leygardagur 7. oktober 1978síða 5

A Nr. 75 — 7. oktober 1978 sosialurin Nýggjar maskinur eru treytin fyri menning Tað eru avgjørt vissir utflutningsmøguleikar fyri grótídnað, metir Tórmóður Dahl — Vit vóna, at Grótvirkið verður nýmótansgjert. Tí hava vit verið í Italia og hugt eftir amboðum á eini stórari grótmessu, sigur Óli Nielsen, grótheggari, við Sosialin. Óli Nielsen, sum hevur leitt virkið í eini tvey ár, hevur fyri stuttum verið í Nordur-Italia saman við Sørin Sørensen, verkfreð- ingi, ið er nevndarformað- ur í Feroya Mekaniska Grótídnað. Avgamlar maskinur Oli Nielsen vísur á, at tað heilt avgjert er neyðugt at skifta maskinurnar út, um nakað skal kunna gerast við grótídnaðin. Fleiri av maskinunum eru frá aldaskiftinum. Tær eru hopleysar at arbeiða við og tað er ógvu- liga avmarkað, hvat ið kann gerast við teimum. Framleiðslan verður alt annað enn effektiv og tí verða verufnar dýrar. Fullfiggjað útbygging 2—3 mill. kr. Tað fyriliggur ikki nekur Eitt snotuligt blað Eitt forvitnisligt og snotuligt eintak %v blaðnum Magn er kom- ið út. Í blaðnum eru 8— 10 greinir umframt tvær stuttsegur og eitt bók- arummæli. Millum greinirnar er ein samreða við ríkis- umboðsmannin, Leif Groth, ein samreða við Carl Mouritsen i Snikkarastovu og kon- una um Kaffisøluna. Bygdarsøgan er hesu ferð av Eiði, har Magn eisini hevur eina land- brúksfrásegn, um brúkið hjá Súsannu og Jákup Ejdesgaard. Tervurin á barna- gerðum í Havn verður eisini viðgjerdur, eins og Magn hevur tikið fram nakrar býar- myndir úr Havn — be- glas, bilar og Nakrar av maskinunum á Grótvirkinum eru frá aldaskiftinum! byggingarætlan fyri grót- virkið, men meiningin er at gera eitt upplegg til eina útbygging. Óli Nielsen sigur, at nevndin fyri virkið er sinnað fyri eini útbygg- ing. Hvussu kostnaðarmikil ein útbygging verður, er ikki lætt at siga, men Øli Nielsen metir, at ein full- figgjað útbygging á virk- isøkinum Ýviri við Strond fer at kosta einar tvær— tríggjar mill. kr. Men tó kunnu nýggjar maskinur keypast fyri ein rimuligan pris. Framtíðar ídnaður — Tað er heilt avgjert ein framtið í grótídnaðinum, um nakað av peningi verð- ur sett í, sigur Oli Nielsen, sum heldur at tað er ófatuligt, at feroyingar ikki hava gjert meira burtur úr grótinum, tí vit hava jú grótið. Kemur ídnaðurin veru- liga á fetur, kann eisini roknast við útflutningi av grótverum. Tað var fyri 15—20 árum síðani sagt, at grót var farið í seguna, men so er ikki, sigur Oli. Her hugsar hann serliga um húsafasadur, grót til trappur og harafturat prýðislutir sum vaser, lampur, brævpressur og annað tilikt. I løtuni verða so at siga bara gravsteinar gjørdir å grótvirkinum. Tið er ikki til annað, men áður eru eisini gjerdir prýðislutir á virkinum Gott at fáast við Grótið í Feroyum, basalt, er gott at fáast við. Óli sigur, at tað hevur megu- leikar fram um onnur grótsleg. Soleiðis hevur føroyska grótið í sjålvum sær teir samlaðu eginleik- arnar, sum granit, mar- mor og sandsteinur hevur. Óli greiður frá, at á grótmessuni vóru grótframleiðarar úr ellum londum. Har metti hann einum manni, sum kendi nógv til basalt, men sum ikki visti, at tað kundi skyggjast — polerast — sum tað føroyska kann. Annars er basalt vanliga poknut. Tríggjar hevuðsmaskinur Grótvirkinum tørvar ser- liga tríggjar maskinur: sagi-, skeri- og slípu- maskinur. Harafturat koma aðrar smærri ser- maskinur. Síðan teir eru komnir heimaftur hevur grótvirk- ið fingið tilboð uppá tvær maskinur — eina slípu- og eina skerimaskinu. Tær kunnu á bryggju í Italia latast fyri 233.000 kr. Harafturat kemur ein sag. Hon liggur um hálva millión kr. Soleiðis metir Oli, at ein nýggjan av maskinorkuni kann lata seg gera fyri umleið eina millión kr. Stórur