mikudagur 20. desember 1978síða 2

Síða 2 sosialurin Nr. 96 — 20. desember 1978 Ein obiløgd kvøda At Bókagarður og Emil Thomsen hava avrikad eitt avreksverk i føroyska bókaheiminum hesi sein- astu 10 árini er heilt givið. Um hetta kunnu vit gjølla lesa í nýútkomnum Bóka- tíðindi, sum Bókagarður gav út her fyri. Prentlist- arliga sæð eru bekurnar sneggar, og standa av- gjørt á jøvnum feti við bekur, ið verða útgivnar í eðrum londum. Haraftrat hevur Bókagarður megnað at uppbyggja eina virksama bókaselu, sum ikki hevur verið at sæð fyrr í Feroyum. Bókagarður hevur gjørt eitt stórt og umfatandi ar- beiði, og júst tí verður nógv tosað um hetta for- lag. Um hetta góða ar- beiðið, og um háttin, ið nýttur verður. Hetta seinna verður oftast bert til tesk í krókunum, tað fyrra skriva teir um í blødunum. Seinast i 60-unum byrj- aði ein handilsmadur, Em- il Thomsen, í Havn, eitt forlag á privatum grund- arlag. Forlagið, Bóka- garður, sum samstundis virkar sum ein sokallaður bókaklubbur við egnum bókahandli, hevur í øllum sínum útgávuvirksemi lagt stersta dentin á end- urprent av okkara klass- isku bókmentum, og hev- ur útgivið nógvar týðing- ar. Av og á eru eisini upp- runaligar bekur útgivnar av forlagnum. »Forlagets økonomiske baggrund stammer fra Emil Thomsens tidligere og nu sideløbende virke, som generalagent for Electrolux pá Færøerne, og som nu dominerer det færøske marked for støv- sugere, frysere og andre hårde-hvide varer«. So- leiðis lýsir svenski docent- urin, Bjørn Hagstrøm, upprunan av Bokagardi. I minni enn 10 år hevur forlagið útgivið meira enn 100 bekur, stersti partur- in endurprent av okkara elstu bókum frá 1800-tal- inum og fyrrapartinum av hesi eldini. Hetta eru alt bøkur, sum hava verið út- seldar. og tí ikki hava verið at fáa í nógv. nógv ár. Av útgávum kunnu nevnast J. H. Schrøters (1771—1851) týðing av Evangelium Sankta Matt- eusar, Færeyinga Saga, Seydabrævid, verkini hjå Hammershaimb (1819— 1909), Føringatidindi, Fuglaframi, Bureisingur osf., osf. Tað heilt byrjanin í stora 1968 mar Emil Thomsen hevði avgjørt at endurprenta og útgeva ell tey útkomnu numrini av bókmentatíðarritinum Varðanum. Og í dag stendur ein metur av gylt- um Varða í hverjum ein- asta heimi í Feroyum, tí eigur tú ikki Varðan, ert tú ikki nóg góður vid fødi- landið! Varðin er avgjert til gleði og gagns fyri mong, men tó veit eg, at hann nú stendur á hilluni og fær tað at svíða í barm- inum á mongum: teimum sum við lív og sál hava lagt hold og blóð í hetta tíðarrit. Nú eru tey flestu kanska deyð, men tey hava livað og vit hava gloymt tey. Bókagarður keypti sær rættin til at endurprenta tíðarritið, ímóti einum á- visum gjaldi. Bókmentafelagið Varð- in fekk (ella skal fáa) út- borgað eitt symbolskt gjald, og so trilla krónur- nar í kassan í Bókagarði. Nevndin í Varðanum sá, sum vera man, bara tað positiva í at fáa eina nýggja útgávu í lag, og sá ikki hvenn peningaligan vinning hon meguliga misti. Emil Thomsen varð sid- ani valdur til kassameist- ara í bókmentafelagnum Varðanum. Tiverri er tað låturliga í hesum sambandi ikki sagt enn. Tíðarritið Varðin kemur framvegis út, og nógv bendir á at tey pen- ingaligu viðurskiftini ikki eru batnað. Tíðarritið