leygardagur 16. desember 1978síða 26

sosialurin Nr. 95 — 16. desember 1978 2 Jóhannes Enni, nevndarlimur í bókadeildini hjá lærarafelagnum: ILLS: 205 KEE Dee ae SS RSS ESPE BE 23 GONE Sr fe FE LOG rede BERIGE: 5 = Í — Vit hava ikki ráð at vera ov kritiskir, og mugu oysa út móti útlendska áganginum ! Bókadeild Feroya Lærarafelags hevur retur sínar aftur til 1950. Tá fór felagið undir útgávuna av Mini jólabók, meðan bókadeildin sum soleiðis varð stovnað i 1956. Í ti fyrstu nevndini sótu Jákup Martin Kjeld, Chr. Høj og Niels W. Poul- sn. Teir báðir seinastu sita framvegis í nevndini, sum nú hevur eina starvsnevnd at taka sær av tí dagliga virkinum. Í starvsnevndini sita Stein- grímur Niclasen, Theodor Hansen og Jóhannes Enni, sum í 1973 tók við eftir Svenning Tausen. Bókadeild Feroya Lærarafelags gevur fyrst og fremst barnabekur út, men bókadeildin hevur eisini útgávuna av Barnablaðnum um hendi. Á hverjum ári verður Min jólabók send út. Og nú er bókadeildin eisini farin undir útgávu av bókum til vaksin. At tað er trupult at fáast við bókaútgávu í Feroyum, hava tey flestu givið sær far um. Men hvussu verður útgávan skipað, verður nakar á- vísur útgávupolitikkur rikin, verður tervurin rik- in, verður tervurin á barnabókum nektaður ella er áhugurin kanska ov lítil fyri teimum feroysku barnabókunum. Hesar og fleiri spurningar hevur Sosialurin sett Jóhannesi Enni, lærara á Tveroyri, sum nýtir meginpartin av friløtum sínum til barnabókaút- gávu. — Tervurin á ellum bók- um er stórur, men í dag er tervurin allar sterstur á ungdómsbókum. So at siga einki er givið út til bern í trettan ára aldri og upp eftir. Tað, sum vit tí kunnu gera, er at velja nakrar bekur út, finna nakrar umsetarar og geva teimum eina góða sam- sýning. Tað, sum hesi , , Johannes Fnr n eldru børnini i dag kunnu lesa, eru bøkur, sum eru ætladar vaksnum, tad er ikki tad rætta. Soleidis tekur Johannes Enni til orða í eini sam- men rødu við Sosialin um barnabøkur og barna- bokautgåvu. Hann visir å, at ein av orsøkunum til hesa stød- una er hon, at ov stérur arnabokautgåvuni roynt at sloppið undan ti stirvna málinum og royna at fáa eitt smidligt mál ittan at tað tó verður »pop-føroyskt» dentur hevur verið lagdur á útgávuna av bókum til tey heilt smáu, so hesi eru í dag væl fyri. — Hverjar bekur legg- ur so bókadeildin stersta dentin á at geva út? — Vit hava ikki vist nakað serligt frá okkum. Tað er bókatrot á ellum ekjum — okkum tervar jú bøkur til børn á øllum aldrum. — Vit hava ikki valt at ganga nakra ávísa leið, men vit prenta tó ikki øll handrit vit fáa. Summi handrit verða ov dýr at prenta. Tað eru t.d. bøkur við ov nógvum litmynd- um, sum eru ov dýrar at gera. Tær mugu koma í aðru syftu. Fyrst og fremst mugu vit hava meira av teksti. — Hvørji krev seta tit innihaldsliga sum måls- liga? — Vit hava ikki sett nøkur serlig krøv til sjålvt innihaldid. Eg haldi, at vit hava ikki råd at vera ov kritiskir enn, sum mål- stødan er. — Ågangvrin er stórur uttan ifrå. Tað er ongantíð innflutt so nógv av bókum og serliga blødum sum nú, so vit noyðast at oysa nakað út aftur í móti tí út- lendska av málsligum grundum. — Viðvíkjandi ti máls- liga hava vit lagt dent á eitt gott, natúrligt og lætt foroyskt mál, sum er bygt á talumálið — við ødrum orðum eitt livandi mål. Vit hava roynt at sloppið undan tí stirvna málinum og royna at fáa eitt smid- ligt mál — uttan at tað tó verður »pop-føroyskt«. — Tá tað ikki verða sett nekur serlig krev til inni- haldið, vil tað so siga, at alt tað, tit fáa hendur á, verður givið út? — Ja, vit útgeva tað mesta av tí, vit fáa. Men ofta gongur long tíð — fýra-fimm ár er ikki heilt óvanligt — frá ti at vit hava fingið handritið til bókin kemur út — Geva tit tað bara út, ti tað er føroyskt. Átti bókadeildin ikki at verið meiri vandin? — Gaman í, at vit vóru meira vandnir, men eg iing10 um- eru lítið seldar. Eg kann taka bók t« y N 1 settar og g1v10 ut, ina Silas og Svarta Ryss- an sum demi (bókin er skrivað av Cecil Bødker og fekk m.a. virdisløn frá Det Danske Akademi). Tað er eitt sindur hug- stoytt, at