leygardagur 21. oktober 1978síða 15

Síða 16 sosialurin Nr. 79 — 21. oktober 1978 Spilloljan, sum fer í havið a bukkuvald ella í okkurt hol — kundi ístaðin verið brúkt til upphitan av eini miðalstórari foroyskari bygd Soleiðis segði Jákup Lindenskov, ráðharri i idnadarmålum, tá hann setti Orkuráð- stevnuna herfyri. Jákup Lindenskov visti á, at føroyingar hava nógv at vinna í peningi við sparing av orku, kanningum um aðrar orkukeldur og við eini almennari savnan av orku, skeyti. — Virðið í framhaldandi gransking hevur altid ver- ið hegt í metum í fram- komnum samfeløgum, segði Jákup Lindenskov, og hann helt fram: — Uttan at vevja meg alt ov nógv upp í nakað, sum aðrir betur hava skil fyri, vil eg royna at vísa á, at ekir eru, sum vilja geva okkum vunnan pening við sparing, spardari orku, spardum gjaldoyra — bettari javnvág hjá virkj- um, stovnum, privatum sum almennum. Reglur um isolering Vit eiga at lógfesta reglur um isolering av húsum, fáa fatur á tí spillivarma, sum vit kunnu bjarga millum 70 og 80 prosent av Landsstýrismaðurin visti í hesum sambandi á ta ilegging. sum varð gjørd landssjukrahus- num, har millum 200.000 og 300.000 kr. vórðu bruktar varmavekslar- ar fyri at spara olju og rúka spillivar ftur t vitar at henda irnyta hit- ationsluftini å landssjukranusinum Vindorkupråt å orkurådstevnuni. Ola Svend Nolsøe, Jåkup Dahl Olsen og Birgir Enni tjakast og gera útrokningar studningsskipan til sum annars fer fyri hevur spart samfelagnum pening. Ílegan er vunnin innaftur eftir fáum árum. Smyrjioljan fer burt Hann visti eisini å smyrji- oljuna og segåi, at i dag er nytslan av smyrjiolju i Føroyum umleið 2000 tons um árið. Henda olja verð- ur aloftast burturkoyrd, hóast vit vita, at hon hev- ur eitt orkuvirði, sum svarar til upphitan av um- leið 400 sethúsum — eini miðalstórari feroyskari bygd. Brúka oljuna betri — Í Danmark verður Ný- borg býur upphitaður av fjarhita, t.v.s. at húsini har verða upphitað av spilloljuni. Hjá okkum fer hon í havid, á bukkuvald ella okkurt hol, segði Jákup Lindenskov. Hann helt fyri, at vit istadin eiga at skipa so fyri, at oljan verður fyribeind á hátt Vit nýtt oljuna at upp mjelverksmiðj- ma í Fuglafirði. A henda hátt kundu vit spart gjaldoyra og spart út- skilagóðan kundu t.d hita B- Jákup Lindenskov: — Vit eiga at lógfesta reglur um isolering av húsum. reiðslur fyri samfelagið. Úrtekan hjá tí parti av fiskiflotanum, sum er ringast fyri, hevði tá eisini verið munandi betri. — Tað er vist, at nógv hevði verið vunnið við eini almennari studningsskip- an til savnan av orku, sum annars fer fyri skeyti, legði landsstýrismaðurin aftrat. Nýta hitaorkuna betur á flaka- virkjunum Hann kom eisini inn á spurningin viðvíkjandi flakavirkjum og segði, at hann ofta hevði hugsað um tað stóra spell, sum må vera í ti, at vit ikki longu hava brúkt meiri av peningi til kanning og royndir av tí varmaspilli, sum kemur frá maskinum á flakavirkjum — Hetta hevur malið í mær, síðan eg fyrstu ferð vitjaði Polarfrost í Vági, okkara nýggjasta virki innan flakaidnadin. Tá tú trein inn í maskinrúmið, merkti tú eina ovurstóra hitabylgju. Hetta nossliga maskinrúm framleiðir nógvan ónýtisvarma. Jákup Lindenskov skjeyt upp, at hesin varm- in t.d. verður brúktur til at hita upp ymsar bygn- ingar: skúla, kirkju, læknamiðsteð ella eitt vakstrarhús fyri bert at nevna okkurt. Hetta