verður útgivið í 4—500 eintøkum. Limirnir í fel- agnum fáa tað sendandi í postuppkravi við upp til einum hálvum ári í lever- ingstid — fyri sama pris, sum tað kostar í bóka- búðunum, (hver er so fyri- munurin av at vera felags- limur?). Tá ið ein heilur árgang- ur fyriliggur verður rætt- urin til endurprent og ný- útgávu givin til Bóka- garð, sum so syrgir fyri framleiðslu av nýútgáv- uni, sum so verður send út til 4—5.000 keyparar. Við eðrum orðum kemur ikki forrætning við í spæli fyrr enn endurprentsútgávan fyriliggur, og harvið kann sigast at felagið Varðin hevur ongar framtidar- meguleikar, uttan kanska at tæna Bókagarði. Ein og hver sær, at her er okkurt spinnandi galið. Hetta má sigast at vera meiningsleyst. Hetta er at misnýta teir. sum hava skrivað í Varðan, tí tað fyriliggur nevniliga eingin Martin Næs, bókaverður »Eg haldi, at tað hevði verið hóskandi, um Bóka- garður nú ið 10 ár eru liðin, broytti sín útgávu- politikk og fór at hugsa meira um nútíðina við at leggja vónina í framtíðina. Tað ber ikki til, at for- lagið í sínum útgávuvirksemi heldur fram við at tilrættisleggja framtíðina við fortíðini.< avtala um rithevunda- samsýning til endur- prentsútgávuna. Haraft- urímóti fyriliggur ein av- tala um rithøvundasam- syning vidvikjandi fyrstu útgávuni, sum ljóðar upp á 30 krónur pr. síðu. Mær vitandi verður hetta ikki útborgað, sum tað skal. Tað ber ikki til at siga annað, enn at krónurnar mugu trilla inn í Bóka- garði. Onkur bók svarar kanska ikki sínar skyldur, men hetta má ikki verða tann heilt stóri parturin. Tað ber ikki til at siga, at Emil gera hetta bara fyri sín alsk til foðilandið. Hetta kann prógvast við einum sera feskum domi: ein fyritøka, sum koyrir upp á lensipumpurnar, fer ikki og heiðrar seg sjálva á 10-åra feðingardegnum við einum slíkum heiðurs- riti. Tað ber ikki til! Hver ger slíkt uttan tann sum eigur pengar? Størsti parturin av framleiðslu Bókagarðs er, sum fyrr nevnt, nýggjar útgávur av gomlu høvuds- verkum okkara. Her snýr tað seg t.d. um bøkur, sum ikki beinleiðis hava nakran rithevund, t.d. tidarrit, og haraftrat bøk- ur eftir hevundum, sum hava verið deyðir í nógv, nógv ár t.d. Hammers- haimb d. (d. 1909), Jacob Jacobsen (d. 1918), Sverre Patursson (d. 1960), H. A. Djurhuus (d. 1951), Martin Joensen (d. 1966) og nú til seinast Louis Zachariassen (d. 1960), Tummas N. Djurhuus (d. 1971) og Olavur Michelsen (d. 1978). Og hyggja vit eftir hvørjir rithøvundar, id eru å livi, og sum fåa teirra bøkur ut á Bókagarði, eru har næstan bara teir gomlu, og lat okkum siga væl etableraðu', rithev- undarnir: William Heine- sen, Chr. Matras, og Heðin Brú. Tað kundi bent á ónegd at framvegis virksamir hevundar sum Karsten Hoydal og Stein- bjørn B. Jacobsen einans hava útgivið eina og tvær bøkur á forlagnum? Og hvar eru Jens Pauli Heinesen, Alexandur Kristiansen, Magnus Dam Jacobsen og øll hini? — Ein skal kanska verða deyður — tað er eyðsæð ikki nóg mikið, at vera sjúkur (sí inngangin til: M. Da. Jacobsen: skitsur, býurin og stórbýurin. 