slíkar bekur verða so lítið seldar, tí uttan selu livir einki for- lag. — Hvat heldur tú vera eina góða barnabók — og hvat liggur til grund fyri áskoðan tíni? — Tað er ringt at svara, hverjar grundgevingar liggja aftanfyri. Vanliga fatanin er, at ein bók skal vera spennandi og undir- haldandi, men tað skal meira til. Bókin skal vísa á nakað — góðar persón- ligar eginleikar, hjálp- semi, trúskap, har víst verður á eina fyrimynd. — Tað, sum bern lesa á bókasevnunum, eru seriu- bekurnar við yvirmenn- iskjunum, sum loysa allar uppgávur nógv betur enn vaksið fólk. Tað er slíkur lesnaður, bern vilja hava, men hetta er avgjert ikki tann rætta leiðin. Tó vil eg siga, at seriubøkurnar ofta bert er ein lødarstein- ur til aðrar og betri bók- mentir. — Samsvara bekurnar, sum tit geva út, við barnaandan í dag? — Her finna vit tað stersta brekið við barna- bókaútgávuni — bøkur- nar viðgera sum oftast eina ov gamla tið. Somu- leiðis er við lesibókunum í skúlanum. Og hetta bíður ofta í móti, men ikki bara, tí ein partur av børnunum dámar altíð væl segulig evnir. Men tað er avgjørt ov lítið av aktuellum — tíðarhóskandi — bókum. — Tað sær soleiðis út, at teir flestu av barna- békarithøvundunum skriva um síni egnu barnaár. — Setur bókadeildin somu krøv til umsettar bøkur, sum hon setur til bekur, sum eru skrivaðar á føroyskum. Kunnu allar treytir til eina bók íkki lúkast, tá talan er um um- setingar? Vit royna sjálvandi at fjålga um tær føroysku nålir, sum koma undan. Tað er okkara skylda. So fáa vit at siggja, um nålir- nar fara í jørdina aftur ella ikki Hevur onkur umsett eitt heilt handrit, kunnu vit ikki vera so kritiskir, um málsligu dygdirnar annars eru í lagi. — Hví skrivar so at siga eingin fyri 1978-bern- um? — Tað er ikki lætt at siga, men tað eru hóast alt komnar meiri tíðarhósk- andi bekur seinastu árini. — Annars eru vit varnir við at biðja fólk um at um- seta, tí tað er so trupult at fáa bøkurnar út. — Verða barnabekur- nar nóg mikið lisnar? — Sum forlags og skúlamaður kann eg ong- antid halda, at tað verður nóg mikið selt og lisið. Men áhugurin er vaks- andi. — Er tað ikki meguligt at geva fleiri bøkur út, tá tit hava so nógv handrit liggjandi (í letuni hevur bókadeildin um 30 handrit liggjandi, tey flestu av hesum verða avgreidd til prentingar so við og við, blaðm.)? — Tað er tað ikki vegna peningatrot. Hóast bóka- deildin hevur fingið nógv- an studning úr landskass- anum tey seinastu árini — yvir 200.000 kr. — munar tað lítið, tí ein barnabók kostar í meðal einar 50 — 60.000 kr. at geva út. Tá er alt íroknað — prenting, innbinding og samsýning. Summar bekur eru tó nógv dýrari, so tað sigur seg sjálvt, at tað er av- markað, hvussu nógv kann gevast út. — Finst eingin betri og biligari loysn? Eitt sum manglar í Føroyum eru professionell forlagsfólk. sum kundu avgreitt handritini, gjørt lay-out og annars greitt úr Áhugurin fyri bókum er vaksandi millum bernini NEO hondum alt tað bók-tekn- iska, gjert sáttmálar o.s.fr. Tað er alt ov tungt og torfert hjá okkum, sum hava annað starv dagliga, eisini at skula taka okkum av ellum hesum spurning- um. — Harafturat er eisini stórur tervur á békhandl- um í stórbygdunum. Tað vísir seg, at har båkhandl- ar koma, skapa teir áhuga fyri bókunum. — Hvussu er so selan skipað á bygdunum? — Ein stórur partur av bókaseluni uttan fyri Havnina, Klaksvíkina og Skålafjørdin gongur gjøgnum skularnar. Somuleidis verður nógv selt við húsagongd. Húsa- selan gevur best úrslit, men hon er ikki rætti måt- in. — Hvussu nógv verður selt av barnabókum ár- liga? — Tað er sjálvandi ym- iskt. Í fjor vórðu seldar góðar 13000 bøkur, meðan 10.000 vórðu seldar árið fyri. Tá er jólabókin tikin við. — Hver tekur sær av seluni? — Bókamiðselan, sum er ein sjálveigandi stovn- ur, hevur søluna um hendi og selir til bókhandlar og skúlar fyri ein vissan pro- sentpart. — Er barnabókunum høgur? — Vit royna at fåa bøk- urnar so biligar sum møguligt vit fåa ikki gjørt tað biligari, hóast kostnaðurin tykist høgur sigur Johannes Enni at enda i samrøduni vid Sosialin. kostnadurin å ikki ov ofta H