orku í, at so skal vera, eisini tí okkum tervar tíð til umlegging til ónýttar meguleikar í heimasjógvi, henda umlegging gerst tyngri, kunnu vit ikki framhaldandi hava megin- partin av flotanum til fjar- og miðleiðirnar í vinnu. Toska- og hýsu- fiskiskapurin má minkast Landsstýrið hevur lagt á- herðslu á í okkara samráð- ingum, og tá serliga við EEC, at í åvisum fiska- stovnum og serliga í hýsu og toski er neyðugt at út- lendskur fiskiskapur verð- ur minkaður. Vit hava fulla veiðuorku at fiska hesar báðar stovnar sjálv- ir, og júst hesi fiskaslog tykjast at hava verið fiskaði í ríkiligan mun tey seinru árini, og tá tey, sum vituligt er, skapa grundarlagið undir okkara fiskivinnu á landi, er neyðugt at bera so í bandi, at hesi fiskasløg ikki verða niðurfiskað, men heldur koma at nørast. Ti mugu utlendingar i år bert fiska fjording av ti, teir fyri tveimum árum síðani fisk- aðu undir Feroyum av toski og hýsu, tí hevur Feroya banki verið friðað- ur fyri trol í 1 1/2 ár, og tí vórðu meskaviddirnar á troli øktar til 135 mm, og ti, at enda, hevur lands- styrid hildid aftur i iløgum til skip, sum bert eru ætlad at fiska i nevndu stovnum. Landsstyrid hevur hild- id tad vera av størsta tydn- ingi at fåa mest møguligt at vita um teir fiskastovn ar, sum kunnu fåast undir Fercyum, og hevur ti stórur dentur verið lagdur á bæði at gera vísindaligar rannsóknir sjálvir og i- gjøgnum samráðingar við lond, sum fiska undir Feroyum, at fáa vit- an um visindaligar rann onnur sóknir teirra, og hevur landsstýrið ti fingið hetta við í flestu sáttmálarnar. Eitt vaktarskip afturat Landsstýrið hevur hildið, at tað arbeiði, sum Vakt- ar- og bjargingartænastan gjerdi, var so neyðugt, at tað kravdi útbygging við betri forum enn teim, sum vóru til taks, og varð tí sett uppskot um at um- byggja Ólav Halga til vaktarskip afturat Tjaldr- inum, og kanningar av hesum arbeiði sýna, at tað ber til at fáa Ølav Halga umvældan og kláran at avloysa Dagstjørnuna i heyst, og skuldu tå møgu- leikarnir fyri einari effek- tivari vaktartænastu ver- ið munandi betri Okkara hugsan er eis- ini, at danski parturin av sjóverjuni eigur at verða útbygdur munandi. Her er roknað við, at nýggir helikoptarar verða tækir, og vóna vit, at ikki ov long tíð gongur, áðrenn hetta gerst veruleiki. Sjókortini av Feroya- ekinum eru nú liðug, og veðurtænastan hevur í hesum ári verið útbygd við aldumátingum, og tær fyrstu streymmátingarnar frá somu boyum verða nú kannaðar. Fiskimenn kring Feroyar duga best at skyna á, í hvenn mun hesi tiltøk hava lætt um og tryggja arbeiði teirra á sjónum. Krev til nýggja legtingið: At leggja lunnar undir eitt tryggari samfelag har óvissan er minni Um einans triggjar mån- aðir er val aftur til løg- tingið; eitt løgting, ið hev- ur fingið alt sterri sterri og týdning, síðan heimastýrisskipanin varð sett í verk fyri tríati árum síðani. Bæði á lóggávu- og á figgjarøkinum er løg- tingsins partur i samfel- agnum vorðin vaksandi år um år. Henda gongd ber i sær, at vit mega gera okkum greitt ta åbyrgd og tær skyldur, tann einstaki og samfelagið skal lúka, og serliga er tad i løgting- inum at henda åbyrgdar- kensla skal gera vart vid Tad skal ein seigur vilii frå ollum flokkum og ollum tingmonnum til at vinna á trupulleikum og vinna á mál í eini sok fyri og aðrari eftir Lutur politikaranna er, at hverja t ferð eitt mál er VEreitt tað gloymt, og aloftast enn fleiri óloyst mál hava stungið seg upp Arbeiðið lá í fastari legu Føroya verður lutur í mun til onnur lond var til fyrst í sekstiårunum rættuliga 6- broyttur fiskirættindum hvat viðvíkur g markn aðarviðurskiftum Løg- i einari rættuliga fastari legu tingsins arbeidi lå Samrådingar vid onnur lond vóru yvirhøvur av greiddar um rikismynd ugleikarnar Men so hesi seinastu 20 irini tóku broytingarr lik gr Og St ( stu € 7 år A »