leygardagur 23. desember 1978síða 4

Síða 4 sosialurin Nr. 97 — 23. desember 1978 Eg forði ongum at geva bøkur út Tað eru ivaleyst rithevundar, sum sjálvir vilja geva sínar bøkur út, og hví skuldi eg forða teimum í ti? Bókagarður hevur 10 ár á baki, og mikið er sagt og skrivað um hetta virkna forlag. Bæði av góðum og minni góðum. Í seinasta Sosiali hevði Martin Næs grein um Bókagarð, har hann segði seg ivast í, um Emil ger hetta bert av alski til fødilandid. Vit hava vent okkum til Emil, og spyrja hann um arbeiðið við Bókagarði er einans at vinna sær pen- ing. Emil vísir her til tað, sviin Bjørn Hagstrøm skrivaði í seinasta Bóka- tíðindi: Den yttersta drivfjå- dern bakom detta márk- liga bokførlag ár kárleken till Fårdarna och den brinnande ønskan att de skall førbli fårøiska — och det kan de inte utan en genuin fárøisk kultur. Emil har førstátt, att spráket och litteraturen ár denna kulturs mest genu- ina och dyrbara yttring. Endurprent — Í nevndu grein í Sosial- inum verður sagt, at Bókagarður ger ov nógv av at endurprenta gamlar bókmentir. Er hetta beint? — Av teimum 133 bind- unum, sum Bókagarður hevur givið út, er nærum helmingurin nýútgávur. Viðvíkjandi Varðanum er gjørd avtala um, at eg fái 25 prosent fyri avgreiðsl- una og seluna og Varðin fær restina, um eina milj- ón krónur. Hetta er ikki meir enn tað ein vanligur bókhandil fær fyri at selja eina bók, sum verður løgd á skivuna hjá teimum. — Hevur tú endur- prentingarrætt til teir Varðar, sum nú koma út? — Nei. — Ert tú harmur um ti- líkan kritikk? — Sakligar atfinningar kunnu vera vegleiðandi, og verða sjálvandi tiknar til eftirtektar. Fyri at venda aftur til endurprentingarnar vil eg halda, at hesar vóru neyð- ugar. Tær hava verið til stórt gagn málsliga og mentanarliga fyri heimini og skúlarnar í Feroyum. Tað eru nógv, bæði ung og eldri, kring alt Feroya land, sum hava takkað mær fyri, at hesar endur- prentingar komu í bók. — Tú hevur ikki verið heilt einsamallur um hetta arbeiði. Hvussu metir tú hesi 10 árini hava eydn- ast? Her visir Emil til tað, hann skrivaði í seinasta Bókatíðindi, og er tað so- ljóðandi: Eitt 10 ára æviskeið kann falla so ymiskt. Tað kann vera gott og eydnu- ríkt ella kann tað eisini vera vónbrot. Alt veldst um hverjum samfelagi tú livir í, hvenn tú nemur og hvussu um- stødurnar á ymsan hátt laga seg. Tann setning eg setti mær fyri 10 árum síðani — at fara undir bókaút- gávu — hevur higar til eydnast heppiliga væl og tað freir meg Osigiliga. Men eg havi ikki framt henda setning einsamall- ur. Einsamallur kemur tú onga leið. Eg havi havt alrabesta tilfar at gera burtur úr, og í arbeiði mínum havi eg fingið stóra hjálp og nógv- ar góðar leiðbeiningar frá dyggastu núlivandi rit- høvundum okkara. Hetta sigi eg hiartaliga takk fyri. Umsetarum og eðrum góðum fólkum, sum við góðum samstarvi og bestu semdum hava stuðlað mær, takki eg eisini hjartaliga. Tað frøir meg mest, at tað verk, Bókagarður hev- ur framt, er til stórt gagn — málsliga og mentaliga — fyri heimini og skúl- arnar i Føroyum, og at tað hevur stóran týdning fyri lærdómssetur víða um lond. Eg loyvi mær tí her mína og Feroya vegna at veita humanistiska fakult- etinum við Lærda Hå- skúlan í Lundi í Sveríki hjartans tekk fyri tann heiður mær og landi mín- um varð sýndur í dóm- kirkjuni í Lundi 2. juni í ár. Seinastu = men íkki minstu tekkina sendi eg ellum limunum í Bóka- garði, ellum bókahandlar- unum og eðrum viðskifta- fólkum, sum hava gjørt Bókagarð