leygardagur 26. august 1978síða 10

Lamin fjalla- klintrari 37 ára gamli Yukihito Ísa ætlar sær at verða fjallaklintrari, sjálvt um hann er lamin frá mjednini og niðureftir. Ti hevur hann fingið ein serligan koyristól gjørdan, sum skal flyta hann upp å toppin å ti 3776 metrar høga Fuji Yama, sum er hægsta fjall i Japan. Isa roknar vid, at túr- urin fer at vara i fimm dagar, og um hann eydnast, so er hann tann fyrsti, sum er komin upp á tað kenda fjallið í koyristóli. 900 kr. fyri at fáa song á japanskum flogførum Mangt og hvat hendir i okkara tíðareld: sein- asta er, at stóra jap- anska flogfelagið, Jap- an Air Lines (JAL), nú bjóðar ferðafólki á fyrsta klassa song á nátt á Boeing 747 jum- bojet-flogferunum, móti at gjalda 900 kr. fyri eina song! Hetta er fyribils á strekkinum Keypmannahavn — Tokio og kemur at galda frá 1. oktober. 18 jumboflogfer eru longu útgjerd til hesa heldur óvanligu >„service< á flogleiðum á Kyrra- havsøkinum. 15 av flogfeløgunum millum danska og japanska høvudsstadin fáa 5 sengur hvert flogfarið, trý fáa sjey. Tá ið náttarlegan ikki er í nýtslu, kann songin verða nýtt sum sofa, og allar verða tær utgjørdar við gardin, at verja privatlivsins frið, sum JAL sigur frå i eini blaðkunngerð til kundar sínar... Málið útsett Bankamadurin Tom Horsley hevur i San Fransisco lagt sak moti vinkonu sini um krav upp å 212 kr. til at- gongumerki, bensin og mista arbeiðstíð. At- voldin til hetta var, at vinkonan sveik eina avtalu um, at tey bæði skuldu fara til sjónleik. Vinkonan hevur sagt kravið vera láturligt og sigur eisini, at um hon verður demd at gjalda kravið, so fer hetta at fáa álvarsligar fylgjur fyri allar aðrar gentur í USA. Ein dómstólur hevur fyribils útsett málið. 2000 kr. at spara Tað er við at koma ein heilur fátækrabýlingur úr plastikki beint við Victoria Station í Lon- don. Her byrjar frítíðin hjá mongum fólkum, sum standa — ella búgva í bíðirað fyri at fáa ferðaseðil við ti bi- liga flúgvifelagnum Freddie Laker Sky- train til USA. Hetta er kanska ein keðilig byrjan við fritidini, men tað eru 2000 kr. at spara. sosialurin Nr. 6 — … august 1978 550 miljónir fólk uttan arbeiði um Alheims arbeiðsstovnurin ILO varar móti avleið- ingunum av ov skjótt at fremja idnaðarframleiðslu í tilafturskomnum lond- um. Í tíðarritinum >Gu- idelines for the Organi- sation of Special Labour- Intensive Works Pro- gramme< (1977) skrivar ein av medarbeiðarum ILOs, at idnadarætlanir í summum tilafturskomn- um londum kunnu bera við sær, at miljónir av arbeiðsleysum gerast so- sialir »taparar«. At talan er um miljónir av fólkum, sum verða sloppin upp á fjall, or- sakað av einum skeivum politikki, er prógvað hag- frødisliga. Hagtøl visa, at 550 miljónir fólk í tilaft- urskomnum londum vilja verða uttan arbeiði um bert 10 ár, ella umleið ein tvifaldan av arbeiðsloys- istalinum í hesum londum i dag. Og kortini er alla staðni brúk fyri arbeiðsmegi til at skapa sosial og búskap- arlig framstig, m.a. við gerð av vegum, innrætt- ing av havnalegum o.s.fr. Harafturat kemur, at neyðugt er at byggja í- búðir, har fólk hava ráðini til at búgva í. Í mongum londum hevur ILO seinnu árini hjálpt til, at fólk uttan arbeiði fáa okkurt at takast við, men ein treyt er, at tann neyðugi pen- ingurin at fremja slík til- tek fæst tilvega. ILO og hjálpiætlan Sameindu Tjóða, UNDP, hava tí í felag kallað sam- an til ein fund um veiting av slíkari hjálp, og skal hesin fundur verða hildin í Géneve, áðrenn hetta ár er komið at enda. Úrslitið av einum tilíkum fundi kem- ur at siga nakað um, hverjar politiskar megu- leikar, ið eru at fremja neyðugu tiltekini, men einki um, hvat ið figgjar- liga og sosialt er neyðugt at fremja. Ofta kunnu arbeiðsvið- urskiftini vera vánalig, uttan at hann, ið settur er i eitt starv, sjálvur er greiður yvir tað. Eitt domi í so máta