mikudagur 11. oktober 1978síða 9

Nr. 76 — 11. oktober 1978 N okkum, vorðin so fá í tali, at tað er ivasamt, um tað ber til at fáa lenandi veiðu í Norðsjónum fyri kraft- blokkaskipini alt árið. Haraftrat er talið á idnad- arskipum minkað so nógv, at sjálvt eitt tilboð um nógvan idnadarfisk hevur ikki sama áhuga, sum tað hevði fyrr. Samráðingar við ríkið Ein av meginspurningun- um í samráðingunum við ríkið eru rækjurnar undir Grenlandi. Persónliga vóni eg ikki, at vit fáa minni kvotu enn hetta árið. Um menn læra av veiduni, sum hevur verið í ár, og tí ikki eru ov grammir at biðja um kvotur, skuldi ikki verið neyðugt at minka ta feroysku kvot- una. Kanska tað er ein åvisur meguleiki at økja hesa kvotu nakað næsta ár. Ein kann vænta, at grenlendingar heldur ikki næsta ár eru komnir so langt við útbyggingini av fiskiflotanum, at teir veiða tær kvotur, sum teir hava biðið um. Útlitið fyri rækjuflotanum — Hvussu er so útlitið hjá rækjuskipunum um nekur ár? — Rækjuskipini eru fyri ein stóran part skip, sum hava verið í aðrari veiðu fyrr og eru umbygd til at veiða rækjur. Tey nýggjastu rækjuskipini skuldu havt ávísar al- ternativar = meguleikar. Tey kunnu veiða øll fiska- sløg, sum trolarar annars veiða, og tey kunnu eisini veiða rækjur aðrastaðni enn undir Grenlandi. Tí havi eg ikki so ringar vón- ir um meguleikarnar hjá hesum skipum. Men hetta eru kostnaðarmikil skip, sum eisini skulu veiða eina dýra veru fyri at klára seg. Men við núverandi kvotuni og við meguligum samarbeiði við Canada nøkur ár aftrat og við meguleika at royna eftir rækjum við Jan Main og í Barentshavinum, skuldi tað vónandi verið megu- ligt at bjarga hesum parti av flotanum eisini, sam- stundis sum roynt verður at finna honum alterna- tivir. Telva sum frægast — Hvussu verður við okk- ara ríkisrættarligu steðu, tá vit skula samráðast um nýggjar kvotur? — Hetta er ein polit- iskur spurningur, sum ikki einans landsstýrið kemur at taka steðu til, men helst eisini umboð fyri allar flokkar, áðrenn ein endalig avtala verður gjørd við felagsmarknað- in. Sum kunnugt vóru umboð fyri allar flokkar í fjør tvær reisur í Danmark og samráddust við stjórn- ina. Tá komu vit til ta nið- urstødu, at einki varð neyvt avgjørt, hvat vit fingu frá EEC, og hvat frá Danmark. Men sum eg havi sagt fleiri ferðir, tá tað byrjar at ganga niður- eftir við nøgdunum, sum vit kunnu lata hverjum eðrum, tá verður tað av- gerandi at fáa henda spurningin greiddan. Hann kemur tí at vera við í samráðingunum við EEC og gera tað ógvuliga trup- ult at fáa ein sáttmála. Men persónliga meti eg, at vit skula hava ein sátt- mála. Vit mugu royna at telva sum frægast, eisini næsta ár. Eg haldi, at ein åvis nøgd til okkara kraft- blokkaskip er rættiliga avgerandi. Hava vit ikki hesar negdir, verður tor- fort at fáa svartkjaftin undir Feroyum og lodnu sosialurin við Ísland, Jan Mayen, Eysturgrønland og Bar- entshavinum og møguliga svartkjaft å Dohrnbanka- num. Men hesir nyggju møguleikar syna, at tad ikki er so avgerandi neyð- ugt at fáa sær somu sterri nøgdir í Norðsjónum, sum vit hava havt. Men fyri at kunna tróta hesar nýggju meguleikar er eyðsæð, at vit mugu brynja okkum betur út á landi, fáa betri móttekuorku og leggja framleiðsluna so til rættis, at vit kunnu taka ímóti størri nøgdum í stytri tíð- arskeið. Landsstýrið hev- ur saman við felagnum Nótaskip umhugsað, hvussu vit skulu fyrihalda okkum til várs, tá svart- kjaftaveiðan byrjar aftur. Men samanumtikið sær út til, at vit fáa sáttmálar á ollum leiðum, ti í flestu forum eru avtalaðir rammusáttmálar, sum galda fyri 10 ár. Hesir rammusáttmálar áleggja luttakaralondunum at koma til eina semju eina ferð um árið. Síða 9 Eingin orsek til dapurskygni »Samanumtikid haldi eg ikki, at orsek er til at vera alt ov dapurskygdur. Men tað skal heldur ikki dyljast, at steðan hjá føroysku fiskivinnuni um nøkur ár kann gerast álvar- som. Tað hevur tí týdning, at vit fáa samrátt okkum til so mikið av kvotum í so