leygardagur 20. januar 1979síða 12

Síða 12 B iidnadur og annað iløguvirksemi: sosialurin Nr. 5 — 20. januar 1979 Innflutningur av sethúsum er ein ålvarslig av — Mugu tí sjålvir lika krøv um dygd, pris, úrval og skjóta sending Ein stórur partur av sethåsum verður innfluttur Samladu iløgurnar til al- menn og privat endamål eru leystliga mettar til 500 milj. kr. Hesar iløgur kunnu leystliga sundur- greinast soleidis: Tilfar, generelt 250.0 mill. kr., Teknisk útgerð 85.0 mill. kr., Lønar- kostnadur 165.0 mill. kr. Lønarkostnadurin svar- ar til umleid 1500 arbeids- pláss. Umframt verður roknað við, at umvæling- ararbeiðir o.t. í meðal geva umleið 800 arbeiðs- pláss. Alt hetta arbeiði kann principielt gerast við fer- oyskari arbeiðsmegi, men seinnu árini hevur ein stødugt sterri partur verið nektaður við innflutningi av meira ella minni liðugt gjørdum húsum og bygn- ingum og við fremmandari arbeiðsmegi. Orsekirnar til hetta kunnu vera fleiri, fyrst og fremst væntandi arbeiðsmegi her heima, betri sendingartreytir, 6- dýrari framleiðsla og meguligur útflutnings- stuðul í ávísum londum, herundir eisini lagalig figgjan, sum heilt ella lut- vis kann vera almenn (eksportkreditt). Tey eki, ið hava serlig- an áhuga eru sethúsa- bygging og tilhoyr til set- hús. Talið av nýbygdum set- húsum hevur seinastu ár- ini ligið um 400. Ein kanning, grundað á Eisini radiatorar verða framleiddir í Feroyum spurnarblað til fólk, ið hava bygt sethús í 1977, sum tveir føroyingar, ið lesa á fiskivinnuháskúla í Noregi, hava gjørt, vísir, at: — fólk vilja hava hús við kjallara — gólvvíddin skal vera 110—125 m? — bjálvingin (isoleringin) skal vera góð — tað hevur lítið at siga, um tað er feroysk fram- leiðsla — byggitíðin skal vera stutt. Mest innflutt Traditionella byggingin, ið til fyri umleið 15 árum síðani var einaráðandi, hevur av frammanfyri nevndu orsøkum mist ein stødugt størri part av hes- um marknadi. Samlada talið av typuhusum lå í 1977 um 150, svarandi til næstan 40% av marknað- inum, harav 4 smærri fer- oysk virki framleiddu 20 —25 hús, svarandi til 15% av typuhúsmarknað- inum og góð 5% av saml- aða húsamarknaðinum. Uppfylla krøv Føroyskur byggiidnadur åtti i mest møguligan mun at mett teimum avbjóð- ingum, ið koma útifrá, og sum kunnu fáa álvarsligar avleiðingar. Ein fyritreyt er, at krevini um dygd, pris, úrval og skjóta send- ing vera uppfylt. Hetta krevur óivað í stóran mun økjan av effektivitetinum og eina planlegging, ið ger tað møguligt at lúka krøv- ini, serliga til skjóta send- ing eins væl og aðrir. Vilja byggja virki Nevndin er vitandi um, at í Feroyum verður arbeitt við ætlanum um virkir í hóskandi stedd og mælir annars til, at bæði verandi og komandi virkir fáa eina stødd, dygd og innrættan, ið ger tey for fyri at taka upp kappingina við tað, ið innflutt verður. Í tann mun kappingin uttanifrå eisini umfatar lagaliga figgjan kundi tad hugsast, at húsaláns- grunnurin gav ískoytis- figgjan til føroysk bygd hus. Innflyta eisini tilhoyrið Á sama hátt sum typu- húsini hava yvirtikið ein stødugt størri part av húsamarknaðinum er eis- ini innflutningurin av til- hoyri til hús t.d. vindeyg- um, kekum, hurðum og innbúgvi alsamt vaksin, soleiðis at føroysk snikk- aravirki hava mist ein alt størri part av marknað- inum. Sum viðurskiftini hig- artil hava verið hevur hetta ikki hótt føroysku virkini, men vend kann koma í. Vanlig virki kunnu ikki kappast, tá ið jóðing Vit framleiða sjálvir hópin av vindeygum talan er um hópframleidd- ar lutir. Sum er nøkta før- oysk virki bert lítlan part av hesum marknaði. Her eins og tá talan er um hús skuldi í sjálvum sær einki verið til hindurs fyri, at føroysk virki so vid og við tóku yvir marknaðin. Nýggi tiltøk Seinastu árini hevur verið arbeitt við nýggjum til- tøkum innan byggiidnad- in, eitt nå betongelement- virki, sementmiðsteð, be- tongblandistoð, keyps- miðsteðir fyri timbur, stál og jarn, og annað tilfar. Elementvirkið er vorðið veruleiki og tykist aftaná trupla byrjan nú at vera komið í sunna legu. Eitt slíkt virki skuldi havt kappingarmøguleikar, tá hugsað verður um, hvat tað kostar at flyta sand og vatn til Feroya. Tað er heldur einki at ivast i, at midstødirnar, i3 nevndar eru, áttu at virka kostnað- arminkandi fyri føroyska bygging sum heild. Heildarmetingar Nevndin mælir til, at Plastídnaður í Servági. Framleiðir tilfar til bjálving spurningurin um leiðina fram hjá føroyska byggi- idnadinum verður tikin upp til heildarmetingar, ongantið ov skjótt. Tað kundi í fyrstu syftu hósk- andi verið viðkomandi verkafelog, ið tóku spurn- ingin upp og meguliga legdu fram eitt álit fyri myndugleikarnar. Hetta álit skuldi í høvudsheitin- um umfatað tilmæli um neyðugar stukturábetur, kappingarviðurskiftini, herundir økjan av effekt- ivitetinum og figgjar- møguleikunum, umframt neyðuga samskipan av framleiðslu, keypi og selu. Møguligar fyriskipanir eiga tó i minst møguligan mun at umfata skerjing i kappingini. Viðvíkjandi innflutn- ingi av arbeiðsmegi uttan- ifrå er nevndin av ti á- skoðan, at tað ikki er at harmast um, at arbeiðs- megi verður innflutt í tid- um, har føroysk arbeiðs- megi ikki nektar tervin. Tað eigur tó ongantíð at fyrikoma, at føroysk ar- beidsmegi og føroysk virki ikki hava eins góða at- gongd til arbeiðir og fremmandir hava.