leygardagur 21. oktober 1978síða 9

UG Nr. 79 — 21. oktober 1978 Triði leikur: Korini hjá Ellu Midjord av Tveroyri | gav Grímu hugskotið til nýggja leikin Triði leikurin hjá Grímu í vetur verður burturav um føroysk viðurskifti. Hetta er leikur, sum leikararnir í Grímu saman við ødrum sjálv gera leikrit til Korini hjá fiskagentunum í Feroyum hava ikki verið nógv umredd í bókum her heima. Martin Joensen hevur tó skrivað nakað > nesen. Upprunaliga er vidurskjfti 4 leiki hóska væl til Grimu- manningina, ti her eru tvær gentur og try mann- fólk, sum spæla við. Føroyskur leikstjóri úr Danmark higar Tað, sum kanska er mest áhugavert og spennandi í sambandi við henda leik, er, at Gunver Nolsee, ið er feroyingur, men sum alt sítt lív hevur búð, og ar- beitt í Danmark, kemur til Feroya at vera leikstjóri.“ Gunver Nolsse hevur fingi3 útbúgving sum um evnið, men annars er lítið at finna. Harafturí- móti finst ikki so lítið tilfar um fiskimenn í fer- oyskum békmentum. mimisjónleikari i Týsk- landi og Fraklandi. Síðani hevur hon arbeitt „sum sjónleikari í Danmark. Hon undirvisir eisini í imikki Áhugavert í hesum sambandi er eisini, at júst Gunver hevur nógvan kunnleika til Dario Fo. Hon kann sigast at vera eitt slag av Dario Fo leik- stjóra í Danmark, og hon í Danmark, sum nú skal framførast í Føroyum. Hon kemur til Føroya 1. desember. Ætlanin er, at hon skal hava útbúgving- arskeið í mimikki fyri á- hugaðum í Feroyum. Fyrsta framferslan av »Vit kunnu ikki gjalda — vit vilja ikki gjalda« verð- ur 1. februar. Síða 9 fiskagentunum skulu fram í dagsins ljós Samrøda í Sosialinum við Hetta er ein av orsek- - unum til, at Gríma fer undir at gera ein nýggjan leik um gerandisdagin hjá fiskagentunum. Tað var annars m.a. samrødan i Sosialinum við Ellu Mid- jord av Tveroyri, sum gav teimum hugskotið at gera ein leik um fiskagentur- nar. Ætlanin er nú at savna tilfar og gera samreður við eldri fólk, sum hava ar- beitt sum fiskagentur fyrr. Hvussu sjálvur leik- urin fer at vera, er torfert at siga nú, men hann fer at umreða gerandisdagin hjá fiskagentunum fyrr og í dag. Innsavningarar- beiðið er so smátt byrjað, og gongur alt væl, verður stílað ímóti at hava fyrstu framfersluna um 1. mai. Útlendskan leikstjóra Eisini til henda leik hevur Gríma sett seg í samband við ein fremmandan leik- stjóra. Tað er svian, Per Sandborg, ið er leikstjóri á kenda Hágalandsleikhúsi- num í Tromse. Hetta leikhúsið er kent fyri at gera nógv burturúr gerandisdegnum hjá fólki í Norðurnorra, har eisini fiskagenturnar eru ein týðandi partur av ar- beiðsorkuni. demini, ið vit taka Ord og tal Í sambandi við próvnámið í føroyskum á Fróð- skaparsetrinum taka vit av og á til umreðu óhepnar málberingar, sum vit nýliga hava hoyrt ella sæð, og royna at beta um tær eftir ferimuni. Vit hava gjert av at taka nekur demi burtur úr rúgvuni og senda bleðunum fjúrtanda hvønn dag ella so saman við rættingaruppskotum og við- viðmerkingum okkara. Hetta gera vit ikki til at klikkja á nakran, tí hver er lytaleysur! Málsteða okkara hevur verið — og er enn fyri ein stóran part — soleiðis, at ikki er væntandi annað, enn at málsligir ivaspurningar heldur tíðum gera vart við seg hjá flestum. Hevuðsætlan okkara við hesum tiltaki er at royna at lúka burtur nýkomið illgresi úr málinum, áðrenn tað rættiliga festir røtur. Von okkara er, at eingin tekur sær tykni, og tí ætla vit ikki at siga frá, hvaðan vit hava til viðgerðar. Vit hava í huga tað góða, gamla orðtakið: Vinur er, ið vomm sær. | Tað er ofta, at mistøk verða gjerd í fallbending. Kenslan fyri fellunum tykist vera í dvining. Eini tvey dømi: »Morgunkaffi við breyð=. Hetta var at siggja í lýsing fyri stutt- um. Flest kenna vónandi á sær, at her er okkurt skeivt. Tað eigur at vera: >... Við breyði.= Ella upp-- aftur betur: >... við breyði afturvið.. — -Borðreitt verður við ræst kjet og súpan=, eigur at vera: >...við røstum (eldri' mál og Suðuroyarmál: ræst- um) kjøti og súpan. — >Smykkur í gull, silvur og . Heldur: >Prýði (el. prýðislutir el. skartgripir} #imi LD úr (el. av) gulli, silv(u)ri og tini.« Vanligt er at síggja og hoyra hjáorðasniðini »inn- anlanda« og »uttan- landa«, eins og t.d. her- fyri: >Flogmálið innan- og uttanlanda<. Hetta eigur at vera »innan- og uttan- lands«, seinni partur av orðunum í hversfalli í ein- tali, tí tað er bert eitt land, hugsað verður um, tá ið soleiðis verður tikið til orða. Í orðum sum inn- anoyggja, uttandura, inn- anveggja er seinni part ur í hversfalli í fleir tali og endar tí við -a. Orðunum »innanlanda« og »uttanlanda« er so statt einki hepi í! Mint kann verða á, at vit eiga eisini í málinum hjáorðini innan- lendis og uttanlendis við somu merking. Hetta var at síggja í eini lýsing: >Handilin er opin framyvir hvenn leyg- ardag«. Undir hesum ligg- ur danska orðið fremover í merkingini: framvegis, eftir hetta, hereftir el. til. Framyvir kunnu vit ikki í føroyskum nýta um tíð, men í orðasambondum sum: ganga (hokin) fram- yvir, hella seg framyvir — demini eru úr før.-do. orðabókini. Mælt verður frá at nýta orðið framyvir sum tiðarhjáorð. Tað verður alt vanlig- ari, at áðrenn, sum er sambindingarorð, verður nýtt sum fyrisetingarorð í st.,f. fyri, undan ella framman undan. Hetta sóu vit í einum av bleð- unum: »Stutta tíð áðrenn valið, koma teir við hes- um«. Tað rætta var >... fyri valið ella >... undan valinum«. Áðrenn er sum nevnt sambindingarorð, samandráttur av áður enn, og fær ti ikki av røtt- um verið nýtt uttan fremst tiðareykasetn- ingi, t.d. >Tað var nátt, áðrenn teir komu aftur landi.« Næmingar á Føroyamålsdeildin