mikið langa tíð, at vit uttan alt ov stórt figgjarligt spell, fáa lagað okkara vinnu til tey alternativ, sum longu finnast. Tað hevur tydning, at vit kunnu samráðast so skilagott, at vit alla tíðina hava stundir til at fremja tær neyðugu broytingarnar. Eg havi áður sagt, at foroyingar her hava ein góðan fyrimun. Vit hava síðani síðst í 1960-árunum verið noyddir til at kalla alla tíðina at leggja um: finna nýggjar leiðir og aðrar veiðihættir. Tað var sjálvsagt lættari, tá havið var opið. Nú skal ein stórur partur av hesum tiltøkum fremjast við teimum møguleikum, sum eru á okkara egna eki. Heimaleiðirnar verða hevuðsálitið, men enn eina tíð eru negdirnar, sum vit veiða burturi, so stórar, at vit ikki eftir einum degi kunnu lata hesar negdir fara og taka tær aftur á føroyaleidunum«. Atli Dam, løgmadur, oktober 1978 Såttmålarnir í ár hava givið okkum umleið 300.000 t Fleiri av kvotunum verða helst ikki uppfiskaðar Feroyingar hava í hesum ári havt loyvi at veiða umleið 300.000 tons av fiski aðra- staðni. Nakra staðni sum t.d. undir Ís- landi eru kvoturnar við at vera uppi. Aðra staðni bæði eystanfyri og í Norðsjónum er nakað væl eftir. Fjórðingur er eftir av ár- inum, og feroyingar skula skjótt til at samráðast um nýggjar kvotur. Í 1978 hava vit havt avtalur við Ísland, Noreg, Canada og Sovjet. Síðani hava vit havt åvis rættindi í Grøn- landi og í donskum sjógvi, sum ikki eru beinleiðis defineraði sum rættindi frá felagsmarknaðinum ella sambært okkara ríkis- felagsskap við Danmark. Harumframt hava vit havt avtalur við onnur lond, sum eru sloppin at veiða undir Feroyum. Tey eru Sveríki, Póland og Eysturtýskland. Sáttmál- arnir við tey einsteku londini hava givið okkum hesar veiðunegdir: Canada: Samanlagt á Flemish Cap og inn á canadiskum sjóski góð 7000 tons av toski, 1000 tons av svart- kalva og 1100 tons av rækjum. Vit hava loyvi at veiða óavmarkaða negd av læemara, eisini inni i sjálvum flógvanum, sum annars er stongdur fyri allan útlendskan fiski- skap. Harumframt kunnu vit veiða 10.000 tons av lodnu. Grenland: Vit hava loyvi at veiða 7500 tons av rækjum og nakað av svartkalva, sum er av teirri kvotu, ið er fel- ags grenlendsk-canadisk kvota. Vit kundu havt veitt nakað í Eysturgren- landi: rækjur, lodnu og meguliga onnur fiskasløg, men hesin meguleiki hev- ur ikki verið nýttur. Vit hava bert veitt nøkur tons av rækjum og nakað av lodnu har. Ísland: Vit kunnu veiða tilsamans 17.000 tons. Tað eru 10.000 tons av hýsu og rudi og 7000 tons av toski. Vit kunnu eisini fiska 35.000 tons av lodnu, og meguleiki er fyri royndar- fiskiskapi eftir svart- kjafti. Har hava vit í ár veitt nekur fá 1000 tons. Noreg: Vit kunnu her veiða 8.500 tons av toski, 1500 tons av upsa, 1500 tons av hýsu og 500 tons av eðr- um fiskaslegum. Hesi tons kunnu veiðast við Svalbard, í norskari zonu og í gráu zonu. Í gráu zonu hava vit loyvi at veiða 1164 tons av toski. Vit hava annars í fleiri ár havt avtalu við Noreg um frían ídnaðarfiskiskap og 15.000 tons av makreli sunnan fyri 62 gradir. Hetta er síðani broytt til frían fiskiskap eftir idnad- arfiski, 13.000 tons av makreli og loyvi at veiða brisling. Sovjet: Her kunnu vit veiða 10.000 tons av botnfiski. Av hesum eru 8000 tons toskur og 2000 tons flat- fiskur, sum tó kunnu být- ast um við annan fisk, um flatfiskur ikki fæst. Vit kunnu eisini veiða 30.000 tons av lodnu í sovjett- iskum sjógvi. Vit hava eisini avtalu við Sovjet um royndar- fiskiskap. Danmark og felagsmarknaðurin A donskum eki hava vit loyvi at veiða 1000 tons av sild. Vit kunnu annars veiða 35.000 tons av hvít- ingsbróður, 30.000 tons av brislingi, 10.000 tons av nebbasild, 41.000 tons av makreli (hetta var upp- runaliga 29.000 tons, men varð broytt, tá tey 2000 tons av sild vestan fyri Bretland duttu burtur). Harumframt kunnu vit veiða nekur 100 tons av gagnfiski við Rock All ella sum hjáveiða í idnadar- fiskiskapi. Nakrar av mest týðandi fiskileiðum feroyinga: Canada, Grenland og Ísland