munur Sum demi um, hvussu ó- arbeiðsligar maskinurnar á Grótvirkinum eru, tekur Oli eitt virki, sum teir vitjaðu í Italia. Á virkinum, sum liggur í einum dali, har fleiri hundrað grótvirkir liggja, arbeiða fimtan mans. Ella tvífalt tað sum er á Grót- virkinum í Havn. Hesir 15 menninir kunnu saga, skera, polera og pakka einar 800—900 kvm. av kunstmarmori — marmorpetti, sum eru límað saman — um dagin. Á Grótvirkinum í Havn eru maskinurnar bert fer- ar fyri at polera triggjar kvm. og saga einar 7—8 kvm. um dagin. Vissir útflutnings- møguleikar Tórmóður Dahl, ídnaðar- ráðgevi, metir, at tað av- gjert eru vissir útflutn- ingsmeguleikar fyri grót- idnaði. Hesin møguleikin er eisini åvistur i ti stóra idnadarålitinum, sum landsstýrið hevur latið eina nevnd gjert. Tórmóður Dahl sigur, at teir hava arbeitt við at kanna meguleikar og finna marknaðir fyri grót- idnadin samstundis sum meguleikarnir fyri kera- mikkidnadin eru kannaðir. Hetta verður gjert fyri at hava eitt so breitt veru- grundarlag sum meguligt. Spurdur, um tað ikki er í dýrara lagi at flyta grót millum lond, sigur Tór- móður Dahl, at tá vit kunnu innflyta grót úr Portugal fyri at prýða kirkjuna í Havn, kunnu vit saktans flyta út grót til at prýða kirkjur og bygningar við aðrastaðni Síða 5 kring oyggjarnar Fekk 35 tons av makreli Royndarveiðan við gernum eftir makreli undir Feroyum er nú liðug. Fiskirannsókn- arstovan leigaði klaks- viksbåtin Juvel til hesa royndina í august og september. Úrslitið gjørdist 828 kassar av makreli, ella uml. 35 tons. Makrelurin varð frystur til agn. Juvel hevði tilsamans 31 set- ur allan vegin runt um oyggjarnar og var úrslitið ójavnt, úr ong- um upp í 105 kassar uppá setuna. Mest var at fáa norðan- og eyst- anfyri. Jákup Sverri Joen- sen, fiskifreðingur, sigur, at úrslitið er betri, enn teir høvdu væntað, og er ætlanin at royna aftur næsta ár. Annars er onki for- boð móti at veiða makrel undir Feroyum og fiskifreðingar hava heldur ikki mælt frá ti. Men enn vita teir lítið um henda stovnin. Ma- krelurin, sum Juvel fekk, var góður og kann væl brúkast til matna, sigur Jákup Sverri Joensen. Javnaðarfundur Komandi týskveld skipar Suðurstreym- oyar Javnaðarfelag fyri fundi við valevnunum. Fundurin verður kl. 20.30' í húsunum hjá Havnar Arbeiðsman- nafelag við Tinghús- vegin. Hans Holm eisini å Å vallistanum hjå Su8- urstreymoyar Javnað- arfelag, sum stóð í Sosialinum seinasta leygardag, var eitt navn dottið burtur í millum. Tað var Hans Holm, læraraskúlalærari, sum av misgávum ikki var nevndur. Frumframførsla i Havn Í kveld verður frum- framfersla av sjónleik- inum Seymistovan í Sjónleikarhúsinum. Oskar Hermansson hevur týtt leikin úr is- lendskum. Í Íslandi fekk leikurin sum er gjerdur av einum ung- um leikrithevunda, frá- líka góða mótteku. Maður av húsi at oysa í samkomuhúsinum Húsavík — ungmannafelagshúsið stendur á slættanum Tað hevur regnað dúg- liga í heyst, so nógva staðni hevur gingið striltið at fáa hoygg- ingina lidna. Eisini í Húsavík, men leygar- dagin 16. september noyddust húsvíkingar at sleppa ellum tank- um um hoyggj og fara fjølmentir oman í ung- mannafelagshúsið við spann í hond. Tað hevði regnað av grimd allan dagin og Teiga- lendið, har sum ung- mannafelagshúsið stendur, lá undir vatni og tað rann inn í húsið. Tað gjerdi ikki mun, hóast teir hegdu vegin av, so har gjørdist ikki annað enn at oysa og vóna, at tað kláraði í. Skopuningar og skál- víkingar hevdu leigað húsið til brúdleyp um kveldið, men teir fingu sína veitslu kortini, tí móti kveldi blíðkaðust veðurgudarnir og tá brúdleypsgestirnir komu var so toluliga turt á Teigalendinum. Gamalt fólk sigur, at tað hevur ikki regnað so nógv í Húsavík síð- ani 12. oktober 1931.