figgjarliga for- an fyri hesi 10 árini at geva út góðar bekur til frama fyri mál og bók- mentir okkara. Agnskerimaskinan skal framleiðast í Noregi Hevur verið roynd umborð á Sundaenni í hálut ár við góðum úrsliti Ætlanin er at lata eina norska verksmiðju framleiða agnskerimaskinuna, sum feroy- ingurin Tróndur Serensen, hevur gjert. Tað er eingin meguleiki at framleiða maskinuna í Feroyum. Nú skulu norðmenn framleiða feroysku agnskerimask- inuna Tróndur Sørensen úr Hvannasundi sigur í sam- reðu við Sosialin, at hann hevur slept vónini at fáa sína agnskerimaskinu framleidda í Feroyum. Hann hevur nú í meira enn tey ár kannað meguleikan at fáa maskinuna fram- leidda á verkstaði í Feroy- um, men hetta hevur ikki givið nakað úrslit. Arbeiða ov seint Orsekin er tann, at verk- steðini hava úr at gera og hava ikki stundir ella fólk til at byrja eina sterri framleiðslu av maskinuni. Tróndur Serensen sigur, at teir stovnar, sum skulu hjálpa við at fáa fram- leiðslu i lag av eini tilikari maskinu, hava arbeitt alt ov seint. Ti hevur hann sjálvur vent sær til stovn- ar í Noregi. Higani hevur hann longu fingið svar. Ein norsk verksmiðja er hugað at byrja framleidsl- una av agnskerimaskin- uni, og teir siga, at áhugin fyri maskinuni er ógvuliga stórur. Tann fyrsta maskinan, sum agnskeri- Tróndur Serensen gjerdi, hevur verið roynd umborð á Sundaenni í eina tid við góðum úrsliti. Maskinan skal tó styrkjast nakað afturat. Norskir skiparar áhugaðir Sjálvur hevur Tróndur fingið fleiri fyrispurningar frá m.a. norskum skipar- um, sum eru hugaðir fyri at keypa maskinuna. Skiparin á norska fiski- skipinum Bordanes var umborð á Sundaenni og sá maskinuna. Hann av- gjørdi alt fyri eitt at bi- leggja eina maskinu. Sjálvur metti skiparin, at einir 100 bátar um Ále- sundleiðina, har Bordanes kemur frá, fara at keypa maskinuna, tá hon kemur á marknaðin. Agnskerimaskinan hjá Trónda fer at kosta umleið 25.000 kr. Tróndur sigur, at teir eisini kanna megu- leikan at framleiða teir ymsu lutirnar til maskin- una í Danmark og síðani seta hana saman í Feroy- um. Enn fyriliggur tó einki um hetta. Verður avtala gjørd við norðmenn um at framleiða agnskerimaskinuna, byrjar framleiðslan helst longu eftir nýggjár. Føroysk skip avreitt góð 1000 t uttanlands Føroysk skip hava higartil avreitt góð 1000 tons av fiski í útlendskum havn- um. Tær flestu selurnar hava verið í Onglandi. Har hevdu vit til 8. des- ember avreitt 860 tons av fiski til eitt virði uppá knappar 5 mill. kr. Selur- nar vóru 17 í tali. Í Týsk- landi høvdu til 8. desem- ber verid tvær sølur. Vit fingu 840.300 kr. fyri 142 tons. Frá Fiskivinnustovuni fær Sosialurin upplýst, at rátt verður skipum frá at foroyskum avreiða í Skotlandi millum jól og nýggjár. Orsøkin er tann, at nógv bretsk skip koma heim til jóla og avreiða tann fisk, tey hava um- borð. Hetta er helst nóg mikið til at metta markn- aðin. Marknaðirnir í Grimsby og Hull hava stongt hesa tíðina. Skipini kunnu bert landa í Aberdeen og í Pet- erhead. Góði prísurin orsøkin Foroysk skip hava íkki landað nógvan fisk í Ong- landi tey seinastu árini. At skip nú hava verið í Onglandi við fiskinum kemst av, at bretar hava manglað fisk, og ti hevur prísurin verið so góður. Øll føroysk skip, sum vilja avreiða uttanlands skulu hava loyvi frá landsstýrinum. Verður talan um, at nógv skip vilja burtur at avreiða og flakavirkini her heima standa tóm, kann lands- stýrfið nokta fyri at geva skipunum loyvi at selja uttanlands.