fær eisini týdning fyri virkið á tann hátt, at dekningsav- lopið verður sterri. Verulig orkusparing á flakavirkjum Og Jákup Lindenskov segði víðari um orkuspar- ing á flakavirkjum: — Á einum nýmótans flakavirki eru uppsettar nógvar og stórar maskin- ur. Sum kunnugt er upp- gávan hjá eini kuldama- skinu at flyta varma. Hetta ger hon við at taka varman úr frystirúmum, og gjøgnum ein kondens- ator førir hon varman yvir í kølivatn ella umgevandi luft — og leiðir hana so- leiðis burtur sum spilli- varmi. Hetta er orkuspilla í stórum, tí tað visur seg, at hesin varmin er millum hálva aðru til tvær ferðir so nógvur, sum nýttur verður til at hita ell ar- beiðsrúmini. Og her verða í flestu forum nýttir olju- fyrdir hitaketlar. Olju- brúkið á einum nýmótans flakavirki er millum 55 og 60 tons um árið. Hetta er í peningi næstan 50.000 kr Upphitan av ventila- sjónsluft krevur eitt stórt oljubrúk. Og seta vit eitt endurvinningartól i ventilationsutgerdina, kann oljubrukid minkast vid 60 til 70 prosentum, og henda meiriløga skrivast eftir 2 kann av Og vit kunnu taka hita- pumpuna. Hon virkar eftir somu grundreglum sum ein kuldamaskina, men bara øvugt. Her verður varmin tikin úr t.d. útiluftini og í hitapump- uni gjørdur til brúkbaran hita (45—50 gradir C). Slikar hitapumpur til van- lig hås eru i handlunum i dag og arbeiða hesar við góðum figgjarligum úr- sliti, um umsteðurnar eru til vildar. Landsstýrismaðurin segði víðari, at iløgurnar til slíkar hitapumpur hava higartil verið stórar, men her kundi tað almenna kanska eisini stuðlað fyri at minka um oljunýtsl- una. Sjógvurin sum varmakelda — Vit kundu eisini brúkt sjógvin sum varmakeldu. Vit hava eina stóra varmakeldu um allar oyggjar okkara í Golf- streyminum, og hann er sum kunnugt altið 6—8 gradir C heitur. Hesi stig- ini kunnu gerast gull verd fyri okkum. — Her eru meguleikar, sum megu granskast nærri, segði Jákup Lin- denskov at enda, tá hann setti orkuráðstevnuna 1978. Okkum tervar ein orkupolitikk Sosialurin byrjar í dag ætlaða greina- rød um orku. Vit hava her brot úr reðuni, sum Jákup Lindenskov, landsstýrismaður, helt, tá hann setti Orkuráðstevnuna í Havn herfyri. Í komandi blødum verður greitt frá innihaldinum í fleiri av teimum fyri- lestrum, sum vóru hildnir á stevnuni. Tað er vón okkara, at orkutátturin í Sosialinum fer at eggja fólki at senda greinar, sum hava samband við orku- spurningar, til blaðið. Hetta kann saman við úrslitinum frá orkuráð- stevnuni meguliga verða grundarlag undir einum veruligum framtíðar orkupolitikki, sum stórur tørvur er á í Føroyum. Tað vóru idnadarfelagid og idnad- arstovan, sum skipaðu fyri orkuráð- stevnuni. Fyrilestrarnir og tjakið á stevnuni fevndi yvir steðuna í dag, um hvussu vit beta um støduna og um framtíðarvánirnar. Endamál stevnunnar var í stuttum hetta: — at vekja ans fyri at nógvar av teimum orkukeldum, okkara sam- felag í dag hvílir á — t. d. oljan og vatnorkan — eru avmarkaðar, og at tann leiðin, sum í dag verður hildin í orkupolitikkinum, ikki kann halda á- fram hetta ættarliðið út. leiðir í verða lagdar. Nýggjar orkupolitikkinum mugu ti — at vekja ans fyri, at vit kanska meira enn nekur onnur framkomin tjóð oyðsla við orkuni, og at vit tí mugu seta tiltøk í verk fyri at steðga hesi skeivu menning — at vekja ans fyri, at allur okkara samfelagsformur stendur og fellur við orkuni.