1977) — ella í hvussu er væl etableraður, fyri at bøkurnar kunnu verða út- givnar á Bókagarði. Nýggjar utgåvur av gomlum bókum er sjálv- andi forvitnisligt — men er hetta í veruleikanum ikki at skapa ein tørv? Eg haldi, at tað hevði verið hóskandi um Bóka- gaður, nú ið 10 ár eru liðin, broytti sín útgávu- politikk, og fór at hugsa meira um nútíðina við at leggja vónina í framtíðina. Tað ber ikki til, at forlagið í sínum útgávuvirksemi heldur fram við at tilrætt- isleggja framtíðina við Tøkk Vit takka hjartaliga fyri synda sam- kenslu við deyða og jarðarferð kæra mans og pápa okkara LEIFS MOHR Thyra og Sólrun fortidini. Hetta eru kanska ov høg krøv at krevja av eini privatfyri- tøku sum Bókagarði. Men tá ið forlagið sum hevuðs- endamál í útgávustarvi sínum hevur valt at verja um føroyskt mál og før- oyskar bókmentir (si sam- rødu vid Emil Thomsen i islendska »Morgunblad- num« 2. okt. 1977), so må forlagið eisini royna at skilja teir menn, sum tað hevur valt at síggja fram til: Hammershaimb, J. Jacobsen o.a. Hesir vóru í til Bókagarð síni tíð bæði samtidar- og framtidarvisir. Tað má haldast at vera sera biligt og einfalt evni, so ofta at leita aftur í fortíðina eftir evnum til nýútgávur og týðingar. — Og tað var avgjørt ikki hugsanin hjå teimum gomlu undangongumonn- unum, at man i 1978 skuldi verða so stutt- skygdur, at man við hestabrillum bara hugdi niður í pengakassan. Martin Næs Kunngerð um ognartøku Sambært 12. gr., 3. part, í løgtingsløg nr. 13 frá 21. mai 1954 verður her gjørt kunnugt, at Tórs- havnar býráð á fundi tann 12. oktober 1978 hevur samtykt at ognartaka til gerð av fyrsta strekki av ringvegnum við neyðugum íbindingum til vega- netið annars: o.u. 100 m* burturav matr. nr. 1388 0.u. 300m? burturav matr. nr. 1382 a o.u. 500 m? burturav o.u. 120 m? burturav 100 m? burturav 700 m? burturav 100 m? burturav . 750 m? burturav . 1.200 m? burturav . 1.000 m? burturav . 4.200 m? burturav . 1.100 m? burturav 175 m? burturav 50 m? burturav 30 m? burturav 150 m? burturav 150 m? burturav 100 m? burturav 120 m? burturav 300 m? burturav 400 m? burturav 450 m? burturav 500 m? burturav 50 m? burturav 30 m? burturav 600 m? burturav 10 m? burturav . 2.800 m? burturav 300 m? burturav 30 m? burturav 50 m? burturav . 1.300 m? burturav . 3.000 m? burturav 200 m? burturav 10 m? burturav 9990000 PP 00 PPV DDD FPP FBE BLE. FERFEEEREBEREREBEEEBEEBEREEEREERERERI 225 m? burtur av matr. nr. matr. nr. 1389 matr. nr. 1390 matr. nr. 1391 b matr. nr. 1391 a matr. nr. 1383 30 m? burturav matr. nr. 1381 a matr. nr. matr. nr. matr. nr. matr. nr. matr. nr. matr. nr. 1392 1393 1411 a 1410 a 1451 a 1451 i 1451 h 1451 g 1451 n 1455 í 1455 k 1451 I 1455 c matr. nr. matr. nr. matr. nr. matr. nr. matr. nr. matr. nr 30 m? burturav matr. nr. 1455 f 1455 d 1455 g 1455 I 1456 a 1358 d 1358 a 1447 1446 1435 1433 1434 1339 c 1339 b 1233 a 1233 g 1455 a matr. nr. matr. nr. matr. nr. matr. nr. matr. nr. matr. nr. matr. nr. matr. nr. matr. nr. matr. nr. matr. nr. matr. nr. matr. nr. matr. nr. matr. nr. matr. nr. Samstundis verdur gjørt kunnugt, sbr. 12. gr., 3. part, í nevndu lóg, at hann, ið eigur ognartikna ekið, ella hann, ið hevur rættindi til tað. kann lata spurningin, um tað er neyðugt at lata tað. koma fyri landsstýrið, áðrenn 3 mánaðar aftaná hesa kunngerð um avgerð býráðsins. Tórshavn, tann 16. desember 1978 TÓRSHAVNAR BYRAÐ