er eitt svar, sum kvinnur innan vinnulivid í USA hava givið ávikavist í 1969 og 1973 uppá spurningin, um tey hildu, at mammamunur varð gjerdur á arbeiðsmarkn- aðinum. Í 1969 svaraðu 8 prosent av teimum spurdu kvinnum ja til henda spurning, men í 1973 var prosentið vaksið til #3- Alt bendir á, at kvinnur í 1973 betur hava dugað at gjert sær greitt, hvussu veruliga steðan er á van- Í Danmark eru yvir 150.000 arbeiðsleys — hverja viku mugu tey standa í bíðirað fyri at fáa studningin ligum arbeiðsplássum. Tí verður hildið skeivt at halda fram við spurn- ingabrevum til hvenn ein- stakan. Teir sakkenu skulu heldur sjálvir kanna arbeiðsviðurskiftini bein- leiðis í teimum einstøku virkjum. Våna skil á arbeiðsmarknaðinum Einans í londum, ið knýtt eru at OECD-vinnulivsfel- agsskapinum eru i dag 7 miljónir ungfólk, ið einki arbeiði vita sær. Fleiri av hesum hava onga útbúgv- ing, men eisini millum akademikarar er arbeiðs- loysið vaksandi. Bert í fel- agsmarknaðarlondunum vilja teir í árunum fram til 1985 meta kravinum um at útvega arbeiði til ikki færri enn 3 miljónir ung- fólk, ið frammanundan hava akademiska útbúgv- ing. Kvinnur eru í vaksandi tali millum tey, ið einki arbeiði vita sær. Í letuni eru umleið 6 miljónir arbeiðsleysar kvinnur einans í londu- num vestanfyri, og fram- tíðarútlitið hjá hesum kvinnum er alt annað enn bjart. Dreymurin hjá fremm- andaarbeiðarum um at gerast ríkir, bert teir fáa sær arbeiði í útlondum, kemur eftir ellum at doma framvegis at verða einans ein dreymur. Í tíðarskeið- inum 1973 til 1976 mistu 1,3 miljónir fremmanda- arbeiðarar arbeiði teirra. Tá id tidirnar gerast våna- ligar, verður mammamun- urin enn sterri enn áður á arbeiðsmarknaðinum. Teir sakkenu innan ILO eru av teirri fatan, at tað nú meiri enn nakran tíð gerst neyðugt, at stjórn- irnar í teimum framvegis ríku londunum gera álvara burtur úr at føra igjøgnum tann arbeiðspolitikk, ið settur er av stovninum fyri at verja tey veiku í samfelagnum. Teir sakkenu skjóta eis- ini upp, at ymsar ætlanir um eftirútbúgving, um- skúling og vinnulivsveg- leiðing verða framdar skjótast gjerligt. Samlaða arbeiðsmegin í OECD-londum er ætlað at vilja vaksa við 48 milión- um fram til ár 1990. Síðani meta tey, at steðan fer at batna nakað, orsakað av tí minkandi burðartali í 1970 unum. Men ikki sær mætari út, enn at idnadarlondini vestanfyri noyðast at við- ganga, at royndirnar at vinna á arbeiðsloysinum higartil hava verið mis- eydnaðar, og teir sakkønu hava varað um, at útlitið til at beta um støduna er dapurt, hóast at eitt stutt tíðarskeið fyrr í ár vóru tekin til, at tað fór at gangast betur búskapar- liga í løndunum í vestur- heimi. Men tíanverri er steðan versnað seinastu mánaðarnar, og í OECD halda teir ikki, at vestur- lond koma at rekka tey mál, tey hevdu sett sær í 1977. Minni búskapar- ligur vøkstur Búskaparligi veksturin er nógv minni enn tey ynsktu 5,5 prosentini, in- flasjónin er nærri 9 pro- sent enn tilætlaðu 7,5 pro- sentini — og kemur at halda fram sum higartil, kemur arbeiðsloysið í OECD-londunum sum heild at vaksa við 1 miljón til 16 miljónir tilsamans, áðrenn 1978 er komið at enda. Nevnt kann vera, at í august 1977 hevdu tey í Frankaríki meiri enn 1 miljón arbeiðsleys, ella triggjar ferðir so mong sum i 1973. Og i Vestur- týsklandi bera tey ótta fyri, at talið av arbeiðs- leysum fer at rokka upp i 1,1 miljón fyri jól. Ein av teimum mongu orsekunum til, at tað gongst so illa at vinna á arbeiðsloysinum er, at teir nýggju árgangirnir eru ov stórir, til at arbeiðs- marknaðurin kann veita ollum arbeiði Í Onglandi hava teir ta meting, at arbeiðsloysið millum ungfólk í hesum ári kemur at vaksa frá 143.000 upp í 215.000. Tað er av týdningi at gera sær greitt, at teir búskap- arliga í Fraklandi og Vest- urtýsklandi eru nærum líka illa fyri og í Onglandi.