leygardagur 16. september 1978síða 7

í i: EEN TN LL 07) PLN NSU URROON Nr. 69 — 16. september 1978 sosialurin Jóhan Nielsen um SV-stjórnina: Samarbeiðið ein roynd Eftir at hava samráðst í 22 dagar kundu flokkurin Vinstri og sosialdemo- kratarnir í seinastu viku boða frá, at teir vóru samdir um at skipa stjórn saman tey komandi tvey árini, ið eru eftir av hesi tingsetuni. Men mong eru av teirri áskoðan, at eitt slíkt sam- arbeiði ikki kann halda stjórnartíðina út. Longu nú hevur stjórnin mett stóra mótsteðu frá ym- iskum yrkisfeløgum, sum meina at sosialdemokrat- arnir hava slakað alt ov nógv, og at tann politikk- ur, ið skal ferast tey kom- andi tvey árini, onki hevur við sosialdemokratiskan politikk at gera. Sosialurin hevur biðið tann føroyska fólkatings- mannin Johan Nielsen, sum er limur í sosialdemo- kratinum, um hansara viðmerkingar til hetta søguliga samarbeiðið í donskum politikki. J.N.: Tað er ymiskt sum menn meta um hetta nýggja politiska samar- beiðið. Ein kann undra seg yvir, at ein so avgjert liberalur flokkur sum Vinstra og ein flokkur sum javnaðarflokkurin yvirhevur hava funnið saman. Liberalisman byggir uppá ta grundregl- una at >De store fisk sluger de smá<, meðan javnaðarflokkurin vil vera revsari hjá teimum ríku og verjin hjá teimum fátæku, og at tann framburður, ið fer fram, skal koma líð- andi og ikki við eini koll- velting. — Tá ið teir kundu finna saman er grundin okkara demokratiska og parlamentariska stýris- háttur, ið bæði Vinstra og Javnaðarflokkurin ganga inn fyri. Aðrastaðni hevur demokratiið í trupulum samfelagsligum steðum noyðist at dvína fyri fá- mannaveldunum, eitt nú hjá Hitler, Stalin ella Franco, ið umboða ein annan hátt at >loysa trup- ulleikarnar uppá<, nevni- liga fámannaveldið. — Her hjá okkum hevur demokratiið higartil sigr- að, og hetta nýggja sam- arbeiðið skal væl eisini síggjast sum ein roynd at varðveita demokratiið. Dómin yvir hetta sam- arbeiðið mugu vit goyma til seinni, tá vit síggja, hvat spurdist burturúr. — Tá ið samráðingar vóru tiknar upp við Vinstra, so var tað tí at ell vóru samd um, at Dan- mark var í einari ringari figgjarstødu. Hallið á handilsjavnanum var so stórt, at menn bóru ótta fyri at koma undir ad- ministration, so okkurt mátti gerast. — Ein harður lenar- politikkur mátti forast, og um so var, mátti stjórnin annaðhvert fara í sam- gongu við aðrar flokkar, ella vissa sær ein meiri- luta, sum vildi leggja rygg til ein slíkan politikk. Úr- slitið varð eitt stjórnar- samarbeiði við Vinstra, sum kanska var tað fræg- asta, ið kundi spyrjast burturúr. 7 — Såst tå heldur eina framhaldandi sosialdemo- kratiska minnilutastjórn? — Ein framhaldandi so- sialdemokratisk minni- lutastjórn kundi ongantið blivið nekur sterk stjórn. Tað ger tað sama, hver stjórn tað er, er hon í minniluta, má hon liva av náði frá øårum. Hon kundi ongantið komið at havt tað somu arbeiðsmegina, ið tann núverandi stjórnin hevur, hóast hon ikki er nekur verulig meiriluta- stjorn. Meirilutin verður tó tryggjaður við tað, at Pauli Ellefsen atkveður saman við Vinstra, eg við sosialdemokratinum, samstundis sum Asger Lindinger og annar gren- lendski fólkatingslimurin hava tryggjað stjórnini sína atkveðu. — Tað sigst, at tann sosialdemokratiski flokk- urin orsaka av hesum nýggja samarbeiðinum innanhysis er við at fara í tvíningar. Í ein sonevndan vinstravong, ið mótmælir samarbeiðnum við Vinstra harðliga og í ein hegra- vong, ið mælir til. Hvar er tann feroyski fólkatings- maðurin? — Tann feroyski fólka- tingsmaðurin er valdur í Feroyum og umboðar fer- oyskar javnaðarmenn. At hann so er í bólki við donsku javnaðarmonnun- um, tað vildi verið legið, um so ikki var! Um tað er so illa vorðið, sum sagt verður, eri eg ikki vísur í. Eg havi lut- tikið í ellum fundum í fólkatingsbólkinum gjøgnum langar tíðir, og onkur er kanska farin nakað harðliga fram, men tað hevur ongantíð verið talan um, at nakar ætlaði at spreingja javnaðar- flokkin. — Eitt av høvudsmål- unum hjá nýggju stjórnini er at minka um hallið á handilsjavnanum, sum í letuni er uppá 10 mia. heilt niður í 6,5 mia. longu í 1979. Hetta mál skal í hevuðsheitum loysast við hjálp av einum “herðum lenarpolitikki, samstundis sum flutningsvinnan verður stuðlað bæði á ein og annan hátt! Hetta utt- an nakran form fyri øko- nomisk demokrati. Verður tað ikki stórt sæð lág- inntekurnar, ið fáa toygg- ið? — Tað siga teir, sum koma við atfinningum, m.a. Tomas Nielsen og aðrir fakfelagsmenn, at tað er låginntøkan, ið fær toyggið. Nú eri eg ikki økonomur, so eg skal ikki kunna siga tað framman- undan. Men royndir frá mínari fólkatingstíð siga mær, at tað ið hevur verið spáað, mangan hevur verið heilt út á bláan sjógv. Nógvir bæði mætir og framskygnir menn hava róst Anker Jergen- sen fyri tað, hann her hevur gjert. Bæði Vinstra og javnaðarmenn skuldu geva keyp, men ofta er tað soleiðis, at tá ið skerast skal, so er betri at rista breiðar reimar av annans húð. — Tann nýggja stjórnin er væl móttikin av ar- beiðagevarunum, meðan arbeiðarafelegini hava eina aðra áskoðan. Er tann danski sosialdemo- kratiski flokkurin fram- vegis ein arbeiðara- flokkur? — Sjálvandi er tann so- sialdemokratiski flokkurin ein arbeiðaraflokkur. Tað er klárt, men ein hoyrir bara teir misnegdu. So- leiðis er tað nú vorðið her í samfelagnum, tú hoyrir ongantið nakað frá teim- um, ið eru væl nøgd. — Tað verður av nógv- um spáað, at stjórnin ikki hevur langa livitíð. T.d. hevur Tomas Nielsen, ið at verja demokratiid! er formaður í L.O., spáað henni eina livitíð uppá i mesta lagi eitt hálvt ár. Kunnu vit rokna við ein- um fólkatingsvali í næstu framtíð? — Eg gevi meg ongan- tid av vid at spåa, eg havi so ofta spáað skeivt, so eg haldi, eg fari at taka við læru av Storm P., tá hann sigur >Tað er altid ringt at spåa, serliga um framtið- ina«. — Eitt av høvudsmål- unum hjá núverandi stjórnini er ein hækkan av »momsinum«, sum var samtykt í síðstu viku. Tað verður mett at ein hækkan frá 18% til 20 1/4 % fer at senda uppaftur 10.000 í arbeiðsloysið. — Tað siga summir, aðrir meina, tað passar ikki, so tað er ringt at vita, hvat satt er. Eg havi lurtað eftir hesum vis- monnum, og havi sannað tað sum Luther segði. >Pá paver og kirkemeder tro jeg ikke, fordi de tog sá ofte fejl.« So hvussu tað verður við momsinum, tað veit eg ikki. — Tú mást viðganga, at tann núverandi stjórnin einki fer at hjálpa um ar- beiðsloysið! — Ja, tann núverandi stjórnin hevði tvinnar kostir í at velja, annað- hvert at beta um figgjar- steðuna ella at beta um arbeiðsloysið og her vildu tey flestu vera við, at tað týdningarmesta í letuni var at broyta um figgjar- steðuna sum skjótast fyri at Danmark ikki skuldi koma undir administrati- on. — Tað er sjálvandi stersta ynski javnaðar- manna at beta um tað stóra arbeiðsloysið, og fáa vit fyrst hjálpt munandi um figgjarstøduna, sum vit vóna, verður alt gjert fyri at minka um arbeiðs- loysið, og her fyrst og fremst | ungdómsarbeiðs- loysið, ið er tann stersti vandin. — Tað verður ofta havt á lofti, fyrst og fremst av framburðsmonnunum, at ein av grundunum til tað stóra arbeiðsloysið er at stuðulin til tey arbeiðs- leysu er ov hegur. — Eg hugsi ofta um, hvussu teir framburðs- menn, eg kenni, kundu liva av tí, sum ein ar- beiðsleysur fær. Saman- borið við onnur lond er inntøkan kanska høg men hjå teimum lægst løntu kann tað ofta vera ilt at fáa endarnar at røkka saman við bert at fáa 99“ av ti, teir eru vanir, og sambært grundlógina skal eingin líða neyð. Tað ein- asta man kundi sagt var kanska, at stuðulin átti at verið eitt sindur meiri fleksibul, tí tað er einki legið í at ein arbeiðari í dag hveppir seg við at taka eitt starv, har hann fær minni, enn hann fær í stuðli, og hendir tað so, at hann eisini verður arbeiðs- leysur haðani fær hann uppaftur minni. — Eftir fyrstu veljara- kanningina, ið stóð í Poli- tikken í síðstu viku, eru sosialdemokratarnir gingnir nógv aftur orsaka av hesi nýggju samgongu., og telini vísa, at stersti parturin av veljarunum eru farnir til høgru. Hevði tað ikki verið meiri nátt- úrligt, at stersti parturin av teimum, ið ikki kundu taka undir við hesum pol- itiska samarbeiði, fóru til vinstru fyri sosialdemo- kratiið. — Tað skuldi so verið. Nú er hetta ikki tann fyrsta veljarakanningin, ið er komin. Ta fyrstu hevði Børsen, ið visti eina framgongd hjá sosial- demokratunum uppá 4% til 40 1/2% síðani seinasta val. Síðani tá eru arbeið- arafelegini og onnur kom- in við teirra meting um tað nýggja samarbeiðið, og serstakliga hetta hevur gjert sítt til at sosialde- mokratarnir eftir veljara- kanningini nú eru farnir aftur til gott 30%. Tað legna er sjálvandi, at velj- ararnir eru farnir til hegru og serstakliga til Glistrup. Hetta kunnu ikki vera veljarar, ið hava djúpar retur í sosialdemokratin- um, men veljarar, ið eru misnegdir, og fólk ið eru misnegd leita altíð til Glistrup. — Skal valaldurin niður í 18 ár? — Sjálvandi! Tey ungu eru myndug tá ið tey eru 18 ár, so sjálvandi áttu tey eisini at havt valrætt. Eg haldi, at tá ið tey ungu blíva so gomul, at tey fáa valrætt, fáa tey sam- stundis eisini politiskan áhuga.